بهبود و بارز سازی تصویر
به مجموعه عملیاتی که در راستای هرچه واضح‌تر شدن تصاویر و یا استخراج هرچه کامل‌تر اطلاعات از تصاویر صورت می‌گیرد بهبود و بارز سازی تصویر گفته می‌شود. بهبود کنتراست خطی، تعدیل هیستوگرام، و تبدیل‌های مکانی و طیفی از روش‌های بارز سازی تصاویر می‌باشند.
روش محاسبه دمای سطح زمین (^[۵۹]LST)
روش‌های متفاوتی جهت محاسبه دمای سطح زمین توسط داده‌های سنجنده‌های مادون‌قرمز حرارتی، تلاش‌های زیادی به عمل آمده است. تاکنون الگوریتم‌های متعددی ارائه شده است. گرچه هنوز روش مشخص و کاملی که بتواند در تمام شرایط کاربرد داشته باشد ارائه نشده ولی چندین روش معروف تعیین دما و توان تشعشعی سطحی^[۶۰] وجود دارد. که به سه روش کلی تقسیم می‌شوند.
روش اول، باندهای مادون‌قرمز حرارتی از این داده‌های اصلی محسوب می‌شوند.
روش دوم، داده‌های زمینی‌اند. مهم‌ترین این‌ها، داده‌های پوشش زمین و به طور دقیق‌ترتوان تشعشعی سطحی در باندهای طیفی مختلف است.
روش اول محاسبات LST، نیاز به توان تشعشعی دقیق عوارض سطحی در دو باند مورد استفاده دارد به طوری که خطایی معادل ۰۱/۰ در توان تشعشعی، باعث خطایی در حدود ۶/۱ درجه سانتی‌گراد در LST می‌شود (پتیتکولین و ورموت، ۲۰۰۲). در روش دوم نیز اگرچه توان تشعشعی در کنار LST محاسبه می‌شود، اما از یک طرف، دانستن مقدار تقریبی آن برای محاسبات لازم و از طرف دیگر، اطلاع از ثبات آن در زمان اخذ دو تصویر شب و روز ضروری است (وان و همکاران۲۰۰۲ :۳)

گروه سوم، داده‌های مورد نیاز برای محاسبه LST، داده‌های جوی‌اند. در مدل‌های انتقال تابشی^[۶۱] با داشتن میزان بخار آب و دما در لایه‌های مختلف ارتفاعی، مقدار پراکنش و تابش هوا در این لایه‌ها، محاسبه می‌شود. البته داشتن مقدار بخار آب و دما در یک لایه (برای مثال لایه مجاور سطح زمین) و پروفیل ارتفاعی تغییرات بخار آب و دما نیز کافی است. اندازه‌گیری‌های زمینی، یا مدل‌های پیش‌بینی و یا اندازه‌گیری‌های ماهواره‌ای می‌تواند این داده‌ها را در اختیار قرار دهد. ( علوی پناه ۱۳۸۷)
جهت محاسبه دمای سطح بر اساس تصاویر ماهواره‌ای با توجه به قانون استفان-‌بولتزمن رابطه بین دما و تابش یک جسم را به صورت معادله (شماره ۴-۱) می‌توان بیان داشت.
معادله شماره۴-۱B= σ T⁴
که B: تابش جسم سیاه
T: دمای سطحی جسم سیاه
:σ ثابت استفان- بولتزمن که معادل (W/m²/K⁴)^8-10×۶۷/۵
با این وجود، عرض باندهای حرارتی تصویر ماهواره‌ای کمتر از آن است که بتوانند معرف B در که معادله فوق باشند. محدوده تابش استفاده شده در رابطه استفان- بولتزمن ۳ تا ۳۰۰ میکرومتر است درحالی‌ که محدوده باندهای حرارتی تصاویر ماهواره‌ای عموماً بین ۵/۱۰ تا ۵/۱۲ میکرومتر می‌باشند. بنابراین از رابطه پلانک استفاده می‌شود. معادله (شماره ۴-۲)
که B_λ شدت تابشی که طول موج λ دارد (W/m2) معادله شماره ۴-۲
:h ثابت پلانک ۳۴-۱۰×۶۲۶/۶
C: سرعت نور m/s 108× ۹۹۸/۲
K: ثابت بولتزمن J/K 23-10×۳۸۱/۱
:T دمای سطحی جسم سیاه (K)است. دمای سطحی از معکوس سازی معادله پلانک و با بهره گرفتن از ثابت پلانک اصلاح‌شدهبه دست می‌آید. معادله (شماره ۴-۳)
که R_c رادیانس باند حرارتی تصحیح‌شده(W/m2/sr/μm)
معادله شماره ۴-۳
_NBε: گسیلمندی سطحی^[۶۲] باند حرارتی
k₁ و :k₂ ثوابت معادله هستند. واحد‌ها برای k₂، درجه کلوین و برای k₁(W/m2/sr/μm)
جدول شماره ۴-۱- مقادیر ضرایب کالیبراسیون K₁ , K₂
جهت محاسبه دمای سطح خاک توسط تصاویر ماهواره لندست ۸ بر اساس رابطه بیان شده توسط سایت ماهواره لندست از معادله (شماره ۴-۴) استفاده می‌گردد.
که در آن: معادله شماره ۴-۴
:T میزان دمای روشنایی ماهواره بر حسب کلوین است.
L_λ: رادیانس طیفی (Watts/( m2 * srad * μm))
:K₁, K₂ ضرایب کالیبراسیون
رادیانس حرارتی تصحیح‌شده (Rc)
رادیانس طیفی، مقدار نوری است که از یک سطح خاص می‌گذرد و یا از یک ناحیه ویژه گسیل می‌شود. و در یک زاویه فضایی معین در یک جهت خاص قرار می‌گیرد. رادیانس را روشنایی و گاهی درخشندگی^[۶۳] نیز می‌گویند. مکمل رادیانس کلمه ایرادیانس^[۶۴] می‌باشد. در کل رادیانس مقدار نوری است که سنجنده از شیء مورد نظر آشکار می‌سازد.
جهت محاسبه رادیانس حرارتی تصحیح‌شده یا تابش طیفی دریافت شده توسط سنجنده، از رابطه بیان‌شده مربوط به دفتر علوم پروژه لندست (روش تک‌باندی) استفاده شد معادله (شماره ۴-۵). که توسط آن مقادیر درجه خاکستری یا رقومی به تابش طیفی دریافت شده در سنجنده تبدیل می‌شوند.
معادله شماره ۴-۵
:L_λ تابش طبیعی مؤثر بر دیافراگم حسگر ماهواره
:BiasLmin
مقادیر Lmax،Lmin(ماگزیمم و می‌نیمم رادیانس طیفی قابل تشخیص در هدر باند سنجنده با واحد (W/m2/sr/μm) برای سنجنده LandsatTMموجود است. با مراجعه به هدر و تعیین HighGainوLow^[65]Gain بودن هر باند، می‌توان Lmax و Lmin مربوط به هر باند را انتخاب نمود.
Gain یکسری ضرایب تصحیحی که پیکسل‌ها اضافه می‌شود و در واقع مقادیر پیکسل را به حالت ویژه‌ای تبدیل می‌شوند. که جهت انجام پردازش از LowGain استفاده می‌کنیم.
رابطه بیان‌شده جهت محاسبات میزان رادیانس تصاویر ماهواره لندست ۸ بر اساس سایت ماهواره لندست از معادله (شماره ۴-۶) استفاده می‌گردد.
معادله شماره ۴-۶L_λ = M_LQ_cal + A_L
که در آن:
:MLثابت افزایش‌دهنده تغییرات باندی
:AL ثابت اضافه کننده تغییرات باندی
:Qcal باند حرارتی
میزان مقادیر LmaxوLmin با بهره گرفتن از جدول (شماره ۴-۲ و۴-۳) قابل استفاده است.
جدول شماره ۴-۲- نحوه برآورد مقادیر L_maxوL_minدر سنجنده TMLandsat5
جدول شماره ۴-۳- نحوه برآورد مقادیرL_maxوL_minدرسنجنده⁺ETMLandsat 7

