بنابراین می‌توان گفت، در راستای تحقق نتیجه‌ی جریان تربیت در جامعه‌ی اسلامی، هدف کلی جریان تربیت در جمهوری اسلامی ایران و در سند تحول تعلیم و تربیت عبارت است از: «آمادگی متر بیان برای تحقق آگاهانه و اختیاری مراتب حیات طیبه در همه‌ی ابعاد.»

ازآنجاکه در مبانی نظری تحول در تعلیم و تربیت، انسان خود درروند تکوین و تعالی مداوم هویت فردی و جمعی خویش و زمینه‌سازی برای تشکیل جامعه‌ی صالح و اعتلای مداوم آن دارای نقش اساسی معرفی‌شده که باید برای این نقش‌آفرینی موقعیت خود و دیگران را درک کند و از طریق عمل فردی و جمعی بر اساس نظام معیار اسلامی آن را بهبود بخشد، تحقق هدف کلی تربیت ـ یعنی «آمادگی فردی و جمعی متر بیان برای تحقق حیات طیبه در همه‌ی ابعاد و مراتب» یا به‌بیان‌دیگر «تکوین و تعالی پیوسته‌ی هویت متر بیان، به صورتی یکپارچه و در راستای شکل‌گیری جامعه‌ی صالح و پیشرفت مداوم آن بر اساس نظام معیار اسلامی» ـ تنها از طریق درک درست موقعیت خود و دیگران در هستی و عمل صالح فردی و جمعی برای اصلاح مستمر آن بر اساس نظام معیار اسلامی صورت می‌گیرد.
بنابراین در سند تحول تعلیم و تربیت ایران، هدف کلی جریان تربیت در جامعه‌ی اسلامی با توجه به شاخص تحقق چنین توصیف‌شده است: «تکوین و تعالی پیوسته‌ی هویت متر بیان به‌گونه‌ای که بتوانند موقعیت خود و دیگران در هستی را به‌درستی درک و آن را به‌طور مستمر با عمل صالح فردی و جمعی متناسب با نظام معیار اسلامی اصلاح نمایند.»
شئون مختلف حیات طیبه با توجه به ساحت‌های تربیت
همان‌طور که در مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت آمده است؛ فرایند تربیت را که پدیده‌ای کیفی، پیچیده و گسترده است می‌توان برحسب ملاک‌های متفاوتی طبقه‌بندی کرد. یکی از این ملاک‌ها تفکیک انواع تربیت با توجه به حیثیت‌ها یا شئون حیات آدمی است.
تأمل در مفهوم کلیدی حیات طیبه که در تعریف تربیت در سند تحول هم آمده است نشان می‌دهد که حیات طیبه اگرچه مفهومی یکپارچه و کلی است، اما دربردارنده‌ی شئون و جنبه‌های متعددی است که در ارتباط و تعامل با همدیگر، این مفهوم پویا و متکامل را محقق می‌سازند. ازآنجاکه این شئون استقلال نسبی دارند و باید، علاوه بر تعیین اهداف و انتظاراتی مشخص زمینه‌های مناسب تحقق آن‌ ها را نیز با عنایت به خصوصیات همین جنبه‌ها فراهم کرد؛ بنابراین در مبانی نظری تحول نظام تعلیم و تربیت، انواع تربیت متناسب با شئون مختلف حیات طیبه به شرح ذیل بیان‌شده است:

• • تربیت اعتقادی، عبادی و اخلاقی؛ ناظر به آماده‌سازی فردی و جمعی متر بیان در مسیر تحقق شأن اعتقادی، عبادی و اخلاقی حیات طیبه.

• • تربیت زیستی و بدنی؛ ناظر به آماده‌سازی فردی و جمعی متر بیان در مسیر تحقق شأن زیستی و بدنی حیات طیبه.

• • تربیت اجتماعی و سیاسی؛ ناظر به آماده‌سازی فردی و جمعی متر بیان در مسیر تحقق شأن اجتماعی و سیاسی حیات طیبه.

• • تربیت اقتصادی و حرفه‌ای؛ ناظر به آماده‌سازی فردی و جمعی متر بیان در مسیر تحقق شأن اقتصادی و حرفه‌ای حیات طیبه.

• • تربیت علمی و فناوری؛ ناظر به آماده‌سازی فردی و جمعی متر بیان در مسیر تحقق شأن علمی و فناورانه حیات طیبه.

• • تربیت هنری و زیبایی‌شناختی؛ ناظر به آماده‌سازی فردی و جمعی متر بیان در مسیر تحقق شأن زیبایی‌شناختی و هنری حیات طیبه.

در پایان بیان انواع تربیت در ارتباط با شئون مختلف حیات طیبه در مبانی نظری تحول نظام تعلیم و تربیت، تأکید شده است که «تربیت در همه‌ی ساحت‌های مذکور، معطوف به تکوین و تعالی هویت متر بیان به‌طور یکپارچه و با توجه به همه‌ی عناصر اساسی هویت (معرفت، باور، میل، اراده، عمل و تکرار آن) و در جهت تشکیل جامعه‌ی صالح و پیشرفت مداوم آن است که با درک موقعیت خود و دیگران و عمل صالح فردی و جمعی برای بهبود پیوسته‌ی آن بر اساس انتخاب و التزام آگاهانه و اختیاری نظام معیار اسلامی تحقق می‌یابد.»
لذا متر بیان باید در همه‌ی ساحت‌ها، مجموعه‌ای از شایستگی‌های فردی و جمعی لازم کسب نمایند که به‌طور ترکیبی و یکپارچه، مشتمل بر همه‌ی عناصر اساسی هویت و در راستای همه‌ی مؤلفه‌های جامعه‌ی صالح باشند.
تحلیل محتوای مبانی نظری تحول بنیادین تعلیم و تربیت ایران بر اساس فراوانی کاربرد واژه‌ی
«حیات طیبه» و «جامعه‌ی صالح»
روش تحلیل محتوا روشی است که از طریق آن می‌توان به تحلیل انواع گفتار و نوشتار پرداخت و لایه‌های پنهان و زیرین پدیده‌های مرتبط با موضوع پژوهش را به دست آورد.
با توجه به اینکه تحلیل محتوا روشی است که می‌توان آن را درباره‌ی انواع گوناگون پیام‌های مندرج در اسناد رسمی به کاربست و بر اساس واژه‌هایی که به‌کاررفته و فراوانی استعمال آن‌ ها به شناختی در خصوص موضوع موردمطالعه رسید در این بخش نیز برای درک جایگاه «حیات طیبه» در مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت ایران، فراوانی کاربرد واژه‌ی «حیات طیبه» در مباحث مختلف، در سه بخش مبانی نظری تحول بنیادین در تعلیم و تربیت ایران شامل: بخش نخست، فلسفه‌ تربیت در جمهوری اسلامی ایران؛ بخش دوم، فلسفه‌ تربیت رسمی و عمومی در جمهوری اسلامی ایران و بخش سوم، رهنامه نظام تربیت رسمی و عمومی در جمهوری اسلامی ایران بررسی‌شده است.
همچنین در کنار واژه‌ی کلیدی «حیات طیبه» که در تعریف تربیت در مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت ایران و همچنین تربیت رسمی و عمومی در جمهوری اسلامی ایران کسب مرتبه‌ای از آمادگی برای تحقق آن در ابعاد گوناگون، به‌عنوان هدف جریان تربیت بیان‌شده است در این قسمت واژه‌ی «جامعه‌ی صالح» که به‌عنوان جلوه و بعد اجتماعی حیات طیبه مطرح‌شده است نیز به عنوان واژه‌ی متناظر حیات طیبه ازلحاظ فراوانی کاربرد در بخش‌های مختلف مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت ایران بررسی‌شده است؛ بنابراین واحد تحلیل محتوای سند، کلمه بوده وبر این اساس فراوانی واژه‌های «حیات طیبه» و «جامعه‌ی صالح» استخراج‌شده است.
همان‌طور که در مباحث گذشته هم بیان‌شد، حیات طیبه وضع مطلوب زندگی بشر بر اساس نظام معیار ربوبی است که با انتخاب و التزام آگاهانه و اختیاری این نظام معیار در همین زندگی دنیایی و در جهت تعالی آن از سوی خداوند به انسان اعطا می‌شود و تحقق آن باعث دستیابی به‌غایت اصیل زندگی انسان، یعنی قرب الی الله خواهد شد.
در مبانی نظری سند تحول تعلیم و تربیت نیز تحقق حیات طیبه به‌عنوان وسیله‌ی دستیابی به‌غایت زندگی انسان یعنی قرب الی الله مطرح‌شده است. ازاین‌رو واژه‌ی حیات طیبه ارتباط نزدیکی ازلحاظ معنایی با واژه‌ی جامعه‌ی صالح داردکه در سند تحول به‌عنوان جلوه‌ی اجتماعی حیات طیبه معرفی و در حقیقت تحقق آن نیز باعث دستیابی اعضای جامعه به قرب الی الله می‌شود.
جامعه‌ی صالح در نگرش اسلامی،« اجتماعی بیان‌شده است که بر روی نمودن به خدا در حالت تسلیم و رضا استوار می‌شود نه بر روابط نژادی، خویشاوندی یا قبیله‌ای و نه روابط انتفاعی و ستمگرانه یا روابط قراردادی که رویکرد استخدامی دارد و بر منفعت‌های یک‌طرف و دو طرف قرارداد متکی است.»
در جامعه‌ی صالح که مظهر تحقق بعد اجتماعی حیات طیبه به شمارمی آید ارتباط میان اعضای جامعه به ارزش‌های انسانی و اخلاقی، معرفت، محبت و اطاعت از خدا (پیروی آگاهانه و اختیاری از نظام معیار دینی) معطوف است. در چنین جامعه‌ای روابط ظالمانه و تعصبات نژادپرستانه طرد می‌شود و بر توحید ربوبی که اساس تکوین و گسترش روابط اجتماعی است تأکید می‌گردد.
در این بخش واژه‌ی «حیات طیبه» و «جامعه‌ی صالح» که باهم در ارتباط مستقیم و دارای مفاهیمی مشابه هستند در سه بخش مختلف سند تحول تعلیم و تربیت ایران، بررسی و فراوانی استعمال هر واژه به‌طور دقیق استخراج‌شده است تا از این طریق جایگاه این واژه‌ها در بخش‌های مختلف سند تحول تعلیم و تربیت ازلحاظ فراوانی کاربرد آن‌ ها مشخص شود.
فراوانی واژه‌ی حیات طیبه و جامعه‌ی صالح در فلسفه‌ تربیت در جمهوری اسلامی ایران

۴۹-۵۰ درصد از کسانی که درگیر استفاده از اعتبارات اسنادی بودند اعلام کردند که هر چه قدر الزامات موجود در اعتبارات اسنادی بیشتر باشد، امکان مغایرت بیشتر است.
برای فرض دوم نیز این نتیجه بدست آمد که ۲۹-۳۱ درصد افراد اعلام نمودند که هر چه قدر ابهامات موجود در مقررات متحد الشکل اعتبارات اسنادی بیشتر باشد، امکان مغایرت بیشتر است. بقیه مغایرتها در اعتبار اسنادی مربوط به سایر شرایط می باشد.

