۱۴.۶

۱۷.۲

حساسیت روش شناسایی به میزان نوفه در شناسایی ماتریس­های مشخصه قاب ۱۲ طبقه با نامنظمی سختی و هندسی میان طبقات ۶ تا ۱۲ با بهره گرفتن از مقدار دقیق پاسخ­های فرکانسی
نتایج شناسایی ماتریس­های مشخصه این قاب در شکل (۳-۳۷) و درصد خطای شناسایی درایه­های قطری این ماتریس­ها در حالت نوفه ۳% در جدول (۳-۵) آورده شده است. نتایج از دقت بالایی برخوردار بوده است. نتایج شناسایی پارامترهای دینامیکی این قاب نیز در شکل­های (۳-۳۸) و (۳-۳۹) آورده شده است. بازه فرکانسی (۵/۰-۴۵ هرتز) به گونه ­ای انتخاب شده است که تمامی فرکانس­های مودی را دربر گرفته است. بدین ترتیب نتایج شناسایی از دقت بالایی برخوردار بوده است. با وجود نسبت بالای میرایی مودهای ۹ تا ۱۲، تنها شکل مودی ۱۲ حساسیت نشان داده است و نسبت به سایر مودها خطای بیشتری را تجربه کرده است. خصوصیات دینامیکی این قاب در جدول (۳-۵) بیان شده است.
حساسیت روش شناسایی به میزان نوفه در شناسایی فرکانس­های قاب ۱۲ طبقه با نامنظمی سختی و هندسی میان طبقات ۶ تا ۱۲ با بهره گرفتن از مقدار دقیق پاسخ­های فرکانسی
حساسیت روش شناسایی به میزان نوفه در شناسایی شکل­های مودی قاب ۱۲ طبقه با نامنظمی سختی و هندسی میان طبقات ۶ تا ۱۲ با بهره گرفتن از مقدار دقیق پاسخ­های فرکانسی

• قاب ۱۲ طبقه همراه با طبقات نرم در طبقات ۱ و ۷:

وجود طبقه نرم در طبقه اول، موجب افزایش میزان مشارکت جرم مودی مود اول و کاهش مشارکت مودهای بالا شده است، بگونه­ای که میزان مشارکت مود ۵ به بالا تقریبا برابر صفر بوده است. مپاسخ­های شتاب، سرعت و جابجایی این قاب در اثر اعمال بارگذاری هارمونیک جارویی با فرکانس ۱۵ تا ۶۰ هرتز در امتداد درجه آزادی طبقه اول اندازه ­گیری شده و به میزان ۱، ۲ و ۳ درصد نوفه به آنها اضافه شده است. نتایج شناسایی ماتریس­های مشخصه در شکل (۳-۴۰) نشان داده شده است.
حساسیت روش شناسایی به میزان نوفه در شناسایی ماتریس­های مشخصه قاب ۱۲ طبقه با نامنظمی طبقات نرم در طبقات ۱ و ۷ با بهره گرفتن از مقدار دقیق پاسخ­های فرکانسی
برای بررسی تأثیر نامنظمی روی نتایج، درصد خطای شناسایی درایه­های قطری ماتریس­های مشخصه در حالت نوفه ۳% در جدول (۳-۶) آورده شده است. نامنظمی موجب تغییر در میزان میرایی مودهای ۶ تا ۱۰ شده و مطابق جدول(۳-۶)این موضوع موجب افزایش خطای شناسایی ماتریس­های مشخصه شده است.

درصد خطای شناسایی درایه­های قطری ماتریس­های مشخصه در حالت نوفه ۳% همراه با پارامترهای دینامیکی قاب ۱۲ طبقه با نامنظمی طبقات نرم در طبقات ۱ و۷

Mode No

۱

۲

۳

۴

۵

۶

۷

۸

۹

۱۰

۱۱

۱۲

Error(%)

Mass Error (%)

۰.۲۳

۲.۱۴

۲.۵۱

۳.۳۰

پس جعل معنوی (مفادی)، تزویر در مفاد و مفهوم نوشته است بدون اینکه ظاهراً در کلمات و جملات و عبارات سند (شکل مادی) تحریف و تغییری به عمل آمده باشد، در حالیکه عملاً موضوع سند و شرایط انعقاد آن دستخوش تغییر و انقلاب قرار گرفته است.
این دگرگونی می تواند صورت های مختلفی داشته باشد که ما به برخی از آنها اشاره می کنیم :
تحریف موضوع و مفاد سند، امری را که بدان اقرار نشده، اقرار جلوه دادن، امر باطلی را صحیح یا صحیحی را باطل جلوه دادن، تغییر اسامی اشخاص توسط مأمورین صلاحیتدار دولتی یا دفاتر اسناد رسمی تقدیم یا تأخیر تاریخ سند یا ثبت سند نسبت به تاریخ حقیقی.
۱۲-۲ مصادیق جعل معنوی:
۱) تحریف موضوع یا مفاد سند
مثلاً سردفتری برخلاف واقع تصدیق می کند که ثمن معامله با حضور او پرداخت شده یا سردفتری رضایت یکی از متعاملین را به دروغ تصدیق می نماید یا تنظیم کننده سند به نقل از شخص بی سواد، تعهدی خلاف واقع می نویسد چنان که متعهد اقرار می کند هزار تومان بدهکار است ولی نویسنده آن را ده هزار تومان قید می کند.
۲) امری را که بدان اقرار نشده، اقرار جلوه دادن
پس از تصویب ماده ۱۴۷ و ۱۴۸، اصلاحی قانون ثبت که بعد از آن به راحتی می توان سند عادی را به سند مالکیت تبدیل نمود در عمل مشاهده می شود که اشخاص برای گرفتن سند رسمی از این طریق باید از مالکین پلاک ثبتی تصرفی خود در جلسه هیأت حل اختلاف مادتین مذکور حاضر نمایند و این مالکین در جلسه حاضر شده و مقداری از مالکیت مشاعی خود را در همان هیأت به متقاضی واگذار می کنند ، چون غالباً صورت جلسه هیأت توسط دبیر هیأت نوشته می شود، بعضاً متقاضی در بیرون مالک مشاعی را با این فرض که شما فقط شهادت می دهید این زمین مال من است به جلسه هیأت می آورند ولی در واقع مالک مشاعی اقرار می کند که از مالکیت وی مقداری کسر و به نام متقاضی سند صادر شود. در این حالت کارمند ثبت در واقع امری که بدان اقرار نشده، اقرار شده جلوه داده است، البته در این فرض تنظیم کننده صورت جلسه باید علم و آگاهی داشته باشد.