۲-۲-۴- پهلوی دوم ۹۴
۳-۴- سیاستگذاری پوشش پس از پیروزی انقلاب اسلامی ۹۶
۱-۳-۴- دهه اول (سال‌های ۵۷ تا ۶۸) ۹۶
۱-۱-۳-۴- بخشنامه‌ها و اطلاعیه‌های سازمان‌های قضایی و اجرایی ۱۰۱
۲-۱-۳-۴- قوانین مجلس ۱۰۶
۱-۲-۱-۳-۴- قانون بازسازی نیروی انسانی وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت ۱۰۶
۲-۲-۱-۳-۴- لایحه امر به معروف و نهی از منکر ۱۰۶
۳-۲-۱-۳-۴- قوانین رسیدگی به تخلفات اداری(مصوب ۱۳۶۲، ۱۳۶۵، ۱۳۷۱، ۱۳۷۲) ۱۰۷
۴-۲-۱-۳-۴- ماده ۱۰۲ قانون مجازات اسلامی ۱۰۷
۵-۲-۱-۳-۴- قانون مقررات انتظامی هیأت علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و تحقیقاتی کشور ۱۰۸
‌۶-۲-۱-۳-۴- قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و مجازات فروشندگان لباسهایی که استفاده از آنها در ملاء عام خلاف شرع است و یا‌عفت عمومی را جریحه‌دار می‌کند. ۱۰۸
۳-۱-۳-۴- مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی ۱۰۹
‌۱-۳-۱-۳-۴- آیین‌نامه انضباطی دانشجویان دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی ۱۰۹
۲-۳-۱-۳-۴- آئین‌نامه‌ حفظ‌ حدود و آداب‌ اسلامی‌ در دانشگاه‌ها و مؤسسات‌ آموزش‌ عالی‌ ۱۱۰
۲-۳-۴- دهه دوم (سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۸) ۱۱۰
۱-۲-۳-۴- چند بخشنامه‌های از قوه قضائیه ۱۱۱
۲-۲-۳-۴- دولت ۱۱۲
۱-۲-۲-۳-۴- آیین‌نامه اجرایی قانون رسیدگی به تخلفات و مجازات فروشندگان لباس‌هایی که استفاده از آنها در ملاء عام خلاف شرع است و یا عفت عمومی را جریحه‌دار می‌کند. ۱۱۲
۲-۲-۲-۳-۴- مصوبات کمیسیون سیاستگذاری در امور اجرایی مبارزه فرهنگی با مظاهر فساد ۱۱۳
۳-۲-۳-۴- مصوبات مجلس ۱۱۷
۱-۳-۲-۳-۴- قوانین رسیدگی به تخلفات اداری ۱۱۷
۲-۳-۲-۳-۴- کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی ۱۱۷
۴-۲-۳-۴- شورای عالی انقلاب فرهنگی ۱۱۸
۱-۴-۲-۳-۴- ‌آیین‌نامه انضباطی دانشجویان جمهوری اسلامی ۱۱۸
۲-۴-۲-۳-۴- اصول، مبانی و روش‌های اجرایی گسترش فرهنگ عفاف ۱۱۹
۳-۳-۴- دهه سوم (سال‌های ۷۸ تا ۸۸) ۱۲۱
۱-۳-۳-۴ دولت ۱۲۱
۱-۱-۳-۳-۴- آیین‌نامه اجرایی مدارس ۱۲۱
۲-۳-۳-۴- مجلس ۱۲۱
۱-۲-۳-۳-۴- قانون ساماندهی مد و لباس ۱۲۱
۳-۳-۳-۴- شورای عالی انقلاب فرهنگی ۱۲۲
۱-۳-۳-۳-۴- سیاست‌های مقابله با تهاجم فرهنگی ۱۲۲
۲-۳-۳-۳-۴- سیاست‌های فرهنگی تبلیغی روز زن ۱۲۳
۳-۳-۳-۳-۴- سیاست‌های فعالیت‌های بین‌المللی زنان ۱۲۴
۴-۳-۳-۳-۴- منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان در جمهوری اسلامی ایران ۱۲۴
۵-۳-۳-۳-۴- شاخص‌های ارزیابی آموزش عالی ۱۲۵
۶-۳-۳-۳-۴- راهبردها و راهکارهای گسترش فرهنگ عفاف ۱۲۵
۷-۳-۳-۳-۴- سیاست‌های ارتقاء مشارکت زنان در آموزش عالی ۱۲۶
۸-۳-۳-۳-۴- راهکارهای اجرایی گسترش فرهنگ عفاف و حجاب ۱۲۶
۴-۳-۴- سیاستگذاری پوشش در صدا و سیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ۱۲۷
۱-۴-۳-۴- راهبردها و اهداف کلان ۱۲۷
۲-۴-۳-۴- سیاست‌ها و راهکارها ۱۳۳
۳-۴-۳-۴- وظایف ۱۳۵
۱-۳-۴-۳-۴- صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ۱۳۶
۲-۳-۴-۳-۴- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ۱۴۰
۴-۴-۳-۴- اقدامات و عملکردها ۱۴۲
۱-۴-۴-۳-۴- صدا و سیما ۱۴۲
۱-۱-۴-۴-۳-۴- اقدامات سال ۱۳۸۵ ۱۴۲
۲-۱-۴-۴-۳-۴- اقدامات سال ۱۳۸۶ ۱۴۶
۲-۴-۴-۳-۴- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ۱۵۲
۱-۲-۴-۴-۳-۴- اقدامات سال ۱۳۸۵ ۱۵۲
۲-۲-۴-۴-۳-۴- اقدامات سال ۱۳۸۶ ۱۶۳
فصل پنجم: نتیجه‌گیری ۱۷۲
پیوست‌ها ۲۰۴
منابع: ۲۵۷
فصل اول: کلیات
۱-۱- مسئله تحقیق
لباس و پوشش یکی از شئون انسانی و زیرمجموعه‌های فرهنگ است که به خصوصیات متفاوت فردی و اجتماعی انسان مربوط می‌شود. لباس پرچم وجود آدمی است که از اعتقادات و فرهنگ و آداب و رسوم وی سخن می‌گوید. پیدایش لباس منشأهای گوناگونی دارد، منشأ روانی، امنیتی، اجتماعی، اخلاقی و دینی. مفسرین در تفسیر آیه ۲۶ سوره اعراف (۷) لباس را از جمله نعمات الهی به بشر دانسته‌اند. (حسینی شاه عبدالعظیمی، ۱۳۶۳: ج ۴، ۲۹ و قرائتی، ۱۳۸۳: ج ۴، ۴۴ و مکارم شیرازی، ۱۳۷۴: ج ۶، ۱۳۳)