۲-۱۲-۲) تحقیقات داخلی :
۱- تحقیقی تحت عنوان “پرداخت های بین المللی از طریق اعتبار اسنادی ” توسط راضیه زارع زردینی در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه تهران، مجتمع آموزش عالی قم به راهنمایی عبدالحسین شیروی در سال ۱۳۸۱انجام شده است.
این تحقیق روش های پرداخت بین المللی را بیان و محاسن و معایب هر یک را عنوان نموده و در نهایت به این نتیجه رسیده است که روش اعتبار اسنادی یکی از کاراترین روش های پرداخت در مبادلات بین المللی است.
۲- تحقیقی تحت عنوان ” بررسی علل عدم تمایل صادرکنندگان به استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی “توسط اسماعیل واحدی در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه تهران به راهنمایی دکتر داور ونوس در سال ۱۳۷۶ انجام شد.
نتایج این تحقیق به شرح زیر است :
صادر کنندگان شناخت و آگاهی کافی نسبت به مکانیزم اعتبار اسنادی ندارند.
پرداخت وجه اعتبار اسنادی از طرف بانک به صادر کننده گان به موقع صورت نمی گیرد.
تهیه اسناد مطابق مفاد و شرایط اعتبار، اغلب برای صادر کنندگان به خاطر وجود پاره ای مشکلات مقدور نمی باشد.
الزامات قانونی مناسب و مشوق های لازم برای استفاده کنندگان از مکانیزم اعتبارات اسنادی در نظر گرفته نشده است.
خریداران خارجی تمایلی به گشایش اعتبارات اسنادی به نفع صادر کنندگان ندارند و اغلب صادرکنندگان برای متقاعد نمودن آن ها موفق نمی باشند.
صادر کنندگان خدمات مشاوره ای در زمینه اعتبارات اسنادی را توسط یک بخش مستقل نظام بانکی دریافت نمی کنند.
و در نهایت مهمترین نتیجه این است که، با وجود تمام شرایط و مزایای ذکر شده در مورد اعتبار اسنادی، صادر کنندگان تمایلی به استفاده از این روش ندارند.
البته برای محقق این سوال است که آیا نتیجه این تحقیق در شرایط امروز برقرار می باشد یا خیر؟
۲-۱۳) الگویی مفهومی تحقیق
الگوی مفهومی تحقیق، پیوندهای درونی میان متغیرهایی که در موضوع مورد بررسی نقش دارند، را بیان می کند. پدید آوردن چنین الگویی به ما کمک می کند تا روابط خاصی را در نظر بگیریم و آنها را بیازماییم و درک خود را در زمینه پویایی های موقعیتی که قرار است پژوهش در آن صورت گیرد، بهبود ببخشیم. ( سکاران، ۱۳۸۶، ص۸۱)
از جمله کارکردهایی که کشورهای مختلف جهان، بعد از کسب تجربه طولانی در مبادلات بین الملل به آن رسیده اند آن است که باید با بهره گرفتن از یک سیستم پذیرفته شده جهانی، راهکاری را برای تبادلات اتخاذ کرد که میزان ریسک بازرگانان را کاهش داد که اطمینان یابند که کالای مطابق با درخواست خود را دریافت خواهند کرد و از طرف دیگر، حمایتهای قانونی و قضایی را در سطح بین الملل برای طرفین درگیر در دادوستد بین دو کشور، فراهم آورند.این دو عامل به عنوان متغیرهای مستقل در الگوی مفهومی مورد بررسی قرار گرفته اند.
هم چنین کارکردهایی برای روش های خرید بین الملل وجود دارد که این کارکردها بیشتر در اعتبارات اسنادی خود را نشان می دهد.کارکردهایی نظیر افزایش قدرت خرید و پایین بودن هزینه خرید از این طریق.
اما از سویی دیگر، در صورتی این کارکردها تحقق می یابند و نتیجه می دهند که هم بازرگانان با این رویه ها آشنایی داشته باشند و هم سازمانهای اصلی درگیر در این فرایند از این طریق، استقبال نمایند که همه این مولفه ها در قالب الگوی مفهومی مورد آزمون قرار گرفته اند.
در نهایت با گردآوری داده ها می توان به آزمون عوامل مذکور و تاثیر آنها در میزان تمایل واردکنندگان به استفاده از این روش پرداخت.
فصل سوم
روش شناسی تحقیق
۳-۱) مقدمه
کشف واقعیت و نیل به امکان پیش بینی، همواره موتور محرکه تحولات علمی بوده است. اینکه واقعیت چیست و چگونه باید آن را کشف کرد قرن هاست که مورد مجادله و بحث قرار گرفته است. تحقیق فرآیندی است که از طریق آن می توان درباره ناشناخته ها به جستجو پرداخت و نسبت به آنها شناخت لازم را کسب نمود. در این فرایند از چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آنها به یافته ها تحت عنوان روش شناسی یاد می شود.(خاکی , ۱۳۸۴)
در این فصل به بررسی روش تحقیق بکار رفته در این پژوهش پرداخته می شود. این فصل شامل تشریح روش و طرح تحقیق، ابزار اندازه‌گیری، اعتبار و روایی پرسشنامه، تعریف جامعه آماری، تعیین نمونه و روش نمونه‌گیری، آزمون‌های آماری مورد استفاده و نرم‌افزار آماری است که برای تجزیه و تحلیل داده‌ها به کار رفته است.
۳-۲) روش شناسی تحقیق
از نظر دسته‌بندی تحقیقات بر حسب هدف، می‌توان این تحقیق را یک تحقیق کاربردی محسوب کرد، از آن جهت، این تحقیق از نوع کاربردی به‌شمار می‌رود که واردکنندگان می‌توانند پژوهش‌هایی را در حوزه روش پرداخت اعتبار اسنادی در بیع بین المللی کالا تعریف کنند. سپس از نتایج پژوهش‌ها برای کاربرد در واردات کالا، استفاده نمایند. با دستیابی به اهداف، ملاحظه می‌شود که تحقیق می‌تواند دانش واردکنندگان نسبت به انواع روش های پرداخت در بیع بین المللی کالا را افزایش دهد و همچنین در انتخاب بهترین روش به آنها کمک نماید.
برای این‌که روش تحقیق متناسبی با اهداف و سوالات پژوهش اتخاذ شود، به مروری بر روش‌های به‌کار رفته توسط پژوهش‌های پیشین پرداخته می‌شود. از جمله روش‌های تحقیق که برای بررسی و شناسایی عوامل موثر بر تمایل وارد کننده در استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی در بیع بین المللی کالا در تحقیقات گذشته به‌کار رفته، روش تحقیق توصیفی است.
همچنین برای سنجش اثر متغیرهای مستقل بر متغیر وابسته (به‌عنوان مثال استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی در بیع بین المللی کالا) از روش‌های توصیفی از نوع پیمایشی می‌توان استفاده کرد. با پیمایش می‌توان پاسخ های وارد کنندگان عضو اتاق بازرگانی تهران را در مورد تأثیر عوامل مورد بررسی در استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی در بیع بین المللی کالا گردآوری کرد.
تحقیقات دیگر نشان داده‌اند که از روش مطالعات کتابخانه‌ای و گردآوری داده‌های ثانویه برای بررسی تمایل یک وارد کننده به استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی می‌توان استفاده کرد و بنابراین روش تحقیق آن‌ ها بر حسب نحوه گردآوری داده‌ها از نوع مطالعه کتابخانه‌ای به ‌شمار می‌رود. (Sulivan&Abella,2006) هرچند این روش نتایج خوبی برای تحقیقاتی به همراه دارد که در آن‌ ها می‌توان داده‌های مربوط به عملکرد را به صورت داده‌های ثانویه به دست آورد، ولی روش اعتبار اسنادی در ایران به دلیل تحریم ها رواج چندانی نداشته است به همین دلیل عملاً پژوهش از به کار گیری این روش تحقیق عاجز است و داده‌های خود را به این طریق، گردآوری می‌کند که متغیر وابسته را به صورت جداگانه تعریف کرده و از طریق شناسایی عوامل موثر بر تمایل وارد کنندگان در استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی موثرترین عامل را معرفی می کند. زیرا بنابر تحقیقاتی که زیر بنای تدوین الگو قرار گرفته‌اند تعریفی از متغیر وابسته (استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی در بیع بین المللی کالا) بیان شده است که پاسخ‌های داده شده به پرسشنامه مشخص می‌کنند عوامل اثر گذار کدام هستند و مهمترین عامل موثر چه عاملی است؟
با توجه به شیوه جمع‌ آوری داده‌ها(که در بالا توضیح داده شد) و رویکردی که در گردآوری داده‌ها به‌کار رفته، می‌توان گفت که این پژوهش از نوع توصیفی است. زیرا از نظر دسته‌بندی تحقیقات بر حسب نحوه گردآوری داده‌ها (روش تحقیق) به جمع‌ آوری شواهد واقعی در خصوص نوع پدیده‌ها می‌پردازد و شرایط موجود را توصیف می‌کند (سرمد و همکاران، ۱۳۸۶، ص ۸۲). به عبارت دیگر، با یک نگاه توصیفی، با پرسش در مورد عوامل موثر بر تمایل وارد کنندگان به استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی در بیع بین المللی کالا، داده‌ها و اطلاعات مورد نظر این تحقیق جمع‌ آوری شده است. تحقیقات توصیفی مشتمل بر چند نوع هستند که یکی از آن‌ ها روش پیمایشی است. از نظر دسته‌بندی تحقیقات توصیفی، این پژوهش از نوع پیمایشی به‌شمار می‌رود، به دلیل اینکه وارد میدان فعالیت شده و پرسش‌هایی از واردکنندگان عضو اتاق بازرگانی، در قالب سنجش نظرات‌ و ادراک ایشان از میزان اثر گذاری عوامل موثر بر تمایل وارد کنندگان به استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی پرسیده می شود.
مسئله‌ای که پژوهش در جهت پاسخ به آن طرح شده، تمرکز بر بررسی عوامل موثر بر تمایل واردکنندگان به استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی در بیع بین المللی کالا دارد. شناسایی این ارتباط، احتیاج به آن دارد که با دیدگاه توصیفی، پدیده‌ها بررسی شوند و ارتباط میان آن‌ ها آشکار شود، در این‌جا محقق هیچ‌گونه دستکاری در پدیده‌های مورد بررسی ندارد و لذا از سایر انواع روش‌های تحقیق آزمایشی و شبه آزمایشی استفاده نخواهد کرد. از این رو، با توجه به توضیحات بالا، کاربرد روش تحقیقی توصیفی در این تحقیق قابل توجیه است. توصیف عوامل موثر بر تمایل وارد کننده در استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی در بیع بین المللی کالا هدف اصلی این پژوهش است که با رویکرد پیمایشی(که یکی از انواع روش تحقیقی توصیفی است) قابل بررسی است. در مجموع، می‌توان گفت که ازنظر نحوه گردآوری داده‌ها، این پژوهش، توصیفی- پیمایشی است و برای شناسایی عوامل موثر بر تمایل وارد کننده در استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی در بیع بین المللی کالا و همچنین شناسایی مهمترین عامل موثر، از طریق مطالعه میدانی و با حضور در میدان فعالیت وارد کنندگان عضو اتاق بازرگانی، مراحل نمودار (۱-۳) را به‌صورت اجرایی طی می‌کند.