۳) امر باطلی را صحیح یا صحیحی را باطل جلوه دادن
چنانچه سردفتری به استناد وکالت نامه شخصی که موکلش فوت نموده و از این موضوع آگاهی داشته باشد، سندی را تنظیم نماید در واقع امر باطلی را صحیح جلوه داده است در عمل این مورد نیز یکی از موضوعات مبتلا به ثبت اسناد و املاک می باشد.
۴) تغییر اسامی اشخاص توسط مأمورین دولتی یا دفاتر اسناد رسمی
یکی از مصادیق جعل معنوی جازدن شخصی به جای دیگری است به هنگام تنظیم سند رسمی در دفترخانه، که به آن استبدال شخصی نیز گویند.
استبدال شخصی : وقتی است که سردفتر حضور شخص را به عنوان طرف معامله در سند ذکر می کند و حال آنکه شخصی که در محضر حضور دارد غیر از آن کسی است که نامش در سند ذکر شده است. و هویت دیگری را غصب کرده است که این کار با امضاء جعلی توأم است.^[۱۶]
۵) تقدیم یا تأخیر سند یا ثبت سند نسبت به تاریخ حقیقی
شخصی برای به دست آوردن اموال متوفی (مورث خود) با تبانی سردفتر تاریخ سند انتقالی را چند ماه قبل از تاریخ واقعی تنظیم سند قید می نماید تا اموال متوفی را به دست آورد. در اینجا سردفتر مرتکب جعل معنوی شده است.
متأسفانه در عمل مشاهده شده که احدی از وراث به استناد وکالتنامه که شخص متوفی در قید حیات به وی داده است، پس از فوت وی با تبانی سردفتر سندی را تنظیم می کنند به تاریخ قبل از موت (مورث) در حالی که می دانیم به فوت احدی از طرفین وکالتنامه منفسخ شده است و تنظیم سند توسط سردفتر از مصادیق تقدیم سند و ثبت آن به تاریخ حقیقی است و می تواند از مصادیق جعل معنوی باشد.
فرع : جعل منفی
منظور از جعل منفی، جعل به صورت ترک فعل است، جعل معنوی همیشه به صورت مثبت در اسناد محقق نمی شود بلکه در مواردی به صورت منفی (ترک فعل) نیز قابل تحقق است مانند اینکه حسابداری برخی از عوائد حاصله را عمداً ننویسد و بنمایاند که واقع همان است که او نوشته است. محاکم ما نیز با تبعیت از قوانین جزائی جعل را منعطف به جعل که با فعل مثبت مرتکب تحقق یافته باشند ، نموده اند. (در واقع جعل منفی را مورد اشاره و پذیرش قرار نداده است.)
۱۳-۲ وجه افتراق جعل مادی و جعل معنوی
۱) اولین افتراق بین جعل مادی و معنوی از لحاظ زمان ارتکاب می باشد: جعل مادی غالباً بعد از اینکه سند یا نوشته ای به وجود آمده تحقق می یابد به عبارتی بعد از اینکه سند یا نوشته ای منتسب به شخصی، تنظیم یا نوشته شد جعل مادی روی آن انجام می گیرد در حالی که در جعل مفادی (معنوی) غالباً، جعل به هنگام تنظیم سند یا نوشته (همزمان) اتفاق می افتد که اکثر موارد مذکور در ماده ۱۰۰ قانون ثبت را می توان از این قبیل دانست.
۲) دومین وجه افتراق جعل مادی و معنوی از لحاظ نحوه تشخیص و اثبات آن می باشد :
اثبات جعل مادی که به علت آثار خارجی آن قابل درک و احساس است با در دست بودن وسائل تشخیص به مراتب نسبت به جعل معنوی آسانتر است ، به خلاف جعل معنوی که فوق العاده مشکل و برای قاضی تحقیق و محکمه تولید اشکال می نماید، لذا برای وقوف به حقیقت امر لازم است وقایع گذشته و خارج از کادر نوشته، برای قاضی تحقیق مسلم و روشن شود. لذا از همین روست که بسیاری از موارد جعل در اسناد رسمی در تشخیص با مشکل مواجه است و بعضی مواقع مواردی از آن تشخیص داده نمی شود.
۳) از لحاظ آثار نیز بین این دو جعل تفاوت است، در جعل معنوی تغییر حقیقت، متوجه معنی و مفهوم نوشته یا سند می باشد، مطالب منتسب به دیگری به گونه ای دیگر منعکس و تعریف می شنود. بدون اینکه تقلب کوچکترین اثر محسوسی از خود به جای بگذارد و به ظاهر سند خدشه ای وارد شود مواردی که در ماده یکصد قانون ثبت اسناد بیان شده به جز بند پنج آن از همین موارد می باشد در حالی که در جعل مادی عموماً در ظاهر نوشته یا سند خدشه وارد می شود.
۱۴-۲ تعریف سند و انواع آن
۱-۱۴-۲ مفهوم سند و تعریف آن در حقوق ایران
سند (Act ) در لغت به معنای تکیه گاه، بالش، تکیه، آنچه پشت به وی گذارند، تکیه، مسند، جای بلند در بیابان آمده است.
در اصطلاح ارباب مناظره چیزی باشد که برای تقویت قولی ذکر شود خواه به واقع مفید آن باشد، نه در این حالت سند شامل سند صحیح و ناسه یا هر دو را می شود. در اصطلاح اهل حدیث : سند عبارت از طریق باشد جمله کسانی باشند که روایت کند و طریق اخبار و روایات را از آن جهت سند گویند که اعتقاد عملی در صحت و ضعف حدیث به آن است.