• آیا جایگزینی انرژی خورشیدی با گاز های طبیعی در بخش خانگی مقرون به صرفه می باشد؟

۱-۶- فرضیه ‏های تحقیق

• قیمت تمام شده انرژی خورشیدی در مقایسه با گازهای طبیعی کمتر است

• جایگزین کردن انرژی خورشیدی با گاز طبیعی در بخش خانگی مقرون به صرفه می باشد.

۱- ۷- قلمرو پژوهش
قلمرو موضوعی تحقیق بررسی قیمت تمام شده انرژی خورشیدی در مقایسه با گاز طبیعی بخش خانگی با چشم انداز بالا بردن بهره وری انرژی می باشد. قلمرو مکانی پژوهش، شامل خانوارهای ۴ و ۵ نفره در شهرستان شیراز می باشد. قلمرو زمانی پژوهش نیز سال ۱۳۹۳ می باشد
۱-۸- روش تحقیق
روش تحقیق در پژوهش حاضر تحلیلی – توصیفی- کاربردی است. به منظور انجام این پژوهش به روش اسنادی، اقدام به گردآوری اطلاعاتی همچون میزان مصرف آبگرم روزانه به ازای هر نفر در کشور، متوسط دمای ورودی و خروجی به آبگرمکن و بهای انرژی مصرفی بعد از حذف یارانه های دولتی از کتب، نشریات و سایت های اینترنتی شد. سپس اقدام به کسب اطلاعات در مورد خصوصیات آبگرمکن خورشیدی گردید. در مرحله بعد، تحقیقات صورت گرفته در داخل و خارج از کشور از نظر موانع، مسائل و مزایای بکارگیری آبگرمکن خورشیدی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت که این گام منجر به شناخت بهتر موضوع و مسائل موجود در راه استفاده از این فناوری گردید. مچنین فرمول ها و روابط ریاضی مورد نیاز برای محاسبه میزان انرژی مصرفی به ازای هر نفر، از این تحقیقات استخراج شد.

۱-۸-۱- جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه
کشور ما مناطق گوناگونی دارد که میزان تابش خورشید در سال بالاتر از ۲۵۰ روز می باشد به همین خاطر می توان این مناطق را مد نظر قرار داد. البته در کشورهای پیشرفته دنیا میزان تابش از این تعداد روز کمتر می باشد. جامعه آماری این تحقیق خانوارهای ۴ یا ۵ نفره شهرستان شیراز می باشد که از نقاط مختلف شهر به صورت تصادفی انتخاب شده اند.
۱-۸-۲- روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها
در این پژوهش تجزیه و تحلیل داده ها بر این روشها پایه گذاری شده است که عبارتند از :

• قیمت گذاری به روش هزینه تمام شده (قیمت حسابداری)^[۵]

• قیمت گذاری بر پایه میزان کار اجتماعی^[۶]

• محاسبه قیمت تمام شده هر کیلووات ساعت برق (براساس بهای تمام شده)^[۷]

• محاسبه قیمت تمام شده هر کیلووات ساعت برق براساس روش سازمان ملل^[۸]

۱-۹- خلاصه فصل
در این فصل به کلیات تحقیق پرداخته شد برای این منظور ابتدا بیان مسئله و اهمیت و ضرورت بررسی قیمت تمام شده انرژی خورشیدی در مقایسه با گاز طبیعی بخش خانگی بررسی شد. سپس اهداف کلی و آرمانی تحقیق توضیح داده شد. در ادامه سوالات و فرضیه های تحقیق که شامل مقایسه قیمت تمام شده انرژی خورشیدی در مقایسه با گازهای طبیعی و بررسی جایگزین کردن انرژی خورشیدی با گاز طبیعی در بخش خانگی می باشد. در انتهای فصل نیز قلمرو پژوهش و روش تحقیق توضیح داده شد
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
مقدمه
کشور ایران از منابع قابل توجه طبیعی و انسانی برای مدرنیزه کردن عرضه انرژی و انتقال به یک سیستم پایدار انرژی برخوردار می‌باشد. همچنین، ایران از فرصت‌های بی‌شمار در رابطه با بهره گرفتن از منابع غنی انرژی های تجدیدپذیر نظیر شرایط مناسب برای بکارگیری سودآور انرژی باد، فرصت‌های بسیار خوب در زمینه توسعه نیروی برق‌آبی و زمینه‌ای ایده‌آل برای استفاده از انرژی خورشیدی برخوردار است. البته هر گونه تغییری در سیستم انرژی، نیازمند بررسی شفاف و دقیق مشکلات و کمبودها می باشد. یارانه های کلان کنونی برای کنترل قیمت انرژی، از ایجاد و توسعه بازاری مساعد برای تکنولوژی‌های مرتبط با کارآیی انرژی و منابع انرژی‌های تجدید پذیر جلوگیری می کند. با توجه به شرایط مذکور و بر اساس مطالعه موردی انرژی حرارتی خورشیدی، پیشنهاداتی در زمینه تنظیم قیمت سوخت‌های فسیلی و برق در سطح ملی با قیمت‌های بازار جهانی، کاهش یارانه‌های کنونی در یک فرایند بلند مدت، و تعریف اقدامات آتی و حمایت مالی از توسعه بکارگیری انرژی حرارتی خورشیدی تا زمان قطع کامل یارانه‌های سوخت فسیلی و برق ارائه گردیده است. البته همزمان با پیشنهاد کاهش یارانه‌های انرژی، اقدامات جبرانی برای جلوگیری از فشار اقتصادی ناشی از قیمت های بالای انرژی بر روی اقشار کم درآمد نیز توصیه می‌گردد. اقداماتی برای ترویج بکارگیری انرژی خورشیدی (نظیر ارائه اطلاعات و آموزش، همکاری و مساعدت اولیه با آژانس‌ها و پیمانکارانی که بکارگیری انرژی خورشیدی و اجرای پروژه‌های مدل CDM را به عنوان شغل و حرفه خود انتخاب نموده‌اند) نیز می‌تواند به فرایند توسعه بکارگیری انرژی حرارتی خورشیدی در ایران سرعت و شتاب بیشتری دهد.
این فصل از دو قسمت تشکیل شده است. قسمت اول مبانی نظری است که خود از بخش های ارزیابی اقتصادی، معرفی نرم افزار کامفار، انرژی خورشیدی و گاز طبیعی تشکیل شده است و قسمت دوم که پیشینه تحقیقات انجام شده در داخل و خارج کشور را بررسی می کند.
۲-۱- ارزیابی طرح های اقتصادی
سرمایه‌گذاری در امور صنعتی، کشاورزی، فرهنگی و اجتماعی با بهره گرفتن از منابع محدود جامعه، یگانه ابزار عمده تحقق اهداف مورد نظر کشورهاست. بدیهی است در صورت استفاده نامناسب از این منابع محدود، چه در بخش خصوصی و چه در بخش دولتی، کشور متضرّر خواهد شد. به منظور پرهیز از اینگونه زیان‌ها، می‌‌بایست هر طرح سرمایه‌گذاری بر اساس یک سری ضوابط، به طور دقیق مورد مطالعه و سنجش قرار گیرد. هدف از تدوین مطالعات توجیهی طرحهای عمرانی و به ویژه طرحهای بندری که عموماً هزینه بر می­باشند نیز جلوگیری از زیان و استفاده بهینه از منابع با تعیین بهترین و مؤثرترین شیوه سرمایه‌گذاری به منظور بهبود سطح عملکرد و درآمد بنادر می‌باشد. از این رو در این فصل، ابتدا تحت عنوان مطالعات توجیهی طرحهای عمرانی، تعریف طرح عمرانی و انواع آن تشریح می‌شود. به علاوه مفهوم مطالعات توجیه فنی، مالی و اقتصادی و لزوم انجام آن برای طرحهای عمرانی توضیح داده شده و سپس روند چگونگی تدوین گزارش توجیهی طرح ها درجهان و ایران مورد بررسی قرار می‌گیرد(اسکونژاد، ۱۳۸۰).
۲-۱-۱- چرخه حیات طرح
برای چرخه حیات طرح در نظام فنی و اجرایی طرحهای عمرانی کشور، سه مرحله متمایز پیش‌بینی شده است که عبارتند از :