نمودار ۳-۱ ) مراحل اجرایی تحقیق
برای انجام مراحل تحقیق به شرح فوق، لازم است که هرکدام از مفاهیم بیان شده در فرضیات، به‌صورت مشهودتری در فضای جامعه آماری، تعریف شوند تا پاسخ دهندگان (وارد کنندگان عضو اتاق بازرگانی تهران) با توجه به شواهد موجود، به سوالات پرسشنامه پاسخ دهند. لذا تعریف متغیرهای تحقیق در این‌جا ضروری است.
۳-۳) مدل مفهومی
مدل مفهومی تحقیق از پیوندهای درونی میان متغیرهایی که سرانجام در پویایی موقعیت مورد بررسی نقش دارند، گفت و گو می کند. پدید آوردن چنین مدل مفهومی به ما کمک می کند تا روابط خاصی را در نظر بگیریم و آنها را بیازماییم و درک خود را در زمینه پویاییهای موقعیتی که قرار است پژوهش در آن صورت گیرد، بهبود بخشیم (سکاران، ۱۳۸۶، ص ۸۱).
شکل ۳-۱: مدل مفهومی تحقیق
۳-۴) جامعه آماری^[۳۱]
جامعه ای که این پژوهش به بررسی آن می پردازد، شامل وارد کنندگان عضو اتاق بازرگانی تهران می‌باشد. بنابراین پژوهش حاضر به بررسی عوامل موثر بر تمایل وارد کننده در استفاده از روش پرداخت اعتبار اسنادی در بیع بین المللی کالا می پردازد و سطح تحلیل آن، سطح افراد است. پاسخ دهندگان پرسشنامه‌ی مورد نظر در این پژوهش، وارد کنندگان عضو اتاق بازرگانی تهران هستند.
۳-۵) نمونه آماری تحقیق و روش نمونه‌گیری
در خصوص تعیین حجم نمونه، می‌توان از چند روش استفاده کرد و حجم نمونه متناسب با تحقیق را به دست آورد. این روش‌ها عبارتند از: به کارگیری تحقیقات مقدماتی، استفاده از تحقیقات پیشین و کسب شناخت از مشخصات واحدهای جامعه آماری. (سرمد و همکاران،۱۳۸۶،ص ۱۸۶-۱۸۸) استفاده از این روش‌ها برای آن صورت می‌پذیرد که بتوان از میزان پراکندگی صفت اصلی تحقیق اطلاع حاصل کرد. در پژوهش حاضر، از یک تحقیق مقدماتی برای تعیین حجم نمونه تحقیق استفاده شد و یک برآورد اولیه از پراکندگی صفت اصلی تحقیق به عمل آمد. صفت اصلی در اینجا تمایل واردکنندگان به استفاده از روش اعتبار اسنادی است که در تحقیق مقدماتی میزان تمایل به استفاده از اعتبار اسنادی، حدود یازده درصد بیان شد. هم چنین در این تحقیق مقدماتی، میزان اطمینان به یافته‌های تحقیق، سطح ۹۵ درصد در نظر گرفته شد. با توجه به پراکندگی صفت اصلی، هر قدر پراکندگی صفت در جامعه به میزان ۰٫۵ نزدیک تر باشد، حجم بیشتری لازم است تا انتخاب شوند. با توجه به آن‌که این تحقیق، در نظر دارد که میزان خطای نمونه‌گیری، کمتر از پنج درصد باشد، از این رو مقدار d (سطح خطای نمونه گیری) برابر با ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد. به منظور دستیابی به حجم نمونه ای که بتواند بر اساس پراکندگی میزان صفت اصلی تحقیق (یا همان مقدار p) که برابر ۱۱ درصد است از فرمولی برای تعیین حجم نمونه استفاده شد که برآورد دقیقی از تعداد کل واردکنندگان وجود ندارد و به عبارت دیگر تعداد اعضای جامعه به اصطلاح، نامحدود است. منظور از نامحدود آن است که بیش از تعداد قابل شمارش باشند وگرنه از نظر تعداد، بیش از جامعه آماری ایرانیان نخواهد بود. از این رو با بهره گرفتن از فرمول تعیین حجم نمونه بر اساس جامعه آماری نامحدود و میزان اطمینان به یافته های تحقیق مقدماتی (  ) که برابر ۱٫۹۶ در نظر گرفته می شود، تعداد ۱۵۰ نفر از واردکنندگان به شرح زیر انتخاب گردید. ( استفاده از کلیه مراحل تعیین حجم نمونه بر اساس کتاب سرمد و همکاران، ۱۳۸۶، صفحات ۱۸۶ تا ۱۹۰ است)

هرگاه ساختار جمعیتی یک دست و منسجم باشد روش نمونه گیری مناسب با آن روش نمونه گیری تصادفی ساده می باشد.(خاکی،۱۳۸۷،ص ۲۷۴)
بررسی عوامل موثر بر تمایل واردکنندگان تقریباً عمومی است و ارتباطی با مبالغ و نوع کالای وارداتی ندارد و از این نظر می توان ساختار جامعه تحقیق را یکدست قلمداد نمود. به همین دلیل نمونه آماری تحقیق با بهره گرفتن از روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب می گردد.
بنابراین، تعداد ۱۵۰ پرسشنامه بین واحدهای نمونه به صورت تصادفی توزیع گردید. با حضور در محل دفتر وارد کنندگان عضو اتاق با هرکدام از پاسخ‌گویان صحبت به عمل آمد و در صورت وجود ابهام، برای آنان توضیحات کافی ارائه گردید. در مواردی نیز که دانش واردکنندکان پاسخ‌دهنده، در زمینه روش اعتبار اسنادی کافی نبوده، موضوع برای ایشان تشریح گردید تا در صورت عدم وجود زبان مشترک، پاسخ‌هایی نامربوط به پرسشنامه داده نشود. از این رو، می‌توان گفت که تلاش کافی به خرج داده شد که پاسخ‌های معتبری به ‌دست آید. فرایند گردآوری پرسشنامه ها به این صورت بود که محقق با پرسش از افراد، تلاش کرد که تعداد ۱۵۰ عدد را به صورت کامل پر کند از این رو
پرسشنامه های ناقص را در حین گردآوری اطلاعات کنار گذاشت و پس از اینکه تعداد مذکور گردآوری شد، پرسشگری را خاتمه داد.
۳-۶) روش جمع آوری داده ها
برای جمع آوری داده ها به ابزارهای گوناگونی نیاز است. هر یک از ابزارهایی که برای جمع آوری داده ها به کار می روند دارای مزایا و معایبی هم هستند که هنگام بکار گیری آنها باید به این مزایا و معایب و تاثیری که بر نتایج تحقیق می گذارند واقف بود و با رعایت نکات لازم، زمینه افزایش اعتبار تحقیق را فراهم آورد.

ساختار آناتومیکی پا و توزیع نیروی عکس العمل زمین متناسب با آن، عملکرد پا را حین تحمل وزن و پیشروی تحت تاثیر قرار می دهد(۱۳). تحقیقات نشان داده است که فشار بیش از حد در کف پا با ایجاد زخم، پینه، ناهنجاری های پا، کاهش ضخامت بافت کف پا و محدود شدن حرکت مفاصل در ارتباط می باشد(۱۴). Cop نمودار توزیع فشار در ناحیه جلو - عقب و داخلی - خارجی برای هر فردی ارائه می دهد. نتایج حاصل از آزمایش های ایستا که می تواند در مراحل اولیه توانبخشی کاربرد داشته باشد همچنین برای انجام تست های پویا در مراحل بعدی نیز کاربرد دارند. اکثر دلایل خستگی و درد های پا در مردم به علت وجود ناهنجاری می باشد. تشخیص ناهنجاری ها می بایست چیزی بیشتر از یک مشاهده بصری باشد(۱۵). با توجه به مطالب بالا متوجه می شویم که با انجام مشاهده و بررسی، روی کف پا می توان در کاهش ناهنجاری حین انجام فعالیت ورزشکاران شرایطی را ایجاد کرد تا راحت تر و بهتر بتوانند به فعالیت بپردازند.