در قدیم سند معامله را وچر (معرب آن وضر) می خواندند.
۲-۱۴-۲ تعریف سند
از نظر حقوقی سند عبارتست از هر نوشته ای که در مقام دعوی یا دفاع قابل استفاده باشد به عبارتی سند نوشته را گویند که وسیله اثبات باشد.
گاهی سند به مطلق دلیل (اعم از نوشته و لفظی) گفته می شود در این صورت مرادف مدرک است. در قانون ثبت که موضوع سخن ما می باشد سند تعریف نشده است، لذا برای تعریف سند باید به قانون مدنی مراجعه کنیم ماده ۱۲۸۴ قانون مدنی، سند را این چنین تعریف می کند :
«سند عبارتست از هر نوشته که در مقام دعوی یا دفاع قابل استفاده باشد.»
۳-۱۴-۲ انواع سند
قانون مدنی ایران سند را به عادی و رسمی تقسیم نموده است؛ ماده ۱۲۸۶ ق . م می گوید : «سند بر دو نوع است : رسمی و عادی.»
ما نیز طبق قانون مدنی، اسناد را مورد بررسی قرار می دهیم و ابتدا سند رسمی که بیشتر مورد توجه ماست مورد مطالعه قرار می دهیم و سپس سند عادی را که در ثبت اسناد از ارزش کمتری برخوردار است و به جزء مراحل اولیه ثبت (تقاضای ثبت) که شخص باید مدارک دال بر مالکیت خود را که غالباً به صورت عادی و دست نوشته هستند ارائه دهد. تا مراحل ثبت انجام گیرد، دارای ارزش نیست.
الف ) سند رسمی Acte authentigue
در قانون مدنی سند رسمی عبارتست از : «اسنادی که در اداره ثبت اسناد و املاک و یا دفاتر اسناد رسمی یا در نزد سایر مأمورین رسمی در مورد صلاحیت آنها بر طبق مقررات قانونی تنطیم شده باشند رسمی است. » ( ماده ۱۲۸۷ ق . م. )
پس سند رسمی، سندی است که در ادارات ثبت اسناد و املاک یا دفتر اسناد رسمی و ازدواج و طلاق یا نزد مأموران رسمی صالح برابر قانون نویسند.^[۱۷]
و مفاد آن وقتی دارای اعتبار خواهد بود که مخالف قوانین کشور نباشد. (ماده ۱۲۸۸ ق . م ).
اسناد رسمی از حیث طرز تنظیم تابع تشریفات قانونی محل تنظیم خود می باشند و ارتباطی به تابعیت عاقد ندارند (ماده ۹۶۹ ق . م. ).
مرحوم دکتر امامی اسناد رسمی را به چهار دسته تقسیم نموده است :
۱ ) اسناد قانونی مانند قانونها و فرمانها ؛
۲ ) اسناد اداری مانند دستورهای صادره از ادارات کشوری و لشکری؛
۳ ) اسناد قضائی مانند احکام و قرارهای دادگاهها و صورت مجلس ها و غیره؛
۴ ) اسناد تنظیمی در دفاتر ثبت.
از آنجائیکه سه مورد اول مورد بحث ما نمی باشد ؛ لذا ما نیز در مورد رسمی بودن آن اسناد یا رسمی نبودن آنها بحث نمی کنیم و مورد چهارم که مورد بحث ما می باشد بیشتر صحبت خواهیم کرد. با توجه به ماده ۱۲۸۷ قانون مدنی : سند رسمی باید سه شرط اساسی زیر را داشته باشد :
۱ ) سند نزد مأمور رسمی تنظیم شده باشد؛
۲ ) مأمور در تنظیم آن صلاحیت داشته باشد؛
۳ ) در تنظیم سند رعایت مقررات قانونی انجام گرفته باشد.
۱ ) سند نزد مأمور رسمی تنظیم شده باشد؛
سند رسمی که به وسیله مأمور رسمی تنظیم می شود باید در مدت مأموریت او تنظیم شده باشد وگرنه رسمی نمی باشد و مأمور رسمی، کسی است که از طرف مقامات صلاحیتدار کشور برای تنظیم چنین اسنادی معین شده باشند؛ خواه مستخدم دولت باشند یا غیر مستخدم؛ مانند اسناد رسمی. بنابراین کسی که از طرف مقام صلاحیتدار تعیین نشده باشد یا از خدمت معاف شده یا منفصل شده باشد (مانند سردفتر منفصل) صالح برای تنظیم سند رسمی نخواهد بود و اسنادی را که تنظیم نماید رسمی محسوب نخواهد شد.
۲) مأمور در تنظیم آن صلاحیت داشته باشد
مأموری که سند به وسیله او تنظیم می گردد. باید صلاحیت تنظیم آن را قانوناً داشته باشد اگرچه از طرف مقام صلاحیت دار تعیین شده باشد والا سند رسمی شناخته نخواهد شد. اگر سردفتری فوت نموده باشد یا به انفصال دائم محکوم شده باشد یا غیبت غیر موجه داشته باشد و برای آن دفترخانه کفیل تعیین شده باشد. کفیل دفترخانه حق تنظیم و ثبت سند جدید در دفاتر کفالت را ندارد. (ماده ۶، آیین نامه های بند ۴، ماده ۶ و تبصره ۲ ماده ۶ قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران) و چنانچه کفیل مذکور سندی را تنظیم کند رسمی محسوب نخواهد شد زیرا وی صلاحیت تنظیم چنین اسنادی را نداشته است.