• تهیه

• اجرا

• بهره‌برداری

هر کدام از مراحل فوق از مجموعه اقداماتی تشکیل می‌شود که سهم عواملِ مشاوره، طراحی، ساخت و نصب در آنها متفاوت می‌باشد. مرحله تهیه طرح که به آن مطالعه توجیه طرح نیز گفته می‌شود، جنبه خدمات مشاوره دارد و از زمان شکل‌گیری فکر ایجاد طرح آغاز شده (مطالعه شناسایی)، پس از انجام مطالعه امکان سنجی اولیه (مقدماتی) و امکان‌سنجی نهایی (توجیهی تفصیلی)، با ارزیابی نتیجه مطالعات، خاتمه می‌یابد. در صورتیکه نتیجه ارزیابی مطالعه مثبت باشد، اقدامات لازم برای طراحی تفصیلی و شروع مرحله اجرا به عمل می‌آید. انجام صحیح مرحله تهیه طرح، اجرای درست و بهینه آن را در پی دارد (راهنمای تهیه گزارش توجیه طرح، ۱۳۸۰).
در بعضی بررسی ها ثابت شده در مرحله تهیه طرح که حدود پنج درصد از کل سرمایه‌گذاری هزینه می‌شود، شصت و پنج درصد ساختار اصلی طرح مشخص می‌گردد. نظر به اهمیت انجام مرحله تهیه طرح، در بند ۱۰ماده یک قانون برنامه و بودجه، مجموع عملیاتی که براساس مطالعات توجیهی فنی و اقتصادی یا اجتماعی انجام می‌شود، طرح عمرانی نامیده شده و در تبصره ۵ ماده واحده قانون برنامه دوم توسعه و ماده ۶۱ قانون برنامه سوم توسعه، شروع عملیات اجرایی طرحهای عمرانی تنها پس از انجام مطالعات تهیه طرح مجاز شناخته شده است. تقسیم مطالعات امکان‌سنجی به اولیه و نهایی مانع از آن است که بلافاصله پس از مطرح شدن فکر ایجاد طرح، بدون بررسی گزینه‌ها و راه حل‌های مختلف، مطالعه امکان سنجی نهایی انجام شود. انجام مطالعه امکان سنجی اولیه از تهیه طرح‌های مختلفی که احتمال موفقیت آنها در ارزیابی ضعیف است، جلوگیری و قبل از آنکه هزینه زیادی صرف مطالعه امکان‌سنجی نهایی شود، چشم‌انداز اجرای پروژه را روشن می‌کند(اسکونژاد، ۱۳۸۰).
در مطالعات امکان‌سنجی نهایی، گزینه‌هایی که در مطالعات امکان‌سنجی اولیه قابل بررسی تشخیص داده شده است، مورد مطالعه قرار می‌گیرند. نهایتاً در صورتیکه نتایج مطالعات مذکور نشانگر ضرورت اجرای طرح بوده و اولویت طرح در میان دیگر طرحهای مشابه توسط سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور تأیید شود، می‌توان نسبت به اجرای طرح اقدام نمود. همانگونه که گفته شد، تهیه طرح بیش از نیمی از ساختار اصلی طرح را به خود اختصاص می‌دهد و این در حالی است که مرحله اجرا و پس از آن مرحله بهره‌برداری از طرح، از سهم کمتری برخوردارند.
۲-۱-۲- مفهوم مطالعات توجیه فنی و اقتصادی
همانگونه که قبلاً اشاره شد، قانون برنامه و بودجه کشور مقرر داشته است که طرحهای عمرانی براساس مطالعات توجیهی فنی و اقتصادی انتخاب و اجرا شوند. منظور از مطالعات توجیهی، گردآوری مجموعه آمار و اطلاعات و بررسی و تحلیلهایی درباره طرح عمرانی است تا بر پایه آن بتوان درباره سودمندی طرح داوری کرد و مطمئن شد که برای رفع یک یا چند نیاز جامعه، تمام گزینه های مطلوب (راه حل های مختلف) مورد مطالعه قرار گرفته و از میان آنها، بهترین گزینه مشخص شده است و از این رو، انتخاب و اجرای طرح از نظر جامعه و اقتصاد ملی کشور، سودمند و بخردانه است. هدف طرحهای عمرانی آن است که با توجه به برنامه‌های توسعه پنجساله، سطح عمومی زندگی مردم کشور را بهبود بخشد. با توجه به این هدف، آن دسته از طرحهای عمرانی که به مؤثرترین شیوه، تولید اقتصادی کشور را به طور مستقیم و یا غیرمستقیم افزایش دهد و با آینده‌نگری درست موجبات افزایش محصول ملی (کالا یا خدمت) را فراهم آورد، بهترین طرحهای عمرانی شناخته می‌شود. طرحهای یاد شده از یک سو، باید نیازها و تقاضای جامعه را پاسخگو باشد و از سوی دیگر، امکان و توانایی فراهم آوردن منابع مورد نیاز برای تولید محصول را داشته باشد. با توجه به مطالب یادشده، در مطالعات توجیهی طرحهای عمرانی، باید عناصر مهم و اساسی مربوط به تولید یک کالا یا خدمت معین، به همراه گزینه‌های محتمل آنها تعیین، تعریف و تحلیل شود. مطالعه توجیهی باید وضع طرح را براساس یک ظرفیت معین و در یک منطقه مشخص، با کاربرد فناوری ‌یا فناوری‌های خاص درارتباط با منابع مورد نیاز و با یک هزینه سرمایه‌گذاری و هزینه بهره‌برداری و نگهداری معلوم و در آمد متصور احتمالی مشخص کند و سودمندی طرح را از نظر مالی و اقتصادی و ملاحظات اجتماعی تعیین نماید. هنگامی طرح عمرانی موجبات افزایش محصول ملی را فراهم می‌آورد که مجموع ارزش کلی محصول تولیدشده مستقیم و یا محصولات غیر مستقیمی که به دلیل اجرای طرح توسط سایر بخشها تولید می‌شود، بیش از هزینه اقتصادی منابعی باشد که برای تولید محصولات یاد شده مورد استفاده قرار گرفته است(خلیلی عراقی، ۱۳۸۴).
هدف هر طرح عمرانی در تحلیل نهایی، خدمت به جامعه است. در واقع، رفع نیازهای جامعه سرچشمه تمام فعالیتهای اقتصادی است. پیداست قبل از اقدام به رفع نیاز جامعه، نخست باید این نیازها به روشنی تعیین و مشخص شود. پس از مشخص‌شدن نیاز، مهندسان و کارشناسان فن باید با گردآوری اطلاعات و آگاهی از شرایط ناظر بر برنامه ریزی و تدوین طرح، راه حلهای مختلف و یا به سخن دیگر، گزینه های فنی متفاوت چگونگی رفع نیاز را ارائه دهند. طبیعی است که هیچ مسئول، کارشناس و مهندسی نمی‌تواند در اولین برخورد با مسئله، بهترین راه حل آن را تشخیص و ارائه دهد. از این رو، گزینه‌های مختلفی مطرح خواهد شد که برای انتخاب بهترین آنها باید ملاحظات فنی، مالی و اقتصادی هریک از گزینه‌ها مورد بررسی قرار گیرد. در مرحله مطالعه و تألیف طرح عمرانی، بین وجوه فنی، مالی و اقتصادی، توالی وجود ندارد و این مطالب باید همزمان مورد بررسی و مطالعه قرارگیرد. به این منظور همکاری نزدیک کارشناسان فنی، مالی و اقتصادی ضروری است تا اطمینان حاصل شود که مسایل فنی طرح عمرانی با رعایت ملاحظات مالی و اقتصادی مورد بررسی قرارگرفته است. معمولاً در جریان مطالعه و تألیف طرح عمرانی، شماری از گزینه‌ها دوش به دوش تا آخرین مرحله مطالعه پیش خواهند رفت. برای مقایسه گزینه‌های مختلف یک طرح با یکدیگر و یا برای داوری درباره پذیرش یا مردود شمردن طرحهای عمرانی و رتبه‌بندی آنها، باید مقدار سرمایه‌گذاری، هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری سالانه و درآمد (در مورد طرحهای عمرانی که محصولشان فروخته می‌شود)، شیوه تأمین مالی و سازمان‌دهی طرحها و گزینه‌های مختلف مشخص شود تا بر پایه این اطلاعات، بتوان سودآوری مالی و سودآوری اقتصادی آنها را، برحسب مورد، محاسبه کرد(منیری، ۱۳۸۶).
۲-۱-۴- بررسی اجمالی روش های جهانی تدوین گزارش توجیهی طرح
بررسی تاریخچه هزینه - فایده^[۹] و ارزیابی اقتصادی طرح ها و روش های محاسبات آن با بررسی دیدگاه های مختلفی که تاکنون در این رابطه مطرح شده اند، انجام می شود. اگر بخواهیم ادبیات موجود در این زمینه ودیدگاه های تئوریک آن را بر پایه زمان مشخص نماییم، می­توان آن را در نمودار زمانی۱-۲به شرح زیر خلاصه نمود:
نمودار ۱-۲: نمودار زمانی دیدگاه های موجود در ارزیابی اقتصادی طرح ها