در این میان برای کاهش ناهنجاری در فعالیت ورزشکاران برآنیم تا مقایسه تغییرات پویای الگوی پخش فشار کف پا، شاخص قوس و Cop در پای مسلط فوتبالیست های نوجوان و جوان آماتور استان البرز را حین راه رفتن به انجام رسانیم.
۱-۲-بیان مسئله:
نتایج مطالعات پیشین نشان می دهد که آگاهی از میزان و نحوه توزیع فشار در کف پا فعالیت های روزمره همچون راه رفتن و دویدن می تواند معیار مناسبی برای بررسی وضعیت پا در افراد مختلف باشد. اندام تحتانی علاوه بر آنکه سطح اتکای آدمی است عامل جابجایی او نیز به شمار می رود. بنابراین ناهنجاری های بخش تحتانی علاوه بر تغییرات در وضعیت ایستاده، جابجایی او را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. ممکن است منجر به اختلال در کنترل پاسچر، اختلال در فشار وارده بر کف پا و بروز آسیب های مختلف گردد(۱۴،۱۵،۱۶). سطوتی و همکاران(۱۳۹۱)، در تحقیق خود گزارش کردند که افراد مبتلا به صافی کف پا به دلیل از دست دادن تنطیم راستای ساختار پا و کاهش درک حرکتی لیگامان‌ها و تاندون‌های پا در مقایسه با افراد سالم، تعادل کمتری طی ایستادن دارند. به نظر می‌رسد که کفی طبی سبب بهبود تنظیم راستای ساختار پا و کاهش نیروهای وارد بر لیگامان‌ها و در نتیجه بهبود تعادل می‌شود(۳۶). خدا ویسی(۱۳۸۸)، گزارش کرده است که افرادی با ارتفاع قوس طولی داخلی زیاد در پا، عملکرد تعادلی ضعیف تری نسبت به افرادی با قوس طولی داخلی کم و نرمال در پا و افرادی با ارتفاع قوس طولی داخلی کم، عملکرد ضعیف تری نسبت به افراد با ارتفاع قوس طولی داخلی نرمال دارند(۳۷). هرتل و همکاران^[۲](۲۰۰۲)، گزارش کردند که افراد ی با ارتفاع قوس طولی داخلی زیاد در پا، میزان انحراف مرکز فشار بیشتری نسبت به افرادی با ارتفاع قوس طولی داخلی نرمال در پا دارند، در حالی که تفاوتی در سرعت و میزان انحراف مرکز فشار بین افرادی با ارتفاع قوس طولی داخلی کم و نرمال در پا مشاهده نشده است(۱۸). دی کوک و همکاران^[۳] (۲۰۰۷)، cop را بر روی هر سه نوع قوس پا (کف پای با انحنای زیاد- نرمال- کف پای با انحنای کم) مطالعه کردن و در نتیجه گزارش کردند که جابجایی cop در قوس با انحنای کم ،بیشتر است(۲۰). سندری و همکاران^[۴] (۲۰۰۸)، هنگام اندازه گیری تعادل، تفاوت معنی داری بین افراد با ارتفاع قوس طولی داخلی کم و نرمال در پا مشاهده نکرده اند (۱۹). کفی سبب انتقال فشار از سایر نواحی مجاور شامل پاشنه و جلوی پا به ناحیه میانی پا می گردد که با نتایج سایر مطالعات سازگار است و کاهش فشار معنادار در ناحیه پاشنه با بهره گرفتن از ارتز آن را تایید می نماید که ممکن است نشان دهنده عملکرد کفی در جبران عمل از دست رفته قوس طولی در این دفورمیتی باشد. همانگونه که از تحقیقات حاضر درک می‌شود در صورتی که در اندام تحتانی و بخصوص ناحیه ی مچ پا ناهنجاری رخ دهد ما شاهد کاهش کیفیت راه رفتن و یا انجام هر گونه فعالیت ورزشی خواهیم بود که در این میان شاید بتوان مواردی را مشاهده کرد که با وجود ناهنجاری بتوانند فعالیت خود را به نسبت دیگران به بهترین نحو انجام دهند اما به علت اینکه این اتفاق شاید به ندرت اتفاق افتد ما بیشترین تمرکز خود را بر روی آحاد مردم و بالاخص ورزشکاران متوجه می کنیم. در ورزشکاران داشتن وضعیت بدنی خوب، تمرکز و نیز تعادل باعث بهتر نتیجه گرفتن و موفقیت در تمامی عرصه های پیش رو خواهد شد. در این میان داشتن تعادل مطلوب باعث خواهد شد تا دیگر شرایط نیز برای ورزشکار به صورت ایده آل به وجود آید.(۲۱)
با توجه به تحقیقات اندکی که در این زمینه انجام شده است این سوال مطرح می‌شود که آیا تفاوتی در الگوی پخش فشار کف پا، شاخص قوس و cop در پای مسلط فوتبالیست های نوجوان و جوان آماتور استان البرز وجود دارد؟
۱-۳-اهمیت و ضرورت تحقیق:
پا انتهایی ترین بخش در اندام تحتانی است و یک سطح نسبتا کوچک حمایتی است که تعادل بدن را حفظ می کند(۲۶). در انجام حرکات ورزشی اندام تحتانی نقش مهمی دارد پس مشکلات پا با کاهش سرعت راه رفتن، خطر سقوط، برهم خوردن تعادل و اجرای نا کارآمد فعالیت ها در زندگی ارتباط تنگاتنگ دارد(۲۷،۲۸). در هنگام ایستادن روی یک پا منطقی به نظر می رسد که حتی کوچکترین تغییرات بیومکانیکی در سطح اتکاء بر روند پاسچر تاثیر بگذارند. با توجه به تحقیقاتی که موجود می باشد ارتفاع بیش از حد کم یا زیاد(کف پای صاف و گود) به عنوان فاکتوری برای کاهش سرعت عملکرد و آسیب به حساب می آیند. افراد دارای قوس پای بیش از حد ممکن است در معرض خطراتی چون درد قدام زانو، شکستگی های ناشی از فشار و آسیب های مچ پا قرار گیرند(۲۹). و البته افراد دارای قوس پای کم هم ممکن است در معرض خطراتی چون درد زانو و دیگر آسیب های ساختار داخلی درگیر قرار داشته باشند(۳۰). با توجه به تحقیقات که تا به امروز در زمینه بررسی قوس های کف پایی صورت گرفته است منطقی به نظر می رسد که حتی یک تغییر ناچیز بیومکانیکی می تواند در کنترل پاسچر و نیز جابجایی مرکز فشار در کف پا تاثیر داشته باشد که البته بیشتر بر روی افراد بیمار و یا افراد دارای کف پای طبیعی بوده است اما ما در صدد این هستیم که قوس ها و الگوی پخش فشار را بر روی ورزشکاران بررسی کنیم تا بتوانیم به آنها برای بهبود عملکرد در حین ورزش و نیز سودمند کردن روش های درمانی و حرکات اصلاحی کمک نماییم.
۱-۴-فرضیات تحقیق:
۱-۴-۱-فرض کلی :
بین الگوی پخش فشار کف پا (زمان تماس، اوج نیرو و سطح تماس) بین فوتبالیست های نوجوان و جوان آماتور استان البرز حین راه رفتن تفاوت وجود دارد.
۱-۴-۲-فرضیات اختصاصی:

1. 1. در شاخص قوس بین دو گروه فوتبالیست های نوجوان و جوان تفاوت وجود دارد.

1. 1. در الگوی پخش فشار کف پایی بین دو گروه فوتبالیست های نوجوان و جوان تفاوت وجود دارد.

1. 1. در cop دو گروه فوتبالیست های نوجوان و جوان تفاوت وجود دارد.

۱-۵-اهداف تحقیق:
۱-۵-۱-اهداف کلی :
مقایسه تغییرات پویای الگوی پخش فشار کف پا، شاخص قوس و Cop در پای مسلط فوتبالیست های نوجوان و جوان آماتور استان البرز حین راه رفتن
۱-۵-۲-اهداف اختصاصی:

1. 1. مقایسه شاخص قوس بین فوتبالیست های نوجوان و جوان آماتور استان البرز حین راه رفتن

1. 1. مقایسه تغییرات پویای الگو پخش فشار کف پا (زمان تماس، اوج نیرو و سطح تماس ) بین فوتبالیست های نوجوان و جوان آماتور استان البرز حین راه رفتن

1. 1. مقایسه cop بین فوتبالیست های نوجوان و جوان آماتور استان البرز حین راه رفتن

۱-۶-قلمرو تحقیق:
۱-۶-۱-محدوده تحت کنترل:
جنسیت آزمودنی ها: آزمودنی های این تحقیق را پسران تشکیل می دهند.
سن آزمودنی ها: افراد ۱۸-۱۴ سال به عنوان آزمودنی برای شرکت در این تحقیق انتخاب شدند.
افراد مورد نظر در این تحقیق: بازیکنان تیم فوتبال استان البرز در رده های سنی نوجوانان و جوانان
هستند.
فعال بودن آزمودنی ها: این تحقیق روی افراد فعال انجام شد.
فعالیت آزمودنی ها: از آزمودنی ها خواسته شد که دو روز قبل از آزمون فعالیت بدنی شدید انجام ندهند.
۱-۶-۲-محدودیت های خارج از کنترل:
کنترل وضعیت روحی آزمودنی ها خارج از توانایی محقق بود.
کنترل ساعت خواب آزمودنی ها: از آزمودنی ها خواسته شده بود که شب قبل از آزمون ساعت ۱۰ شب بخوابند تا به حد کافی استراحت کرده باشند.
تغذیه آزمودنی ها: شب قبل از آزمون به جهت اینکه بازیکنان در اردو نبودند بر روی میزان شام خوردن آنها نظارت کافی انجام نشد.
۱-۷-تعریف واژه کلیدی ۱٫ تعریف مفهومی، ۲٫ تعریف عملیاتی
فشار کف پا:

1. 1. به نیروهای عمل کننده بین سطح زمین و سطح زیرین پا که بر روی بافت های پا تاثیر می گذارد(۱ )

۲٫در این تحقیق میزان فشار کف پا را با بهره گرفتن از دستگاه (emed) در نواحی مختلف بدست می آوریم.
قوس کف پا:

1. 1. قوس های کف پا به حفظ و حمایت وزن بدن کمک کرده، فشارهای وارده به بدن را تعدیل کرده، موجب تطابق با سطوح مختلف شده و پیشروی و راه رفتن موزون را تسهیل می کند.(۴،۳،۲)

1. 1. در این تحقیق با بهره گرفتن از دستگاه emed شاخص قوس پای ورزشکاران را حین راه رفتن مورد بررسی قرار می‌دهیم.

Cop :