مجموعه‏ای از کروموزوم‏ها یک جمعیت را تشکیل می‏دهند. با تاثیر عملگرهای ژنتیکی بر روی هر جمعیت، جمعیت جدیدی با همان تعداد کروموزوم تشکیل می‏شود.
۳) تابع برازندگی^[۵۰]
به منظور حل هر مسأله با بهره گرفتن از الگوریتم‏های ژنتیکی، ابتدا باید یک تابع برازندگی برای آن مسأله ابداع شود. برای هر کروموزوم، این تابع عددی غیرمنفی را برمی‏گرداند که نشان دهنده شایستگی یا توانایی فردی آن کروموزوم است.

۲-۸-۲- عملگرهای الگوریتم ژنتیک
در الگوریتم‏های ژنتیکی، در طی مرحله تولید مثل^[۵۱] ازعملگرهای ژنتیکی استفاده می‏شود. با تأثیر این عملگرها بر روی یک جمعیت، نسل^[۵۲] بعدی آن جمعیت تولید می‏شود. عملگرهای انتخاب^[۵۳] ، تقاطع^[۵۴] و جهش^[۵۵] معمولاً بیشترین کاربرد را در الگوریتم‏های ژنتیکی دارند.
۲-۸-۲-۱- عملگر انتخاب
این عملگر از بین کروموزوم‏های موجود در یک جمعیت، تعدادی کروموزوم را برای تولیدمثل انتخاب می‏کند. کروموزوم‏های برازنده‏تر شانس بیشتری دارند تا برای تولیدمثل انتخاب شوند.
روش های انتخاب:
۱) انتخاب نخبگان^[۵۶]
مناسب‌ترین عضو هر اجتماع انتخاب می‌شود. با توجه به مقدار شایستگی که از تابع ارزیابی دریافت کرده است.
۲) نمونه‏برداری به روش چرخ رولت^[۵۷][۵۸]
در این روش، به هر فرد قطعه‏ای از یک چرخ رولت مدور اختصاص داده می‏شود. اندازه این قطعه متناسب با برازندگی آن فرد است. چرخ N بار چرخانده می‏شود که N تعداد افراد در جمعیت است. در هر چرخش، فرد زیر نشانگر چرخ انتخاب می‏شود و در مخزن والدین نسل بعد قرارمی‏گیرد. این روش می‏تواند به صورت زیر پیاده‏سازی شود:
۱- نرخ انتظار کل افراد جمعیت را جمع کنید و حاصل آن را T بنامید.
۲- مراحل زیر را N بار تکرار کنید:
یک عدد تصادفی r بین ۰ و T انتخاب کنید.
در میان افراد جمعیت بگردید و نرخ‏های انتظار( مقدار شایستگی) آنها را با هم جمع­کنید تا این که مجموع بزرگتر یا مساوی r شود. فردی که نرخ انتظارش باعث بیشتر شدن جمع از این حد می‏شود، به عنوان فرد برگزیده انتخاب می‏شود.
شکل ( ۲-۱۰ ). نحوه ارزیابی شایستگی در چرخ رولت
۳) انتخاب رقابتی^[۵۹]
یک زیرمجموعه از صفات یک جامعه انتخاب می‌شوند و اعضای آن مجموعه با هم رقابت می‌کنند و سرانجام فقط یک صفت از هر زیر‌گروه برای تولید انتخاب می‌شود.
۲-۸-۲-۲- عملگر تقاطع
در جریان عمل تقاطع به صورت اتفاقی بخش­هایی از کروموزوم­ها با یکدیگر تعویض می­شوند. این موضوع باعث می­ شود که فرزندان ترکیبی از خصوصیات والدین خود را به همراه داشته­باشند و دقیقاً مشابه یکی از والدین نباشند.
هدف تولید فرزند جدید می­باشد، به این امید که خصوصیات خوب دو موجود در فرزندشان جمع شده و یک موجود بهتری را تولیدکند.
روش کار به صورت زیر است:
۱- به صورت تصادفی یک نقطه از کروموزوم را انتخاب می­کنیم.
۲- ژن­های مابعد آن نقطه از کروموزوم­ها را جابه­جا می­کنیم.
۱) تقاطع تک­نقطه­ای^[۶۰]
اگر عملیات تقاطع را در یک نقطه انجام دهیم به آن تقاطع تک نقطه ای می­گویند.
تقاطع بدین صورت انجام می­گیرد که حاصل ترکیب کروموزوم­های پدر و مادر می­باشد. روش تولید مثل نیز بدین صورت است که ابتدا به­ صورت تصادفی، نقطه­ای که قراراست تولید مثل از آنجا آغاز گردد، انتخاب می­گردد.سپس اعداد بعد از آن به­ترتیب از بیت­های کروموزوم­های پدر و مادر قرار می­گیرد که در شکل زیر نیز نشان داده شده­است.
شکل ( ۲-۱۱ ). یک نمونه تقاطع
در شکل بالا کروموزوم­های ۱ و۲ در نقش والدین هستند. و حاصل تولید مثل آنها در رشته­هایی به­نام Offspring ذخیره شده است. دقت شود که علامت “|” مربوط به نقطه شروع تولیدمثل می­باشد و در رشته­ های فرزند^[۶۱] اعدادی که بعد از نقطه شروع تولید مثل قرار می­گیرند مربوط به کروموزوم­های مربوط به خود می­باشند. به­ طوری که اعداد بعد از نقطه شروع مربوط به فرزند۱ مربوط به اعداد بعد از نقطه شروع مربوط به والد۱ و اعداد بعد از نقطه شروع تولیدمثل مربوط به فرزند۲ مربوط به اعداد بعد از نقطه شروع تولیدمثل مربوط به والد۲ می­باشند.
۲) تقاطع دونقطه­ای^[۶۲]
دراین روش دومکان را به­ صورت تصادفی انتخاب کرده و مقادیر بین این دونقطه را جابه­جا می­کنیم.
شکل ( ۲-۱۲ ). نمونه ­ای از تقاطع دونقطه­ای
۳) تقاطع چندنقطه­ای^[۶۳]
می­توانیم این عملیات را در چند نقطه انجام دهیم، که به آن تقاطع چندنقطه­ای می­گویند.
۴) تقاطع یکنواخت^[۶۴]
اگر تمام نقاط کروموزوم را به­عنوان نقاط بازترکیبی انتخاب کنیم به آن تقاطع یکنواخت می­گوییم. مثال)
شکل ( ۲-۱۳ ). نمونه ­ای از تقاطع یکنواخت
۲-۸-۲-۳- عملگر جهش
پس از اتمام عمل تقاطع، عملگر جهش بر روی کروموزوم‏ها اثر داده می‏شود. این عملگر یک ژن از یک کروموزوم را به طور تصادفی انتخاب نموده و سپس محتوای آن ژن را تغییر می‏دهد. اگر ژن از جنس اعداد دودویی باشد، آن را به وارونش تبدیل می‏کند و چنان­چه متعلق به یک مجموعه باشد، مقدار یا عنصر دیگری از آن مجموعه را به جای آن ژن قرار می‏دهد. در شکل ( ۲-۱۵ ) چگونگی جهش یافتن پنجمین ژن یک کروموزوم نشان داده شده است. پس از اتمام عمل جهش، کروموزوم‏های تولید شده به عنوان نسل جدید شناخته شده و برای دور بعد اجرای الگوریتم ارسال می‏شوند.
شکل ( ۲-۱۴ ) یک کروموزوم قبل و بعد از اعمال عملگر جهش
جهش
۱ ۰ ۱ ۰ ۰ ۰ ۱ ۱ ۱ ۰
۱ ۰ ۱ ۰ ۱ ۰ ۱ ۱ ۱ ۰
محل جهش
فصل سوم
ارائه مدل و روش تحقیق
۳-۱- مقدمه