دستورالعمل سازمان ملل متحد
دستوالعمل استانفورد
دستوالعمل سازمان ملل متحد
کتاب توسعه صنعتی

۲۴-عرفانی ، محمود (۱۳۸۲ ) .اسناد تجارتی ..ج سوم. چاپ اول .تهران : نشر میزان .
۲۵-کاویانی ، کورش(۱۳۸۲) . حقوق اسناد تجاری. تهران : نشر میزان .
۲۶-کاتوزیان ، ناصر(۱۳۷۴) . نظریه عمومی تعهدات .چاپ اول . تهران : یلدا .
۲۷———–(۱۳۷۶) . قواعد عمومی قراردادها .چاپ دوم . تهران : شرکت انتشار .
۲۸———-(۱۳۶۲). مقدمه علم حقوق. چاپ هفدهم. تهران: اقبال.
۲۹———-(۱۳۹۰). الزام‌های خارج از قرار‌داد. جلد اول. چاپ دهم. تهران: دانشگاه تهران.
۳۰-متین دفتری، احمد(۱۳۷۱). آیین دادرسی مدنی. ج ۱٫ چاپ سوم. تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد.
۳۱———-( ۱۳۷۲ ) . آیین دادرسی مدنی و بازرگانی . ج ۲ .چاپ دوم . تهران : مجمع علمی و فرهنگی مجد .
۳۲-محقق داماد ، سید مصطفی (۱۳۷۹) . قواعد فقه( بخش مدنی ۲ ) .چاپ سوم .تهران : سمت.
۳۳-مدنی ، سید جلال الدین (۱۳۷۵) . آیین دادرسی مدنی .ج ۱ .چاپ چهارم . تهران : گنج دانش .
۳۴-محمدی ، جلیل ،(۱۳۸۹) .حقوق بازرگانی.چاپ دوم . تبریز :انتشارات فروزش .
۳۵-مهر پور ، حسین (۱۳۸۷) . مجموعه نظریات شورای نگهبان .ج ۳ . تهران : کیهان .
۳۶- اداره کل قوانین(۱۳۶۳).مجموعه قوانین سال ۱۳۶۳، تهران: مجلس شورای اسلامی.
ب: مقالات
۱-آرمین، محسن(۱۳۸۳). “ماهیت حکم حکومتی"، مجله بازتاب اندیشه، شماره ۵۱٫
۲-احمدی وارستانی ، عبدالغنی (۱۳۴۰ ) . “مرور زمان برات و فته طلب و چک “، مجله کانون وکلا . شماره‌ی ۵ .
۳———-(۱۳۴۱)."معاملات ورشکسته"، مجله کانون وکلا، شماره‌ی ۸۰٫
۴-اسماعیلی، محسن(۱۳۷۹). ” امنیت و شریعت( نظم عمومی در قواعد و احکام فقهی)". مجله فلسقه و کلام، شماره ۱۴ . ۱۵٫
۵-امینی، عیسی(۱۳۷۹). “اجتماع مسئولیت متصدی حمل و نقل با ضمان مقصر نسبت به صاحب کالا"، مجله حقوقی دادگستری، شماره‌ی ۳۳٫
۶-ایزدی فرد، علی اکبر و محمد محسنی دهکلانی و فاطمه بابانیا(۱۳۹۲)."مرور‌زمان و حق تقاص"، فصلنامه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، شماره ۳۳٫
۷- باصحبت نوین زاده، غلامرضا(۱۳۹۱)."جایگاه مرور ‌زمان در حمل‌و‌نقل"، مجله صنعت حمل‌و‌نقل،شماره‌ی ۳۱۷٫
۸-بجنوردی، سید محمد(۱۳۷۲). “مرور‌زمان در دعاوی حقوقی و کیفری"، فصلنامه رهنمون، شماره ۴و ۵٫
۹-بصری ، قاسم ( ۱۳۳۲) . “مرور زمان اسناد و دعاوی تجاری “، مجله کانون وکلا ، شماره‌ی ۳۵ .
۱۰-حاتمی ، علی اصغر و محمد وحید ذاکری (۱۳۷۹) . “تجدید اعتبار مرور زمان در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران” مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، شماره‌ی ۴۸ .
۱۱-حبیبی مظاهری ، مسعود (۱۳۷۷ ) .” مرور زمان در حقوق مصر و لبنان “، مجله کانون سر دفتران و دفتر یاران ، شماره. ی ۶ .
۱۲-دانشور ثانی ، رضا و ابوالفضل فرح بخش (۱۳۹۲) . “نقد و بررسی پذیرش قاعده تقادم در امور مدنی ” ، مجله دانشگاه علوم اسلامی رضوی ، شماره‌ی ۷ .
۱۳-دیلمی احمد (۱۳۸۵) . “تأملی در مشروعیت مرور زمان مدنی” ، مجله مطالعات اسلامی، شماره‌ی ۷۱ .
۱۴-سید احمدی سجادی، سید علی(۱۳۸۱).” تضامن در اسناد تجاری"، مجتمع آموزش عالی، شماره ۱۴٫
۱۵-سکوتی، رضا(۱۳۸۴). “تأثیر حکم ور‌شکستگی بر معاملات قبل از توقف تاجر ورشکسته"، مجله جغرافیا و برنامه ریزی، شماره‌ی ۲۱٫
۱۶-سرشار ، محمود (۱۳۲۸) . “مرور زمان ۱"، مجله کانون وکلا ، شماره ۱۰ .
۱۷———–(۱۳۲۹) . “مرور زمان ۲"، مجله کانون وکلا ، شماره‌ی ۱۱
۱۸———–(۱۳۲۹) .” مرور زمان ۳ ” ، مجله کانون وکلا ، شماره‌ی ۱۲ .
۱۹-شریفی ، مجتبی (۱۳۸۲ ) .” ضرورت احیای باب مرور زمان در قانون “، مجله دادرسی ، شماره‌ی ۲۷٫
۲۰-صفایی ، سید حسین (۱۳۶۴) . “استناد به استفاده بلا جهت با وجود رابطه قرار دادی “، مجله حقوقی بین المللی ، شماره‌ی ۲ .
۲۱-صدارت ، علی (۱۳۴۵) .” ماده ۳۱۹ قانون تجارت و استفاده بی جهت “، مجله حقوقی وزارت دادگستری ، ش ۲ .
۲۲-طباطبائی، محیط(۱۳۵۱)."دادگستری در ایران از صدر اسلام تا آغاز مشروطیت"، مجله کانون وکلا، شماره‌ی ۱۱۹٫
۲۳-کشوری ، عیسی (۱۳۷۲) .” بررسی مرور زمان در حقوق اسلام “، مجله قضایی و حقوقی دادگستری ، شماره‌ی ۸ .
۲۴-مهدوی ، ابراهیم (۱۳۳۶) . “در اطراف مرور زمان “، مجله کانون وکلا ، شماره‌ی ۵۲ .
۲۵-کاتوزیان ، امیر ناصر(۱۳۳۵) ، “مرور زمان اسناد تجاری” ، مجله کانون وکلا ، شماره‌ی ۴۷٫
۲۶———–(۱۳۳۵) . “مرور زمان اسناد تجاری ، قطع مرور زمان “، کانون وکلا ، شماره‌ی ۴۸٫
۲۷———–(۱۳۷۶). ” اعتبار امر قضاوت شده"، مجله دادگستری، شماره‌ی ۷۳٫
۲۸-هرندی، محمد جعفر و عالیه عرب(۱۳۹۲)."حکم سازی ضرورت حفظ نظام در قلمرو احکام شرعی از دیدگاه فقهی مذاهب اسلامی"، فصلنامه مطالعات تطبیقی مذاهب اسلامی، شماره‌ی ۳۳٫
ج-پایان‌نامه‌ها
۱-مجیری،عباس(۱۳۹۲). اصل سرعت در رسیدگی به دعاوی تجاری، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد گرایش حقوق خصوصی، دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز.
د: فرهنگ‌ها
۱-انصاری ، محمود و محمد علی طاهری (۱۳۸۸) . دانشنامه ی حقوق خصوصی . جلد سوم .چاپ سوم . تهران : انتشارات جنگل .
۲-جعفری لنگرودی ، محمد جعفر (۱۳۶۸ ) . دائره المعارف علوم قضایی. جلد دوم.تهران : گنج دانش.
۳———–(۱۳۷۸).مبسوط در ترمینولوژی حقوق . جلدپنجم . چاپ اول . تهران : گنج دانش .
۴———–(۱۳۵۷) .دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت. جلد اول. تهران : بنیادراستاد .
۵-دهخدا ، علی اکبر(۱۳۷۳ ). لغت‌نامه. زیر نظر دکتر محمدمعین و دکتر سید جعفر شهیدی. جلد ۳ و ۷ و ۱۲٫ تهران : دانشگاه تهران .
۶-رشدیه، هرمز(۱۳۹۰).فرهنگ حقوقی فارسی –انگلیسی. جلد دوم. چاپ اول. تهران: انتشارات نوربخش.
منابع عربی
۱-بحرانی ،شیخ یوسف بن احمد بحرانی(بی تا) . الحدائق الناظره. تحقیق محمد تقی الایروانی . قم : جماعه المدرسین .