اگر شرایط مرزی ۸ و ۹ جدول(۳-۳) را به مدل اعمال کنیم، تغییر شکل ناشی از تغییر دما در شرایط مرزی ۸ معادل خواهد بود با اعمال نیروی تماس ، در شرایط مرزی ۹، بنابراین انرژی کرنشی مدل تحت شرایط مرزی ۸ و ۹ یکسان اند، به­عبارتی:
(۳-۵۶)
با در نظر گرفتن مدل تحت شرایط مرزی­های ۴ و ۷ و ۹ می­توانیم به سادگی به رابطه زیر برسیم]۱۴[:
(۳-۵۷)
سپس می­توانیم رابطه بین انرژی کرنشی مدل و معادل همگن آن را تحت شرایط مرزی۱، با جاگذاری روابط (۳-۵۵) و (۳-۵۶) و (۳-۵۷) در رابطه ی (۳-۵۲) بدست آوریم.
(۳-۵۸)
به طور مشابه می­توان نشان داد که رابطه بین انرژی کرنشی مدل و معادل همگن آن تحت شرایط مرزی ۲، به صورت رابطه­ی (۳-۵۹) است.
(۳-۵۹)
و تحت شرایط مرزی ۳:
(۳-۶۰)
در شرایط مرزی (۵) از جدول(۳-۳)، معادل همگن مدل تحت شرایط مرزی­ای قرار گرفته که در آن، تنها قادر است در راستای ۱، جابجا شود. اگر شرایط مرزی­های مشابه­ای را در نظر بگیریم که در آن معادل همگن مدل، تنها قادر به جابجایی در راستاهای ۲ و ۳، باشد و انرژی کرنشی ناشی از اعمال این بارها را به ترتیب با و نمایش دهیم. درآن صورت داریم:
(۳-۶۱)
(۳-۶۲)
(۳-۶۳)
که ، حجم سلول پایه و ، انرژی کرنشی معادل همگن مدل تحت شرایط مرزی ۵ است.
با جاگذاری روابط فوق در معادلات (۳-۶۱) و (۳-۶۲) و (۳-۶۳) و حل دستگاه معادلات بر حسب ضرایب موثر انبساط حرارتی داریم]۲۷[:
(۳-۶۴)
(۳-۶۵)
(۳-۶۶)
در روابط فوق ، و به ترتیب از روابط (۳-۶۷) ، (۳-۶۸) و(۳-۶۹) به دست می­آیند.
(۳-۶۷)
(۳-۶۸)
(۳-۶۹)
به این ترتیب ضرایب انبساط حرارتی موثر مدل به دست می­آید.بنابراین با اعمال شرایط مرزی­های ساده، و انجام محاسباتی بسیار ساده­تر، توانستیم ضرایب انبساط حرارتی موثر را برای یک ماده ارتوتروپیک تخمین بزنیم.
فصل چهارم
بهینه­سازی توپولوژی ریزساختارهای مواد ­­­سلولی با هدف حداکثر­سازی­سختی
۴-۱ مقدمه
مواد ­سلولی خواص فیزیکی، مکانیکی و حرارتی متفاوتی نسبت به مواد اصلی سازنده خود دارند. همانطور که در فصول قبل نیز ذکر شد، تغییرات خواص مواد­ سلولی وابسته به تغییر در نوع و چگونگی توزیع فازهای به کار گرفته شده در درون سلول پایه آن­هاست]۴[. به منظور تعیین توزیع بهینه این فازها در درون سلول پایه، می­توان از بهینه­سازی توپولوژی استفاده کرد. در این فصل روش بهینه­سازی تکاملی دوجهته-مرگ نرم، برای تعیین شکل سلول پایه یک ماده سلولی، که متشکل از یک فاز جامد و یک فاز پوچ است، بکار گرفته می­شود.
هدف از طراحی در این فصل، تعیین شکلی از سلول پایه است که حداکثر سختی را داشته باشد، با در نظر گرفتن قید حجمی و با توجه به اینکه برای یک ماده الاستیک و همسانگرد، سختی بر اساس مدول حجمی و یا مدول برشی بیان می­شود]۳[، لذا هدف ما طراحی یک سلول پایه است، به­نحوی که در یک کسر حجمی مشخص از ماده، حداکثر مدول حجمی و یا حداکثر مدول برشی را داشته باشد. اگر چه وزن سازه به عنوان هدف اصلی طراحی در نظر گرفته نشده است، اما با توجه به اهمیت وزن، قید حجمی اعمال می­گردد.
در این فصل برای تخمین خواص الاستیک سلول پایه، از روش انرژی کرنشی استفاده می­کنیم. در این روش پس از انجام آنالیز المان ­محدود، با اعمال محاسبات ساده­ای، خواص موثر سلول پایه تعیین می­گردد. پس از آن، برای اینکه بتوانیم توپولوژی بهینه سلول پایه را تعیین کنیم، نیازمند آن هستیم که معیاری را برای حذف و یا اضافه شدن المان­ها در مراحل بعدی مشخص کنیم. برای دست­یابی به چنین معیاری، نخست باید حساسیت المان­ها را با توجه به تابع هدف تعیین کنیم. پس از تعیین حساسیت، روش مرگ نرم در بهینه­سازی تکاملی دوجهته را به کار می­گیریم. بدین منظور ابتدا حساسیت بهبود یافته­ای برای المان­ها تعریف می­کنیم. این حساسیت برگرفته شده از حساسیت المان مورد نظر و حساسیت المان­های مجاورش است. حساسیت بهبود یافته کمک می­کند که نواحی شطرنجی در طرح نهایی پدیدار نشوند و پاسخ­ها وابسته به اندازه مش­ها نباشند. پس از محاسبه حساسیت بهبود یافته، متوسط حساسیت المان در مرحله کنونی و مرحله قبلش را به عنوان حساسیت نهایی المان در نظر می­گیریم. این کار باعث همگرایی پاسخ­ها می­شود. در ادامه پس از مرتب نمودن المان­ها بر اساس حساسیت نهایی آنها و انتخاب معیار پوچی، که در هر مرحله با توجه به حجم سلول پایه تعیین می­گردد، شروع به حذف یا اضافه نمودن المان­ها می­کنیم تا به قید حجمی برسیم. پس از رسیدن به قید حجمی اگر تغییرات تابع هدف در مراحل آخر به حد کوچک و قابل قبولی برسد، بهینه­سازی را متوقف می­کنیم. در پایان به­منظور بررسی صحت نتایج، آنها را با باندهای معتبر موجود مقایسه می­کنیم.
۴-۲ خواص موثر الاستیک
پیش از به­کارگیری روش انرژی کرنشی جهت انجام بهینه­سازی توپولوژی، ماتریس موثر الاستیک را در حالت دو­بعدی برای یک سلول پایه مربعی، محاسبه می­کنیم و حاصل را با مقادیر موجود در مقالات مقایسه می­کنیم. این کار به منظور اطمینان از نتایج روش انرژی کرنشی و همچنین صحت برنامه­ی نوشته شده صورت گرفته است. مثال انتخاب شده یک سلول مربعی است که المان­های داخلی آن پوچ شده­اند. مشخصات این سلول و ماتریس الاستیک به دست آمده از روش انرژی کرنشی و همچنین ماتریس الاستیکی که پیشتر در مقاله حسنی و هینتون بدست آمده بود]۲۵[، در جدول(۴-۱) آورده شده است. لازم به ذکر است که در مقاله مذکور، از تئوری همگن­سازی به منظور تخمین خواص موثر الاستیک سلول پایه استفاده شده است.
جدول ۴- ۱- مقایسه ماتریس موثر الاستیک با نتایج مقاله حسنی و هینتون]۲۵[.
بخش میانی جدول(۴-۱) ماتریس موثر الاستیک را نشان می دهد. در این پژوهش، این ماتریس با به­کارگیری روش انرژی کرنشی محاسبه شده است. همانطور که در جدول(۴-۱) ملاحظه می­کنید همچنین در بخش زیرین جدول(۴-۱)، ماتریس الاستیکی که برای مدل مذکور توسط حسنی و هینتون و به کمک تئوری همگن­سازی محاسبه شده بود قرار گرفته است. مقایسه­ی این ماتریس با ماتریس محاسبه شده در این پژوهش، درصد خطای ناچیز ۰۱/۰ را برای مولفه­های ماتریس الاستیک نشان می­دهد. بنابراین به این نتیجه می­رسیم که اولا روش انرژی کرنشی با دقت بسیار خوبی قادر به تخمین خواص موثر سلول پایه است و ثانیا برنامه نوشته شده به منظور محاسبه ماتریس موثر الاستیک، به درستی عمل می­کند.
۴-۳ ماده­ی سلولی
حال که توانستیم ماتریس موثر الاستیک را با کمک روش انرژی کرنشی محاسبه کنیم، قصد داریم رابطه بین خواص موثر الاستیک سلول پایه و خواص موثر الاستیک ماده سلولی را بررسی کنیم. بدین منظور ابتدا مطابق شکل (۴-۱-الف) سلول پایه­ای به شکل مربعی توخالی در نظر می­گیریم. سپس ماده­ای سلولی مطابق شکل (۴-۱-ب) در نظر می­گیریم که سلول پایه آن شکل (۴-۱-الف) باشد.
شکل ۴- ۱- (الف) سلول پایه، (ب) ماده­ی­ سلولی.
مشخصات هندسی و مکانیکی سلول پایه و ماده سلولی در جدول(۴-۲) قید شده است. با اعمال شرایط مرزی­های جدول(۳-۲)، ماتریس موثر الاستیک سلول پایه و ماده سلولی را محاسبه می­کنیم. این ماتریس­ها در بخش پایینی جدول(۴-۲)، آورده شده­اند. با مقایسه این دو ماتریس به این نتیجه می­رسیم که خواص الاستیک ماده سلولی مشابه خواص الاستیک سلول پایه است. به عبارتی برای بهینه­سازی ماده سلولی، کافی است سلول پایه آن را بهینه کنیم.
جدول ۴- ۲- مشخصات هندسی ، مشخصات مکانیکی و ماتریس های الاستیک
۴-۴ فرمول بندی
یافتن بهترین نحوه ی توزیع ماده در یک سلول پایه، به گونه­ای که این سلول با حجم مشخصی از ماده، حداکثر سختی را داشته باشد، از جمله اهداف این فصل به شمار می­رود. همانطور که ذکر شد سختی یک ماده الاستیک را می­توان بر حسب مدول حجمی یا مدول برشی آن ماده بیان نمود، لذا حداکثر سختی، معادل حداکثر مدول حجمی یا حداکثر مدول برشی ماده در نظر گرفته می­شود]۴[.
از آنجا که می­خواهیم سلول پایه در حجم مشخصی از ماده حداکثر سختی را داشته باشد، حجمی از پیش تعیین شده برای مدل نهایی تعریف می­کنیم، این حجم را با نشان می­دهیم. از مجموع حجم المان­های مادی ناشی می­شود. برای تعیین المان­های مادی و پوچ نیازمند تعریف متغیر طراحی هستیم. را متغیر طراحی می­نامیم. متغیر طراحی کمیتی است دو­مقداری که به چگالی محلی المان نسبت می­دهیم، چگالی محلی لزوما معنی چگالی المان را نمی­دهد، بلکه می­تواند یک کمیت مکانیکی باشد. برای مثال در اغلب مسایل بهینه­سازی مدول یانگ محلی به عنوان چگالی محلی در نظر گرفته می­شود. به عبارتی مدول یانگ ۱، به معنی آن است که المان مادی است و در فاز جامد قرار دارد و مدول یانگ نزدیک به صفر، به معنی پوچ بودن المان است. در روش بهینه­سازی تکاملی دوجهته-مرگ نرم این مقدار را اغلب برابر ۰۰۱/۰ در نظر می­گیرند و آنرا با ، نمایش می­دهند. بنابراین به­منظور اختصاص دهی مدول یانگ به چگالی محلی المان از رابطه­ی (۳-۲) استفاده می­کنیم و برای ایجاد ، فاکتور پنالتی را عدد ۳ انتخاب می­کنیم.
حال می­توانیم با توجه به هدف ذکر شده، مسأله را فرمول­بندی کنیم، این فرمول­بندی به صورت روابط زیر بیان می­شود]۵۴[.
(۴-۱-الف)
(۴-۱- ب)
(۴-۱-ج)
در روابط (۴-۱)، ، حجم المان اُم است و ، تعداد کل المان­ها است. همچنین مدول حجمی و مدول برشی است و بر حسب مولفه­های ماتریس الاستیک به صورت روابط زیر بیان می­شوند]۵۶[:
(۴-۲-الف)
(۴-۲-ب)
(۴-۳)
۴-۵ آنالیز حساسیت
پیش از اینکه تعیین کنیم، کدام المان­ها باید از سلول پایه حذف و کدامیک باقی بمانند یا به آن اضافه شوند، باید آنالیز حساسیت انجام دهیم، حساسیت در واقع تغییرات تابع هدف نسبت به متغیر طراحی است. به عبارتی با انجام آنالیز حساسیت، میزان تاثیر یک المان در تابع هدف سنجیده می­شود.
در روش انرژی کرنشی، مولفه­های ماتریس الاستیک شامل عباراتی هستند که از مجموع انرژی کرنشی المان­ها تحت شرایط مرزی­های مختلف ناشی می­شوند. بنابراین می­توان به این نتیجه رسید که تاثیر هر المان در تابع هدف، متناسب با انرژی کرنشی آن المان است. برای مثال اگر تابع هدف را حداکثر­کردن مدول برشی انتخاب کنیم، در آن صورت در حالت دو­بعدی، مدول برشی بر حسب مولفه­های ماتریس الاستیک از رابطه­ی (۴۳-۳) به دست می­آید. از طرفی همانطور که در جدول(۳-۲) نشان داده شده است، مقدار مدول برشی با اعمال شرایط مرزی­ای که در این جدول نشان داده شده است و برحسب مجموع انرژی کرنشی المان­های آن تعیین می­گردد. به عبارتی اگر مجموع انرژی کرنشی المانها تحت شراط مرزی ۱۳ از جدول(۳-۲)، و ، مساحت سلول پایه باشد، داریم:
(۴-۴)
در رابطه­ی فوق ، تعداد کل المان ها و ، انرژی کرنشی المان اُم، تحت شراط مرزی ۱۳ است. بنابراین اگر بخواهیم حساسیت المان اُم را نسبت به تابع هدف که در اینجا مدول برشی است بیابیم، کافی است در رابطه (۴-۴) انرژی کرنشی المان اُم را قرار دهیم. زیرا تاثیر المان اُم در تابع هدف به اندازه­ی انرژی کرنشی آن است. بنابراین اگر تابع هدف حداکثر کردن مدول برشی انتخاب شود و حساسیت المان اُم را با، نشان دهیم در آن صورت مقدار ، از رابطه­ی (۴-۵) به دست می­آید.
(۴-۵)
بنابراین در حالت کلی، اگر ، بیانگر انرژی کرنشی المان اُم تحت شراط مرزی اُم باشد، در آن صورت حساسیت المان اُم تحت شراط مرزی اُم برابر با رابطه­ی (۴-۶) خواهد بود.
(۴-۶)