(م.م، ۱۴/۱)
فصل سوم
بررسی ایمان در کلام اندیشمندان و عارفان و متکلمان
۳- بررسی ایمان در کلام اندیشمندان و عارفان و متکلّمان
۳-۱- معنا و مفهوم ایمان
اهل لغت، ایمان رادر معانی متعددی به کار برده‌اند چنانچه صاحب لسان العرب آن را به معنای تصدیق و تهذیب معنا نموده است:« الایمان: التصدیق، التهذیب: واما الایمان فهو مصدر آمن، یومن، ایمانا و اتفق اهل العلم من اللغویین و غیرهم ان الایمان معناه التصدیق (ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۳، ص ۲۳ به نقل از جوانمرد، ۱۳۸۰، ص۶۹).
ایمان همان تصدیق و تهذیب است. و اما ایمان مصدر «آمَنَ» یؤمن، ایمان» است و لغویین و غیر ازآنها اتفاق نظر دارند که معنای ایمان « تصدیق کردن است». همچنین «آمَنَ» را به معنای مخالف ترس و ضد کفر به کار برده است (همان، ص۱۲).
ابن فارس برای مادۀ « آمَنَ » دو اصل و ریشۀ نزدیک به هم قائل است: یکی امانت که ضد خیانت است و معنایش سکون و آرامش قلب است و دیگری تصدیق» (ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ج۱، ص ۱۳۳ به نقل از جوان خوش خلق، ۱۳۸۱، ص۴۶).