 ۶۶
 ۶۶
 ۶۶
 ۶۶
 ۶۷
 ۶۹
 ۷۰
 ۷۱
 ۷۲
 ۷۳
 ۷۳
 ۷۵
 ۷۹
 ۸۰
 ۸۰
 ۸۵
 ۸۶
 ۸۶
 ۸۶
 ۸۸
 ۸۸
 ۸۹
فهرست جدول‌ها…………………………………………………………………………………………………………صفحه
جدول ۴-۱: آماره‌های توصیفی مولفه‌های حافظه فعال (۱۸=n)………………………………………………………………………………………………………………..73
جدول ۴-۲: آماره توصیفی مولفه‌های توانایی خواندن (۱۸=n)…………………………………………………………………………………………………………………74
جدول ۴-۳: بررسی مفروضه همگنی شیب رگرسیون پیش‌آزمون و پس‌آزمون حافظه فعال در گروه آزمایش و کنترل………………………………………۷۵
جدول ۴-۴: نتایج تحلیل کوواریانس یک راهه تفاوت گروه آزمایش و کنترل در حافظه فعال……………………………………………………………………….۷۵
جدول ۴-۵: میانگین‌های برآورد شده نهایی حافظه فعال در گروه‌ها………………………………………………………………………………………………………….۷۶
جدول ۴-۶: بررسی مفروض همگنی شیب رگرسیون پیش‌آزمون و پس‌آزمون توانایی خواندن در گروه آزمایش و کنترل…………………………………۷۷
جدول ۴-۷: نتایج تحلیل کوواریانس یک راهه تفاوت گروه آزمایش و کنترل در توانایی خواندن………………………………………………………………….۷۷
جدول ۴-۸: نتایج آزمون تی جهت بررسی تفاوت گروه آزمایش و کنترل در پیش‌آزمون و پس‌آزمون توانایی خواندن……………………………………..۷۸
جدول ۴-۹: نتایج آزمون t نمونه‌های جفت‌شده برای بررسی تفاوت دو گروه آزمایش و کنترل در پیش‌آزمون و پس‌آزمون توانایی خواندن………۷۸

چکیده

خواندن اساسی‌ترین ابزار یادگیری دانش آموزان است. نارساخوانی بیشترین درصد دانش آموزان ناتوان یادگیری را به خود اختصاص می‌دهد که با عدم موفقیت در زمینه مهارت‌های زبانی مثل خواندن، نوشتن و هجی‌کردن تعریف می‌شود. ﺣﺎﻓﻈﻪ ﺑﻪ وﻳﮋه حافظه فعال نیز یکی از عوامل مهم در امر یادگیری است که این دانش آموزان در آن ضعف شدید دارند. از این رو این مطالعه با هدف بررسی تاثیر آموزش نرم‌افزار ان‌بک بر حافظه فعال دانش آموزان نارساخوان انجام شد. بدین منظور از بین دانش آموزان پسر دوم تا پنجم ابتدایی شهر رشت، ابتدا ۱۸ نفر از آنهایی که با آزمون غربال نارساخوانی نما تشخیص اختلال خواندن را دریافت کرده بودند، انتخاب و سپس به صورت تصادفی در دو گروه ۹ نفره آزمایش و کنترل جایدهی شدند. آزمودنی‌های گروه آزمایش به صورت انفرادی و در ۳۰ جلسه ۲۰ دقیقه‌ای با نرم‌افزار ان‌بک آموزش دیدند. به منظور جمع‌ آوری داده‌ها از آزمون خواندن و نارساخوانی نما، نرم‌افزار سنجش حافظه‌کاری دانیمن و کارپنتر و نرم‌افزار ان‌بک استفاده شد. نتایج تحلیل کوواریانس حاکی از تاثیر مثبت آموزش نرم‌افزار ان‌بک بر بهبود حافظه فعال و مولفه‌های آن در آزمودنی‌های گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل بود. بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت که نرم‌افزار ان‌بک این مزیت را دارا است که می‌توان از آن در بهبود حافظه فعال کودکان نارساخوان و در نتیجه در حل مشکلات تحصیلی آنها بهره گرفت.
کلمات کلیدی: آموزش نرم‌افزار ان‌بک، حافطه فعال، دانش آموزان نارساخوان

فصل اول

کلیات پژوهش

پیش‌درآمد

در این فصل به کلیات پژوهش پرداخته می‌شود؛ بنابراین به ترتیب موضوعاتی مانند مقدمه، بیان مساله، اهمیت و ضرورت پژوهش، هدف‌های پژوهش و تعریف‌های مفهومی و عملیاتی متغیرهای پژوهش به تفصیل بررسی می‌شود.