فرش، بعنوان یکی از مظاهر فرهنگ مادی ترکمن، حامل بخشی از تجربیات قومی حاصل از فراز و نشیب های طوایف مختلف در طول حیات خویش است. تراکمه، فرش را روح و یکی از اسناد چهارگانه اصالت و هویت قومی ( زبان، موسیقی، فرش، اسب) دانسته و به آن مباهات می کنند. در این نوشتار، به بررسی دگرگونی نقش در فرش ترکمن در دو طایفه یموت و گوگلان( ساکن در استان گلستان)، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، از منظر انسان شناسی هنر پرداخته شده است.
از دیدگاه انسان شناسی، هیچ فرهنگی را نمی توان بدون هنر متصور شد. از اینرو، انسان شناسان هنر در مطالعه هنرجوامع کوچک، هنر را بر اساس مهارت های ویژه، زیبایی معنا دار و خلاقانه، که بر جنبه های ارتباطی و عقاید عموم تأثیر گذار است، تعریف می کنند. بر این مبنا، انسان شناسان هنر با کشف شیوه های زیست یک اجتماع، به فهم دلایل خاص تولید هنری و کشف نظام زیبایی شناختی یک پدیده فرهنگی می پردازند. فرش اصیل ترکمن، با حفظ ساختاری مشخص و دارا بودن ویژگی های منحصر به خود، تا دهه های اخیر، حافظ اصالت و هویت قومی بوده و مادر ترکمن آنرا سینه به سینه به دختران خود، به ودیعه می گذاشت.
قبل از پیروزی انقلاب ، فرش دستباف ترکمن نقش مؤثری در اقتصاد و رفاه خانوار داشته و پس از انقلاب، تحت تأثیر سیاست های اقتصادی داخلی و خارجی، به منظور رقابت و حفظ بازار ، اقدام به تغییراتی در ساختار دار،طرح و رنگ و… دستخوش دگرگونی گردید.
۱-۱ بیان مسئله:
فرش، تنیده با زندگی ترکمن است. فرش نه تنها، ارزشمندترین یادگار از مهارت خلاق مادر ترکمن محسوب می شود، بلکه، بدلیل شیوه خاص زندگی (معیشت بر پایه شکار، گردآوری، سکونت گاه های موقت، ساختار اجتماعی- قبیله ای و…) منبع غنی ای برای مطالعات مردم شناسی و تاریخی آنان نیز بشمار می آید. در فرش های اصیل ترکمن، ما به یک منبع زیبایی شناسی از کار و تلاش گروهی بر می خوریم که طی نسل های متوالی گردهم آمده و اگر خطری در کمین این بازمانده گرانبهای ازمنه دور دست و کهن باشد، همانا شرایط تمدن و تاراج گری زندگی کنونی است. بدون شک مطالعات انسان شناسانه بر روی یک فرهنگ، علاوه بر فراهم نمودن درک متغیرها موجبات شناخت عمیق و همه جانبه، زمینه را برای ایجاد تحولات مثبت آگاهانه در زمینه های مختلف فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی فراهم می آورد.

پژوهش حاضر، بطور اخص با نگاهی انسان شناختی به بررسی و تحلیل دگرگونی فرش ترکمن های استان گلستان ( یموت و گوگلان) می پردازد تا در این میان بتوان، ضمن بیان ویژگی های زیبایی شناسی ذاتی فرهنگ ترکمن به موقعیت اجتماعی تولید، رواج و پذیرش اثر هنری توجه نمود. لازم به ذکر است که هدف از تحقیق حاضر، ورود به مبحث نمادشناسی نقوش نبوده چرا که خود مستلزم مطالعات و بررسی های درزمانی و تطبیقی بسیار گسترده تری است.
سؤال اصلی تحقیق این است که آیا تغییرات ساختاری دستبافته های ترکمن طی دو دوره، بر اقتصاد خانوار و رفاه جامعه تأثیر گذار بوده است؟ و یا دگرگونی های حادث در نقوش با سیر پذیرش بازار همسو و هم جهت بوده است؟
۲-۱اهمیت و ضرورت موضوع پژوهش:
فرش دستباف ترکمن، به عنوان برترین فعالیت اقتصادی زنان، کاربردی ترین هنر و عامل تبلور عینی فرهنگ بومی و اصیل مردمی است که باور های طوایف مختلف ترکمن در آن متجلی است. مهمترین عامل توجه اقوام ترکمن به فرش دستباف ، به مبانی و ارزش ها ی والای فرهنگی این « هنر – صنعت»مربوط می شود چرا که هر طرح و نقش و هر رنگ و رنگامیزی ، خود یاداور آداب، رسوم، عادات و سنت ها و در مجموع فرهنگ بومی و آداب معنوی جامعه است که چون دری گران بها و تحفه ای نفیس باید حفظ و حراست شود و بدیهی است که هرگونه سهل انگاری و تعلل در این زمینه آثار زیانبار و غیر قابل جبرانی خواهد داشت.
از منظر دیگر، بدلیل آنکه ترکمن ها، جزو اقوام مرز نشین( گروهی از یموت ها در کشور ترکمنستان و جمع کثیری در ایران) هستند و با توجه به جایگاه هویتی- اصالتی فرش برای ترکمن ها و نیز فعالیت های گسترده کشور ترکمنستان در نشر فرهنگی و جاذبه های قومی، پرداختن به مطالعات انسان شناسی (هنر) ضمن صیانت از مرزهای فرهنگی-سیاسی، گسترش مرزهای فرهنگی را در پی خواهد داشت.
۳-۱ اهداف پژوهش:
- بررسی دگرگونی نقش، در فرش ترکمن یموت و گوگلان، در پس از پیروزی انقلاب(استان گلستان)
- تحلیل ساختاری فرش ترکمن در قبل و پس از انقلاب.
۴-۱ چارچوب نظری پژوهش:
تحقیق حاضر ، دگرگونی نقش فرش ترکمن را در چهار فصل بررسی می کند. در فصل اول، کلیات تحقیق مطرح می شود. فصل دوم، مشتمل بر مطالعه ای اجمالی از تاریخ، در سه دوره هخامنشیان، مغول، پهلوی است. از دیگر بخش های این فصل جغرافیا و بیان تأثیر آن بر فرهنگ، تبیین ساختار اجتماعی و اصالت ترکمنان و معرفی دو طایفه یموت و گوگلان است. در فصل سوم، به بیان روش انسان شناسی هنر و تعاریف آن از هنر و زیبایی در مطالعه جوامع کوچک و نیز به ساختار فرش ترکمن و مطالعه عناصر صوری در آن پرداخته شده است. فصل چهارم، اختصاص به تحلیل نقوش فرش قدیم و جدید، نتایج و پیشنهادات دارد.
۵-۱روش پژوهش:
این پژوهش، از نظر هدف، بنیادی-کاربردی و از منظرروش تحقیق، توصیفی است.
۶-۱قلمرو مکانی پژوهش:
تحقیق در دشت گرگان ( شرق دریای خزر)، محل سکونت اقوام یموت ( شهرستان های بندر ترکمن و آق قلا)و گوگلان( شهرستان گنبد کاووس) به عمل آمده.
۷-۱قلمرو زمانی پژوهش:
گردآوری اطلاعات از خردادماه تا مهرماه ۱۳۹۱ انجام شد. مصاحبه با اکثریت صاحب نظران فعال بخش خصوصی – دولتی و فعالین فرش انجام گرفت.
۸-۱ابزارهای گردآوری داده ها:
روش کار، بر اساس گردآوری اطلاعات بر پایه مطالعات کتابخانه ای، شرکت در همایش، مصاحبه مستقیم با سؤالات باز( بافندگان و کارشناسان)، مشاهده، استفاده از ابزارهای مردم نگارانه دیداری و شنیداری است.
۹-۱محدودیت های پژوهش:
عدم آشنایی به زبان ترکمنی– ارجاع دهی کلیشه ای کتب موجود از چند منبع خاص- کمبود و نبود اطلاعات متقن- انجام تحقیق بنیادی و بعد مسافت – مشکل دسترسی به منابع جدید لاتین(تحریم های بین المللی)