در اقرب الموارد« ایمان» اینگونه معنا شده است:« الایمان، التصدیق و نقیض الکفر و المؤمن، المصدق و خلاف الکافر» (شرتونی اللبنانی، اقرب الموارد، بی‌تا، ج۱، ص ۲۰ به نقل از رضوی طوسی، ۱۳۸۱، ص۷۵).
و در لغت نامه دهخدا نیز معانی مختلفی برای ایمان ذکر شده است از جمله« اعتماد کردن، زنهاردادن و بی بیم گردانیدن کسی را، فروتنی نمودن، تصدیق کردن کسی را و گرویدن به او و قبول شریعت وی کردن، اعتقاد مقابل کفر و یمین درآمدن وبه جانب راست رفتن» (دهخدا، ۱۳۷۲، ج۸، ص ۵۸۹).
بنابراین، با توجه به مطالب فوق می‌توان دریافت که ایمان در نزد اهل لغت عمدتا به معنای تصدیق و اطمینان و درامان قرار گرفتن و نقیض کفر آمده است.
۳-۲- ایمان در لسان قرآن و روایات
۳-۲-۱- ایمان در لسان قرآن
شکی نیست که ایمان یکی از مفاهیم کلیدی ادیان توحیدی است و می‌توان گفت در دین اسلام بعد از کلمۀ شریف« الله» کلیدی‌ترین مفهوم جهان‌بینی دینی و مذهبی است. از این‌رو شناخت حدود معنای ایمان اهمیت دارد زیرا دقیقا به معنای کلید رستگاری آدمی است» (هیکوایزوتسو، ۱۳۶۸، ج۲، ص۱۴).
در « مفردات الفاظ القرآن» دربارۀ آن چنین آمده است: واژه ایمان از ماده «امن» می‌باشد و در اصل آرامش خاطر و آرامش نفس و از بین رفتن بیم و هراس است. واژه آمن دو وجه دارد: یکی متعدی به خود، بدون حرف اضافه مانند « آمنته» برایش امنیت ایجاد کرد و برای خدا لفظ « مؤمن» به کار رفته است، یعنی خدای تعالی امنیت می‌دهد. و گاهی « آمن» با حرف « ب» متعدی می‌شود که درآن صورت متضمن معنای اعتراف است. چون به هر حال تصدیق به نوعی اعتراف به چیزی است و همین طور به هنگام تعدی با « دل».
معنای دیگر ایمان عبارتست از وثوق، این معنا هم حقیقتی است وبر خلاف معنای تصدیق که صورت متعدی داشت، معنای لازم است. « آمن» یعنی « وثق» که همان اصل در ایمنی قرار دادن اینجا هم وجود دارد. واثق شدن یعنی در امان قرار گرفتن، یعنی امان‌دار شدن (راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، صص ۹۰-۹۱ به نقل از رضوی طوسی، ۱۳۸۱، ص۷۶).
این واژه با مشتقات آن در قرآن بیش از ۸۷۹ بار استفاده شده است.مسأله ایمان ازآنجا که متعاقبا سعادت و شقاوت افراد را به دنبال خواهد داشت، تلاشهای فراوانی توسط متکلمان و اندیشمندان برای شناخت واقعی آن صورت گرفته است. آنها به خوبی می دانند که فلاح و رستگاری فقط در سایه ایمان واقعی شکل می‌گیرد که اگر آن را علت تامّه نجات به حساب نیاورند، بدون شک علت ناقصه نجات عنوان می‌کنند. درقرآن کریم لفظ ایمان همراه با مفاهیم مختلفی ارائه شده است اما آیا کسی توانسته است حقیقت ایمان را از دل مفاهیم مختلف آن بیرون کشد؟ و البته تأمل و تعمق بیشتری را کنه مطلب طلب می‌کند (ر.ک ایزوتسو، ۱۳۷۸، ص ۱۱).
با وجود این اهمیت محوری، نه قرآن کریم، و نه هیچ کتاب آسمانی دیگر، به تعریف صریح این مفهوم نپرداخته‌اند. روش کتاب‌های آسمانی این نیست که یک مفهوم را به صورت لفظی تعریف کنند. بلکه در عمل و با بیان ویژگی‌ها و آثار این حقیقت، در مواضع و حالات مختلف، مخاطب را به فهمی متکامل از ایمان سوق می‌دهند.
ازسوی دیگر، مفهوم ایمان نیز از امور عینی مادی نیست که بتوان مصداقی از آن را پیش چشم مخاطب آورد. بلکه از مفاهیم انتزاعی و معنوی است که تعریف مصداقی آنها امکان‌پذیر نیست. بهترین راه برای تعریف این نوع مفاهیم، انگاره‌سازی است. بدین صورت که با بررسی استعمالات مختلف آن مفهوم، ویژگی‌های اساسی آن را استخراج کنیم، میان آنها پیوند ایجاد نماییم. سپس به فهمی نسبتاً جامع از آن دست یابیم. البته آن کار دشواری‌های خود را دارد. اما بهترین راهی است که برای رسیدن به حقیقت آن مفهوم پیش روی ما گشوده است (ملکیان، ۱۳۸۱، صص ۱۵۸-۱۵۹).
از این‌رو استاد ملکیان (۱۳۸۱) با توجه به آیات قرآن کریم، ویژگی‌های مختلفی را از مفهوم ایمان درقرآن بیان کرده است (ر.ک: ایزوتسو، ۱۳۷۸، ص ۱۱). که به نمونه‌هایی ازآنها اشاره می‌کنیم، از جمله اینکه:
۱-کارقلب است: « لَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ؛ دل هایشان ایمان نیاورده» (مائده/۴۱).
۲-فعلی است اختیاری چرا که متعلق امر قرار می‌گیرد: « آمِنُوا کَما آمَنَ النَّاسُ؛ همانند (سایر) مردم ایمان بیاورید» (بقره/۱۳).
۳-افزایش‌پذیر است (دارای مراتب است): «فَزادَهُمْ إیماناً؛ بر ایمانشان افزود» (آل عمران/۱۷۳).
۴-از میان رفتنی و قابل تبدیل شدن به کفر است.« کَیْفَ یَهْدِی اللَّهُ قَوْماً کَفَرُوا بَعْدَ إیمانِهِمْ؛ چگونه خداوند جمعیّتی را هدایت می کند که بعد از ایمان و گواهی به حقّانیّت رسول و آمدن نشانه های روشن برای آنها ، کافر شدند؟! و خدا ، جمعیّت ستمکاران را هدایت نخواهد کرد!» (آل عمران/ ۷۶).
۵-به گزاره‌ها تعلق می‌گیرد: «آمنا بالله و ما أنزل الینا و ما أنزل الی ابراهیم واسمعیل و اسحق ویعقوب والأسباط و ما اوتی موسی و عیسی وما اوتی النبیون من ربهم؛ بگویید: ما به خدا ایمان آورده ایم و به آنچه بر ما نازل شده و آنچه بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و پیامبران از فرزندان او نازل گردید ، و ( همچنین ) آنچه به موسی و عیسی و پیامبران ( دیگر ) از طرف پروردگار داده شده است ، و در میان هیچ یک از آنها جدایی قائل نمی شویم ، و در برابر فرمان خدا تسلیم هستیم ( و تعصبات نژادی و اغراض شخصی ، سبب نمی شود که بعضی را بپذیریم و بعضی را رها کنیم. )» (بقره/۱۳۶).
۶-چیزی غیر از علم است: «الذین اوتوا العلم و الایمان» (روم/ ۵۶).
۷-با عدم اطمینان قابل جمع است: « قالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلى‏ وَ لکِنْ لِیَطْمَئِنَّ قَلْبی‏؛ مگر ایمان نیاورده ای؟! عرض کرد: آری ، ولی می خواهم قلبم آرامش یابد» (بقره/۲۶۰).
۸-خود متعلق کفر واقع می‌شود: « مَنْ یَکْفُرْ بِالْإیمانِ؛ و هر کس به ایمان کافر شود (منکر ایمان شود)» (مائده/۵).
۹-با شک قابل جمع نیست: «لِنَعْلَمَ مَنْ یُؤْمِنُ بِالْآخِرَهِ مِمَّنْ هُوَ مِنْها فی‏ شَکٍّ؛ برای اینکه مؤمنان به آخرت را از آنها که در شکّ هستند باز شناسیم» (سبأ/۲۱).