مقدمه

ناتوانی یادگیری^[۱] از جمله مسایلی است که در دهه‌ های اخیر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. دانش آموزان مبتلا به ناتوانی یادگیری با وجود داشتن محیط آموزشی مناسب و هوش طبیعی و نداشتن ضایعات مغزی و بیولوژیکی و مشکلات روانی-اجتماعی توانایی یادگیری در زمینه‌های خاص را ندارند (والاس و لافلین، ۱۹۷۹؛ ترجمه منشی طوسی، ۱۳۷۶). تا اواسط سال ۱۹۶۰ میلادی ناتوانایی‌های یادگیری در زمره ناتوانایی‌های خاص به شمار نمی‌آمدند (شکوهی و پرند، ۱۳۸۵). حداقل ۵ درصد کودکان سنین مدرسه درگیر اختلالات یادگیری می‌باشند و در ایالات متحده آمریکا این میزان حدود نیمی از کل کودکان مدارس عمومی را شامل می‌شود که خدمات آموزشی استثنایی دریافت می‌کنند. قانون آموزش افراد با ناتوانی در سال ۱۹۷۵ ایالت‌های آمریکا را به فراهم نمودن خدمات آموزشی رایگان و مناسب برای تمامی کودکان ملزم نموده است. اختلالات یادگیری به میزانی بیش از حد متوسط با خطر انواع اختلالات همزمان از جمله اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی، اختلالات ارتباطی، سلوک و افسردگی همراهند (کاپلان و سادوک، ۲۰۰۷).
طبق تعریف دولت فدرال امریکا ناتوانی یادگیری این گونه تعریف شده است: “ناتوانی یادگیری خاص عبارت است از وجود اختلال در یک یا بیش از یک فرایند روان‌شناختی پایه که در فرایند درک یا کاربرد زبان شفاهی یا نوشتاری نقش دارد. این اختلال موجب بروز نقص در توانایی افراد در گوش دادن، فکر کردن، صحبت کردن، خواندن، نوشتن، هجی‌کردن یا محاسبات ریاضی می‌گردد. این اصطلاح شرایطی چون معلولیت‌های ادراکی، آسیب مغزی، اختلال جزئی در کارکرد مغز، نارساخوانی و زبان‌پریشی تحولی را شامل می‌شود. این اصطلاح در مورد کودکانی که مشکلات یادگیری آنها از توانایی‌های حرکتی، بینایی یا شنوایی، عقب‌ماندگی ذهنی، آشفتگی‌های هیجانی، فقر محیطی، فرهنگی یا اقتصادی ناشی می‌شود، به کار برده نمی‌شود” (به نقل از شکوهی و پرند، ۱۳۸۵).
یادگیری فرایندی پیچیده و مستلزم برخورداری از توانایی‌های گوناگون، امکانات و شرایط متعدد است. به عبارت دیگر برای آنکه انسان بیاموزد و از آموخته‌های خویش در حکم تجربه‌ای برای کنترل محیط خود استفاده کند باید مجموعه‌ای از عوامل در کنار هم قرار گیرند و در تعامل با یکدیگر باشند (ریاحی، ۱۳۸۷). ناتوانایی‌های یادگیری یک اختلال عصب‌شناختی است که بر توانایی مغز در دریافت، پردازش، ذخیره‌سازی و پاسخ‌دهی به اطلاعات تاثیر می‌گذارد. این وضعیت یک اختلال مجزا و منفرد نیست بلکه به گروهی از اختلال‌های متفاوت و گوناگون اشاره می‌کند؛ در این حالت، فرد در فراگیری مهارت‌های بنیادین تحصیلی با مشکلات اساسی مواجه است که این مهارت‌ها که برای کسب موفقیت در تحصیل و اشتغال ضروری است (بهاری و سیف نراقی،۱۳۸۷).
از اوایل دهه سال ۱۹۶۰ مطالعه درباره کودکانی شروع شده که علی‌رغم داشتن هوش عادی قادر به تحصیل و ادامه آن بدون بهره‌گیری از آموزش‌های ویژه نبودند و یا در برخی دروس نمرات قابل قبول و خوب داشته و در برخی مردود می‌شدند (میلانی‌فر، ۱۳۸۴). برآوردهای خوشبینانه نشان می‌دهند که کمینه ۲۰ درصد از دانش آموزان در یادگیری و تحصیل مشکل دارند که از این تعداد درصد قابل توجهی دارای اختلال یا ناتوانی یادگیری هستند. در چند دهه اخیر نیز به تعداد این دانش آموزان افزوده شده است (علیزاده، ۱۳۹۰). در ادبیات مربوط به این دانش آموزان، به ترتیبی که طرفداران مدل شناختی یادگیری بر فرایندهای تفکر مثل حافظه اصرار می‌ورزند از اصطلاحات گوناگونی همچون اختلال جزیی در کنش‌های مغز و اختلال در ادراک و پردازش اطلاعات و نظایر آن استفاده می‌شود (افروز، ۱۳۸۵).