فصل دوم

تاریخ و ساختار اجتماعی ترکمن
مقدمه:
ترکمنان بنا بر یک حکمت ملی، فرش را روح، آب را زندگی و اسب را بال های خود می دانند.^[۱] فرش با حیات مادی و معنوی ترکمن عجین گشته. کودک در گهواره ای می خوابد که نقش بافته شده بر آن، دفع کننده چشم زخم است و درون خانه ای رشد می کند که آراسته با میراث مادران خود گردیده. ترکمنان، با نمایش دست بافته هایشان، هنر و هویت طایفه خود را به همگان باز می نمایانند و با فروش آن اقتصاد خانواده را تأمین و در نهایت با آیت لیق^[۲] رهسپار آرامگاه ابدی می گردند. نقش و رنگ در فرش اصیل ترکمن نمادین است و مادر ترکمن آنها را بازتاب نیازها و طبیعت زیستی قبیله خود می داند. بدلیل شیوه خاص زندگی ترکمن ها در گذشته (معیشت بر پایه شکارو گردآوری، کشاورزی، سکونت های موقت عمدتا چادر نشینی، ساختار اجتماعی قبیله ای مبتنی بر کوچ و …)دسترسی به عناصر فرهنگی آنان درتمامی زمینه ها، سخت و در مواردی غیر ممکن است. در این میان، دست بافته های اصیل قومی به مثابه جلوه های تثبیت شده فرهنگ و جهان نگری ترکمن، نقش مؤثری در بازخوانی فرهنگ آنان بازی می کنند.از اینرو، بررسی هرگونه تحول نقوش منوط به رمزگشایی معنای اولیه و فضای اجتماعی حاکم بر قوم مورد نظر خواهد بود.
۲-۱ واژه شناسی کلمه ترکمن:
نخستین بار، در قرن پنجم ه.ق/ یازدهم میلادی است که نامی از ترکمن، در کتب تاریخ نگاران ایرانی چون گردیزی و ابوالفضل بیهقی به شکل جمع فارسی (ترکمانان) و متناظر با « اُغز در ترکی» و « غُز» در عربی و فارسی به چشم می خورد. مسلمانان ماوراءالنهر، برای جدا کردن غزهای مسلمان از غزهای غیر مسلمان آنها را ترکمن نامیدند. غزها خودشان را ترکمن نمی دانستند. آنان این عنوان را که از طرف مسلمانان به آنها داده شده بود، مدت زمان طولانی نپذیرفتند.ولی از اوایل قرن سیزدهم دیگر در همه جا از نام ترکمن بجای نام غز استفاده می شد. عده ای، ترکمان را لقب طایفه ای از ترکان بی اعتدال و دسته ای دیگر آنان را در پایه ای فروتر از ترکان جای می دهند^[۳].
پروفسور فاروق سومر، استاد تاریخ و قوم شناس شهیر ترکیه در کتاب خود با نام تاریخ غزها(ترکمن ها)، اشاره به دو نظریه پذیرفته شده در بین مؤلفان قدیم، درباره منشأ نام ترکمن می کند. وی آورده :« ترکمن از نام ترک و پسوند فارسی من(مانند) بوجود آمده است، یعنی همانند ترک( شبیه ترک)» این تعبیرمنطبق با دیوان لغات محمود کاشغری و دانشمند بزرگ ایرانی، ابوریحان بیرونی است. بنا بر نظر دوم، «نام ترکمن از واژه ترک-ئمان تشکیل شده» که مفسر و گذشته نگارانی چون ابن کثیر و محمد نشری قائل به آن هستند. در دوران معاصر، ترکمن ها خود را Turkmen ، کلمه ای با دو سیلاب می نامند.^۴ این امر موجب گشت تا ترکشناسانی چون بارتولد، پسوند «من» در آخر واژه ترکمن را اشاره به اضافه مبالغه در زبان ترکی بدانند. مانند کوجومان« خیلی بزرگ» یا آزمان «خیلی کم». بنابر این تعریف واژه ترکمن به مفهوم ( ترکان خالص) و ( ترکان صحیح النسب) تلقی می گردد.( سومر،۱۳۹۰: ۹۰-۹۱)
۲-۲ تاریخ:
تاریخ هر ملتی به چند قرن اخیر آن مرتبط و محدود نمی شود، بلکه باید ریشه ها و گذشته های آن را در هر سرزمینی که بوده اند و از آن برخاسته اند مورد جستجو قرار داد. از اینرو می توان در صورت فقدان منابع مکتوب، نام افراد، شهرها، اماکن، کوه ها، رودخانه ها و نیز کاوش های باستان شناسی، خوانش نقوش و فرم های یافته شده را متمم و گاه همیار مطالعات فرهنگی و انسان شناسانه تلقی نمود.
بنابر نظر عده ای از محققین، ترکمنان گروهی از مردم ساکن در ایالت سین کیانگ، واقع در شمال غربی چین کنونی بودند که به دلیل تهور و نیز مهارت در تیراندازی و سوارکاری به مرور بخش های وسیعی از آسیا را درنوردیدند و تا سوریه کنونی به پیش رفتند. آنها وجود اسامی مناطق مختلف در آسیا چون صحراهای قره قوم، قزل قوم و… و نیز پراکندگی طوایف نه گانه ترکمن مانند چاودرها، ارساری، آل علی، قره، سالور، ساریق، تکه، یموت و گوگلان در سرتاسر این سرزمین و همچنین مشابهت های زبانی موجود را شاهدی بر ادعای خود می دانند.
۲-۲-۱ آسیای میانه:
زادگاه فرش ترکمن را آسیای میانه^۵ می دانند. سرزمینی پهناور که از کهن ترین دوران شاهد ظهور و رشد مذاهب گوناگون بوده و به علت دارا بودن ویژگیهای خاص طبیعی و جغرافیایی( مناطق کوهستانی، بیابان ها، وا حه ها، جاده ابریشم و …)مأمنی برای افراد دگراندیش و محل تلاقی فرهنگ های بیشمار محسوب می شده است. از دلایل انحطاط فرهنگ های این منطقه میتوان به جنگ ها، مهاجرت ها، مجموعه عوامل از جمله شور و خشک کردن زمین قابل کشت، دوران طولانی خشکسالی یا سایر بلایای طبیعی اشاره کرد. کشفیات باستان شناسی و پژوهش های تاریخی انجام شده در آسیای میانه، علاوه بر اثبات هویت تاریخی و فرهنگی، بر مشترکات تاریخی و فرهنگی این سرزمین با ایران نیز صحه می گذارند. برای ایرانیان، تاریخ آسیای میانه با انعکاس فتوحات کورش در این منطقه آغاز می شود و در زمان داریوش به اوج خود می رسد. در دوره ساسانیان نیز، بسیاری از این سرزمین ها تحت اداره حکومت مرکزی ایران قرار داشت.(تقوی،۲۴:۱۳۷۳) تاریخ ورود اسلام به آسیای میانه را در حدود ۶۸۰ میلادی می دانند. اسلام پس از پیروزی های اعراب به ماورای قفقاز رسید و به مرور زمان، در آسیای میانه نفوذ بیشتری یافت. در زمان حکومت عباسیان، تمدن اسلامی در پایتخت های آسیای میانه، مانند سمرقند، تاشکند، بخارا، خوارزم رشد پیدا کرد.(شهاب،۵۴:۱۳۵۸) که می توان به حکومت های طاهریان، سامانیان، قراخانیان و خوارزمشاهیان در قرون اولیه اشاره نمود.
روس ها، نخستین کاوش های باستان شناسی را در آسیای میانه از سال ۱۸۶۸میلادی در حوضه پایین سیر دریا آغاز کردند و حدود ۷ سال بعد، اقدام به حفاری محوطه افراسیاب در نزدیکی سمرقند و ویرانه های قدیمی شهر مرو نمودند. یافته های هیأت آمریکایی در سالهای ۱۹۰۴-۱۹۰۵ در حوالی «تل آنو» در دوازده کیلومتری جنوب شرقی و«تپه جیتون» واقع در شمال غربی شهرعشق آباد، نشان از قدمت شش هزار ساله این منطقه و اشتراکات فرهنگی^۷ با محوطه های باستانی ایران چون، تپه سنگ چخماق شاهرود، تورنگ تپه گرگان و یارم تپه گنبد کاووس داشت. همچنین، ادامه کاوش های در منطقه جیتون و ژاوکسیو( بیست کیلومتری شهر تجن) حاکی از پیشینه تمدن و فرهنگ کشاورزی، براساس یک شیوه آبیاری منظم و پیشرفته وکندن شبکه وسیعی ازنهرها، در این منطقه می کرد.(بلنتیسکی،۶۳:۱۳۶۴)
بنابر کاوش های باستان شناسان، در مکانی بنام پارهای «parhay» و دره سومبار «sumbar(Garrygala)»^۸واقع در ترکمنستان کنونی، چهل ابزار ریسندگی، پره و سوزن را در گورهای باستانی منحصراً متعلق به زنان یافت شده است کهبخشی از آثار بدست آمده، کاملاً منطبق با چاقوی فرش امروزی کِسِرز «kesers»و ابزار بریدن پرز قالی است.(nesiryat gullugy,2002:16)
عده ای از پژوهشگران، غالبا تاریخ آسیای مرکزی را، تنها بوسیله حرکت و اعمال قبایل بادیه نشین و برخورد آنان با نواحی آباد مورد توجه قرار می دهند. در استپ ها و در واحه ها، رؤسای اتحادیه چادرنشینان عوام یکجا نشین را که همسایگان استپ ها را که جنگاورتر و پر شورتر بودند ستایش می کردند و زیر حمایت خود قرار می دادند.(ایرانیان پیش از یونانیان با چادرنشینان آسیای مرکزی آشنایی بهتری داشتند)چادرنشینان، آشکارا در استپ های جنوب روسیه و قزاقستان نیز در گردش بودند. مردم شناسان معتقدند یک رابطه سودمند مشترک میان عوام یکجانشین و چادرنشین، برای حیات چادرنشینان ضرورت داشت.از آنجاییکه چادرنشینان بر تجارت و روابط نزدیک با عوام یکجانشین متکی هستند، باید این انتظار را داشته باشیم مناطقی که چادرنشینان بعدی در آنجا می زیستند، همان محل هایی باشد که در دوران باستان در آنجا رشد و رونق یافته، دارای زمین و چراگاه های غنی برای گله داری بودند،مانند واحه بخارا، کوه پایه های کپه داغ و همچنین اطراف دره فرغانه در شرق تاجیکستان امروزی. هر چند، به علت کمبود منابع کتبی و اطلاعات پراکنده و اندک از آسیای مرکزی، آگاهی کافی از این منطقه حاصل نشده، ولی علومی چون باستان شناسی و زبان شناسی همواره راهگشای مورخین، در تنظیم داده های خودبوده است. سفالینه های شکسته، بیشترین بقایای موجود از فرهنگ مادی کشف شده از محل های باستان شناسی است.این امر سبب گشته تا محققینی چون فرای تاریخ این بخش از کره خاک را در دو کلمه آب و تجارت خلاصه کنند. وجود کوهها و بیابان ها، علاوه بر منقطع کردن مناطق و سخت کردن ارتباطات، مانع از تمرکز قدرت در این منطقه گردید. بنابراین در طول تاریخ، یکی ساختن واحه های آسیای مرکزی زیر یک حکومت، معمولاً بیشتر توسط یک نیروی بیگانه انجام می شد.(فرای،۳۷:۱۳۸۶- ۸۶)