۱۰-به باطل نیز تعلق می‌گیرد: «الَّذینَ آمَنُوا بِالْباطِلِ؛ کسانی که به باطل ایمان آوردند» (عنکبوت/۵۲).
۱۱-لزوما عمل صالح به بار نمی‌آورد: « مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ؛ هر گاه به خدا و روز رستاخیز ایمان آورند، و عمل صالح انجام دهند ، پاداششان نزد پروردگارشان مسلم است» (بقره/۶۲).
۱۲-مقدم بر راهیافتگی است: « وَ إِنِّی لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى‏؛ من هر که را توبه کند ، و ایمان آورد ، و عمل صالح انجام دهد ، سپس هدایت شود ، می آمرزم!» (طه/ ۸۲).
۱۳-لزوماً فلاح‌آور نیست: « فَأَمَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَعَسى‏ أَنْ یَکُونَ مِنَ الْمُفْلِحینَ؛ اما کسی که توبه کند ، و ایمان آورد و عمل صالحی انجام دهد ، امید است از رستگاران باشد!» (قصص/۶۷).
۱۴- همیشه سودمند نیست: « فَلَمْ یَکُ یَنْفَعُهُمْ إیمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا؛ امّا هنگامی که عذاب ما را مشاهده کردند ، ایمانشان برای آنها سودی نداشت!» (مؤمن/۸۵).
بنابراین بیرون کشیدن یک مفهوم واحد از ایمان در میان آیات قرآن کاری آسان نخواهد بود. از طرفی ایمان در قرآن معمولاً با مفاهیم دیگر مانند اسلام، عمل صالح، عقل و معرفت…
چنان معیت تاک و پیوند ناگسستنی دارد که بدون شناخت هریک ازآنها، شناخت ایمان حقیقی غیر ممکن به نظر می‌رسد.
به طور مفصل به بررسی برخی آیات و تفسیر آن می پردازیم:
۱-آیه ۱۰۶ سوره نحل می‌فرماید: « مَنْ کَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِیمَانِهِ إِلا مَنْ أُکْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالإیمَانِ وَلَکِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْکُفْرِ صَدْرًا فَعَلَیْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ؛ کسانی که بعد از ایمان کافرشوند- بجز آنها که تحت فشار واقع شده‌اند در حالی که قلبشان آرام با ایمان است- آری آن‌ ها که سینه خود را برای پذیرش کفر گشوده‌اند غضب خدابرآنهاست و عذاب عظیمی در انتظارشان».
تفسیر:
در واقع دراین جا اشاره به دوگروه از انسانهاست، که بعد از پذیرش اسلام راه کفر را در پیش می‌گیرند. نخست آنهایی که در چنگال دشمنان بی‌منطق گرفتار می‌شوند و تحت فشار و شکنجه آنها اعلام بیزاری از اسلام و وفاداری به کفر می‌کنند، چنانچه در شأن نزول این آیه داستان عماررا گفته‌اند. این افراد در حالی که آنچه می‌گویند بازبان است، و قلبشان مالامال از ایمان است. براین افراد هیچ گونه گناهی نیست. این همان تقیه مجاز است که برای حفظ جان و ذخیره کردن نیروها برای خدمت به اسلام لازم است. این آیه معروف به آیه تقیه است و در واقع شاهد مثال برای آن است. گروه دوم: کسانی هستند که به راستی دریچه‌های قلب خود را به روی کفر و بی‌ایمانی می‌گشایند ومسیر عقیدتی خود رابه کلی عوض می‌کنند درواقع مرتد می‌شوند. البته مرتد ملی نه مرتد فطری.^[۱]
۲-آیه ۵۶ طوره روم: «وَ قالَ الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ الْإِیمانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فی‏ کِتابِ اللَّهِ إِلى‏ یَوْمِ الْبَعْثِ فَهذا یَوْمُ الْبَعْثِ وَ لکِنَّکُمْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ»؛ کسانی که علم و ایمان به آنها داده شد می‌گویند: شما به فرمان خدا تا روز قیامت ( در عالم برزخ) درنگ کردید و اکنون روز رستاخیز است ولی شما نمی‌دانید.
تفسیر:
در این آیه علم برایمان مقدم شده واین به خاطر آن است که علم پایه ایمان است. آن آیۀ شریفه فرمود:«… یَرْفَعِ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ؛ و هر گاه گفتند که از جای خود ( برای توسعه مجلس یا کار خیر دیگری ) برخیزید ، برخیزید ، تا خدا مقام اهل ایمان و دانشمندان شما را ( در دو جهان ) رفیع گرداند» (مجادله/ ۱۱) اصولاًدرجات قرب به خدا متناسب با درجات معرفت است. در تفسیر «المیزان» آمده که: از این آیه استفاده می‌شود که مؤمنان دو گروه‌اند:« مُؤمِنان عالم» و «مُؤمنان غیر عالم» و مؤمنان عالم برترند، سپس به آیه « هَلْ یَسْتَوِی الَّذینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذینَ لا یَعْلَمُونَ؛ آیا کسانی که می دانند با کسانی که نمی‌دانند یکسانند؟» (زمر/ ۹) استناد کرده است (طباطبایی، المیزان، ج۱۷ ص ۲۲۶).
در روایتی از امیر المؤمنین(ع) می‌خوانیم« إِنَّ الثَوَابَ بِقَدرِ العَقل» (مجلسی، ۱۳۷۷، ج ۱ص۸۴) (پاداش هرکس به اندازه عقل و دانش اوست) هر چه عقل انسان عالمانه‌تر و آگاهانه‌تر باشد، ثواب عملش بیشتر است. انبیاء علیهم السلام خواهان علم بیشترند، درباره پیامبر عظیم الشأن اسلام می‌خوانیم با اینکه او عقل کل بود، ولی باز ازطرف خداوند مورد خطاب قرار می‌گیرد که از ما علم بیشتری بخواه«قُلْ رَبِّ زِدْنی‏ عِلْماً؛ بگو: پروردگارا ، بر علم من بیفزای» (طه/ ۱۱۴) یعنی نسبت به علم هیچ توقفگاهی برای هیچ کس و هیچ حالی نیست، باید تا آخرین لحظه به دنبال دانش رفت.
علاوه برآیه‌ای که گذشت آیات دیگری روشنگر رابطه علم و ایمان و پیوند مستحکم این دو است. آنجا که می‌فرماید: « وَ لِیَعْلَمَ الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ فَیُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ» (حج/ ۵۴)؛ هدف این است که آنها که دارای علمند بدانند این قرآن حقی است از سوی پروردگارت، وبه آن ایمان بیاورند و دلهایشان در برابر آن خاضع گردد.
۳-آیه ۱۰ سوره مؤمن: « إِنَّ الَّذینَ کَفَرُوا یُنادَوْنَ لَمَقْتُ اللَّهِ أَکْبَرُ مِنْ مَقْتِکُمْ أَنْفُسَکُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى الْإِیمانِ فَتَکْفُرُونَ»؛ کسانی را که کافر شدند روز قیامت صدا می زنند که عداوت و خشم خداوند نسبت به شما از عداوت و خشم خودتان نسبت به خودتان بیشتر است ، چرا که بسوی ایمان دعوت می شدید ، ولی انکار می کردید!.