۲-۲-۲ تاریخ ترکمنان:
تاریخ ثبت شده ترکمن ها به گفته بارتولد، بیش از یک هزاره را- بدلیل داشتن روابط اقتصادی و سیاسی مهم با مردم ساکن و شهری- در بر می گیرد. ترکمن ها، خود را از نوادگان اغوز^۹ می دانند.در قرن هفتم میلادی، دسته های اغوز از ناحیه اورخون به سوی نواحی آرال و سیر دریا کوچ کردند و به سرزمین جیحون و قره قوم رسیدند.(سارلی،۹:۱۳۸۴-۱۰)بنا به نظر اصطخری^۱۰ و دیگر جغرافی دانان، سرزمین غزهای کوچ نشین در غرب، محدود به دریای خزر می گشت. هرچند در مورد مرز شمالی غزها اطلاعات صریحی در دست نیست اما آنها با ورود به سرزمین غیر مسکون قراداغ، محدوده شرقی سرزمین خود را رقم زدند و گستره قلمرو خود را در ماوراءالنهر، تا قصبات مرزی با مسلمانان یعنی جنوب دریاچه آرال، دشت های شمالی بخارا گسترش دادند.بنابر روایات ترکمن ها، در شجره تراکمه ابوالغازی، نواحی اطراف سیردریا و رشته کوه های قراجق درشمال اسپیجاب،ازسرزمین های بااهمیت غزها بوده.(سومر،۷۳:۱۳۹۰-۷۵) منابع مکتوب قرن چهارم.ه.ق، اقوام غز را همسایگان بلافصل دارالاسلام – منطقه مابین گرگان تا فاراب و اسبیجاب در منطقه سیردریا- معرفی میکنند.(دهخدا.(غز))اتکای تدریجی امرای مسلمان نواحی شرقی به سپاهیان متشکل از غلامان ترک^۱۱ و نیزفروپاشی دودمان های ایرانی شمال شرق، موجب تشدید قدرت و افزایش ورود ترکان به ماوراءالنهر و خراسان گردید.«چنین به نظر می رسد که در نیمه اول سده پنجم قمری/ یازده میلادی برج و باروی شمال شرقی ایران که وظیفه دیرینه اش بسته نگه داشتن این گذرگاه به روی اقوام گوناگون بود، فروریخت و آن نیروی کشش و جاذبه ای را که در گذشته داشت، از دست داد.»(بویل، ۱۷:۱۳۹۰-۱۸)
غزهای صحراگرد، همواره خطری عظیم و مهاجمانی پرورش یافته برای حکومت های منطقه به شمار می آمدند. تحرک خیره کننده، مهارت در تیروکمان-سوارکاری وقدرت تجمع در زمانی کوتاه، آنها را به نیرویی غارتگر در منطقه آسیای میانه تبدیل نموده بود(همان،۲۲۳:۱۳۹۰)بنا بر تاریخ ابن اثیر، تجاوزات مکرر غزها(ترکمن ها) از مردم نسا و اسفراین سبب گشت تا محمود غزنوی در سال ۴۱۹ ه.ق، آنها را مورد حمله قرار دهد.(سومر،۱۰۸:۱۳۹۰-۱۰۹)
در قرن ۶ امپراتوری سلجوقی، حاصل جنگاوری غزهای کوچ نشین بوجود آمد و ترکمن ها، مهمترین قوای آنها، جهت پیروزی در جنگ ها و حفظ حکومت بشمار می آمدند. (سومر،۲۰۹:۱۳۹۰) بر اساس کتیبه های اورخون^۱۲، سلجوقیان، به عنوان یکی از نه قبایل ترکان اغز، نخستین بار در سده یازدهم.م( پنجم ه.ق) در ماوراءالنهر و خراسان پدیدار گشتند و دست به غارت و چپاول گسترده ای در آن نواحی زدند.(بویل،۲۲:۱۳۹۰-۲۴)بنا به عقیده تمام سیاحان، ترکمن ها در بین طوایف ترک موجود در آسیای میانه به عنوان جنگجوترین آنان توصیف شده اند، ولی آنها نه تنها موفق به تشکیل دولتی نشدند، بلکه ناگزیر به پرداخت صد ها سال باج به ازبک ها گردیدند.(سومر،۱۸۹:۱۳۹۰)بر اساس قالیهای کشف شده از دو مسجد علاءالدین قونیه و اشرف اغلو بایشهیر ترکیه، نقوش رایج فرش دوران سلجوقی را می توان، هندسی و دارای اشکالی مشبک به صورت واگیره ای، چند ضلعی با ستاره ای هشت پر، حاشیه هایی شبیه خط کوفی تصور نمود. مارکوپولو نیز در سفرنامه خود ضمن اشاره به سرزمین کارامانیا(سرزمین ترکمن ها) به توصیف ساکنان آن منطقه و از دستبافته های لاکی رنگ تراکمه یاد می کند.^۱۳از آنجاییکه مواد بکار رفته در بافت فرش مانند پشم، پنبه در مقابل عوامل طبیعی چون حشرات، رطوبت و گرد وغبار مقاوم نیستند، بسیاری از فرشهای پیش از قرن دهم هجری از بین رفته است. از اینرو، با توجه به گستردگی و ظرایف لازم درمطالعات تاریخی،دراین رساله بدلایل ذیل، به سه دوران هخامنشیان، مغول و پهلوی به اختصاراشاره می شود:
بدلیل وجود شباهت نقش مقدس «گل یایدی- ستاره،گلی با نه برگ،خوش یمن،اولین نماد بافته شده و…-  » با نقش مرکزی فرش پازیریک و احتمال حضور تراکمه در ساتراپی های هخامنشی واقع در آسیای میانه.
تأثیر گذاری سیاست های چنگیز بر اکثر اقوام استپ نشین آسیای میانه و نیز وجود برخی اشتراکات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی با ترکمن ها.
استقرار حکومت مرکزی، تخته قاپو شدن عشایر و تغییر در اقتصاد معیشتی خانوار ترکمن پس از اصلاحات ارضی.
۲-۲-۳ هخامنشیان:
کشف یک فرش با نقش مایه های هخامنشی در محلی بنام پازیریک و تشابه نقش مرکزی آن با نقش قالی ترکمن، کشف ابزار ریسندگی و فرش بافی متعلق به ۲۴۰۰ پ.م در منطقه ترکمنستان، استفاده از طیف های رنگی مشابه، رنگ زمینه غالب قرمز، همراه با تقسیم بندی هندسی،موجب گشته تا عده ای از ترکمانان خود را از مبدعان و اولین بافندگان فرش دور دست ایران هخامنشی و آن را سندی بر قدمت فرش بافی خود بدانند. تاریخ آسیای میانه با انعکاس فتوحات کورش در این منطقه آغاز می شود و در زمان داریوش به اوج خود می رسد.کورش در سال ۵۹۹ پ.م بابل را فتح کرد و اقوام گوناگون برده، از جمله یهودیان را آزاد نمود. بر اساس کتاب استر، عده ای از یهودیان ماندن در بابل را برگزیدند، عده ای استقرار در ولایات تحت فرمان پارسیان را، و بسیاری از آنها رو به شرق رفته در خود ایران اقامت گزیدند. از آنجا که کورش فتوحاتی نیز در شرق تا باکتریا و سغد داشت، محتمل است که برخی از یهودیان بابلی در آن ایالات نیز اسکان گرفته باشند.(فولتس،۱۳۸۵: ۳۹-۴۰)کوروش در جنگ با سکاهای^۱۴ چادرنشین در گذشت.(مرگ وی در جنگ علیه چادرنشینان در بخش شمالی قلمرو فرمانروایی او، مورد تایید تمامی منابع و مدارک است). اما، در یک دهه بعد، داریوش در کتیبه بیستون، خبر فتح و پیروزی خود علیه سکاها و کشتن رئیس آنان را نوشت.«منسجم شدن آسیای مرکزی به خطه عظیم امپراتوری هخامنشیان باعث شد که آسیای مرکزی هم با غرب ایران و هم با تمامی خاورمیانه تماس گسترده تری حاصل کند…این تماس باعث تغییراتی در راه و روش زندگانی مردم این دو منطقه گردید.»(فرای،۱۰۵) کتیبه بیستون داریوش درباره آسیای مرکزی است. آنچه که در تاریخ آمده، مردم مرگیانه یا مرو از داریوش سرپیچی کردند و رهبر آنان بنام فرادا خود را پادشاه مرگیانه اعلام کرد. فرادا به دست ساتراپ باکتریا بنام دادارشی که طرفدار داریوش بود، شکست خورد. بر پایه گزارش منابع یونانی، آسیای مرکزی به هخامنشیان وفادار ماند و سربازان آسیای میانه در سپاه داریوش و خشایارشاه، در زمان حمله به یونان، خدمت می کردند.(ولایتی،۳۳:۱۳۹۰) عادات و رسوم پارسیان هم احتمالا به همین دلیل در مردم محلی تأثیر کرد. ورود این مناطق در حیطه امپراطوری هخامنشی، اگر هیچ کاری نکرده باشد، ثبوت و تماس های تجاری گسترده ای به همراه داشت.وجود سربازان از اصل و نسب های مختلف در پادگانهای بخش های گوناگون امپراتوری، ترکیبی از اطلاعات و فرهنگ ها را افزایش دادو آسیای مرکزی نمی توانست از این قاعده مستثنی باشد. بعلت عدم وجود اسناد موثق و مدارک باستان شناسی معتبر، قضاوت مورخین درباره ماهیت احتمالی موجودیت های سیاسی در آن زمان و مکان، بصورت فرضیه مطرح گردیده است. بر این اساس، بعلت مدت زمان کوتاه چیرگی کورش در شرق این نتیجه استنباط می گردد که این منطقه فاقد یک دولت متمرکز بوده و ملل محلی و مستقر برای حفظ حمایت و حفاظت زمین، تسلیم قدرت بالاتر می شدند. پادشاهان هخامنشی، شبکه بسیار خوبی از جاده ها را کشیدند و چاپارهای تیز پایی راه انداختند. انجام این تمهیدات، علاوه بر ایجاد وحدت در خاک، عاملی شد، تا قلمرو وسیع شاهنشاهی به یک واحد سیاسی مبدل گردد.