٭شناخت سینتیکی فرایند حذف رنگ.
٭تعیین ایزوترم جذب رنگ متیل اورانژ

متیل اورانژ^[۶۱]:

متیل اورانژ با فرمول شیمیایی C₁₄ H₁₄ N₃ Na O₃ Sیک ترکیب شیمیایی است که جرم مولی آن ۳۲۷/۳۳ g/molمی باشد و نام دیگر آن هلیانتین است. یکی از شناساگرهای pH می باشد که در محیط اسیدی قرمز و در محیط بازی زرد است. چگالی آن ۱۲۸/۱ g/cm³، دمای ذوب بالاتر از ۳۰۰ درجه سانتی گراد دارد و محلول در آب است]۲۳[.
متیل اورانژ ترکیبی به شدت رنگی است و در رنگ کردن و چاپ کردن پارچه ها به کار می رود.شیمیدان ها از آن ها در تیتراسیون باز ضعیف با اسیدهای قوی استفاده می کنند . رنگ این ماده از قرمز تا زرد مایل به نارنجی تغییر می کند . تغییر مسیر الکترون های محدود در مولکول وقتی که اتم هیدروژن به آن اضافه یا از آن جدا می شود سبب تغییرات رنگی pH متیل اورانژ می شود. این مولکول رنگ سبز – آبی را جذب می کند و در نتیجه به رنگ قرمز دیده می شود. نیتروژن دارای بار مثبت پیوند دوگانه دارد]۲۳[.
این رنگ از واکنش سولفانیلیک اسید، سدیم نیترات و دی متیل آلانین ساخته می شود. ابتدا سولفانیلیک در محلول اسیدی رقیق حل شده سپس سدیم نیتریت به آن اضافه می شود و نمک دی آزونیوم تشکیل می شود]۲۳[.

طبقه بندی رنگ های آزو:

طبقه بندی رنگ های آزو بر حسب گروه های آزو، مونو،دی و پلی آزو است.

مونو آزو : رنگ های حلال،بازی یا کاتیونی،دندانه ای،دارای گروه اسیدی (که متیل اورانژ از این گروه است، و از دی آزو تاسیون آمین های حلقوی و سولفانیلیک اسید سنتز می شود]۲۳[.

ویژگی های پلی پیرول^[۶۲] و کامپوزیت هایش:

پلی ‌پیرول پلیمر رسانایی است که در بیست سال گذشته گسترده ترین تحقیقات بر روی آن صورت گرفته اما علی رغم حجم کاری که تاب حال دراین خصوص انجام گرفته،تمرکزکمی برروی مکانسیم سنتز پلی پیرول بخصوص مکانیسم مربوط به مناسب ترین روش یعنی الکتروپلیمریزاسیون صورت گرفته است. برای مطالعه رسوب گذاری الکتریکی ویا دوپه کردن^[۶۳] (دوپه کردن نوعی رسوب دادن است) پلی پیرول از تکنیک های تجزیه ای متعددی استفاده شده است اما خود مکانیسم موضوع بحث برانگیزی است بطوریکه هنوز مکانیسم واحدی به صورت عمومی مورد پذیرش واقع نشده است. مکانیسم ارائه شده بوسیله دیاز،عمومی ترین مکانیسمی است که در مراجع به آن اشاره می شود اما مکانیسم های دیگر نیز حامیانی دارند. بحث بر سر مرحله شروع واکنش است بطوریکه در هر مکانیسمی، روش متفاوتی برای شروع واکنش ارائه می شود که در آن، میان انتقال الکترون، انتقال پروتون و تشکیل مستقیم رادیکال پیرول، تفاوت وجود دارد. صرفنظر از مرحله شروع، عوامل دیگری شامل الکترولیت، حلال، دما و pHوجود دارند که در طی الکتروپلیمریزاسیون پیرول بر مکانیسم واکنش اثر می گذارند بنابراین چنین مواردی بر روی خصوصیات ویژه پلیمر تشکیل شده در الکترود تاثیرگذار خواهند بود]۲۴[.

روش تولید:

پلی پیرول و کامپوزیت هایش از نظر شیمیایی با بهره گرفتن از Fe Cl₃به عنوان اکسید کننده در جایگاه آبدار و غیر آبدار ساخته می شود.تاثیر محلول های متنوع مثل آب، اتیل استات،استو نیتریل، متیل استات،متانول،اتیل متیل کتون و عوامل فعال سطح ، پلی (اتیلن گلایکول) وپلی (وینیل استات) روی خواص محصول مطالعه شدند. رسانایی الکتریکی پلیمر و کامپوزیت هایش توسط میکروسکپ الکترونی اسکن کننده ^[۶۴] و رزونانس مغناطیسی هسته پروتون^[۶۵], مادون قرمز انتقال فوریه ^[۶۶] انجام شد و نتایج نشان داد که ساختمان،رسانایی و ساختار محصولات به نوع محصولات و افزودنی ها بستگی دارد.]۲۵[در جدول زیر شرایط بهینه برای پلی پیرول و کامپوزیت هایش آمده است.
جدول ۱-۵: شرایط بهینه برای PPyو کامپوزیت هایش]۲۵[