متن تجدید نظر شده چهارمین راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی، در فصل اختلالات یادگیری چهار طبقه تشخیصی اختلال خواندن، اختلال ریاضیات، اختلال بیان نوشتاری و اختلال یادگیری نامعین را گنجانده است (کاپلان و سادوک، ۲۰۰۷). ناتوانی در خواندن، شاید بیش از دیگر اختلالات اختصاصی یادگیری در حوزه‌های گوناگون مانع پیشرفت تحصیلی می‌گردد زیرا خواندن راه دستیابی به دامنه گسترده‌ای از اطلاعات است (داکرال و مک شین، ۱۹۹۳، ترجمه احدی و اسدی، ۱۳۷۶). در حدود ۹۰ درصد دانش آموزان با ناتوانی یادگیری، در خواندن مشکل دارند (شکوهی و پرند، ۱۳۸۵). یکی از اختلالات بسیار رایج یادگیری، اختلال خواندن است. اختلال خواندن در واقع مهم‌ترین اختلال یادگیری است زیرا خواندن پایه انواع یادگیری است (کریمی، ۱۳۸۷).
خواندن اساسی‌ترین ابزار یادگیری دانش آموزان است و نارساخوانی^[۲] بیشترین درصد دانش آموزان ناتوان یادگیری را به خود اختصاص می‌دهد که با عدم موفقیت در زمینه مهارت‌های زبانی مثل خواندن، نوشتن و هجی‌کردن تعریف می‌شود. ﺣﺎﻓﻈﻪ ﺑﻪ وﻳﮋه حافظه فعال نیز یکی از عوامل مهم در امر یادگیری است که این دانش آموزان در آن ضعف شدید دارند(حسین‌خانزاده، ۱۳۹۲). نارساخوانی به عنوان اختلالی در کودکان تعریف می‌شود که با وجود برخورداری از آموزش‌های مناسب با سطح هوشی‌شان در زمینه مهارت‌های زبانی مثل خواندن، نوشتن و هجی‌کردن ناموفق هستند (رودریک و رود، ۲۰۰۸).
در حوزه فعالیت‌های تحصیلی، خواندن از اهمیت زیادی برخوردار است. در واقع خواندن شایع‌ترین مساله دانش آموزان مبتلا به ناتوانایی‌های یادگیری را تشکیل می‌دهد (کراتوچویل و موریس، ۱۹۹۸). توانایی خواندن یکی از توانایی‌های اساسی زندگی روزمره ماست. در جامعه‌ای که روان خواندن ارزش و جایگاه بالایی دارد، کسانی که مبتلا به نارساخوانی (دشواری در رمزگشایی، خواندن و درک متن) هستند، به شدت از این مساله آسیب دیده و ناراحتند (بنسایچ و توماس^[۳]، ۲۰۰۳؛ ترجمه خرازی و حجازی، ۱۳۹۲). خواندن مهارتی است که حداقل شامل زبان، حافظه، تفکر، هوش و ادراک است (گارود و دینمن^[۴]، ۲۰۰۳؛ ترجمه خرازی و حجازی، ۱۳۹۲). گفته می‌شود افراد نارساخوان از تمرین و مرور ذهنی و دسته‌بندی لغاتی که با یکدیگر ارتباط دارند، استفاده نمی‌کنند و در نتیجه دچار نارسایی حافظه و محرک‌های شنوایی و بینایی می‌شوند. آزمایش پس از مرگ مبتلایان به نارساخوانی، آسیب‌های عضوی در لوب تامپورال (مرکز گفتار، حافظه، لغت و خواندن) و لوب پاری ایتال نیم‌کره غالب مغز در منطقه (فضایی، بینایی و ادراکی) را نشان داده است (میلانی‌فر، ۱۳۸۴). از سویی با توجه به علاقه‌مندی روز افزون پژوهشگران به مباحث حافظه، به طور خاص حافظه فعال که همانطور که گفته شد به تبیین مدل شناختی نارساخوانی می‌پردازد و همچنین ارتباطی که میان میزان ضعف حافظه دیداری و شنیداری با میزان نارساخوانی هست (علیزاده، ۱۳۸۱)، وضوح هر چه بیشتر این تأثیرپذیری و اهمیت پیگیری این ارتباط و آگاهی هر چه بیشتر از این مهم بتواند سهم چشمگیری در ارتقای میزان حافظه فعال این دانش آموزان و در نهایت بهبود مشکلات تحصیلی آنها داشته باشد.

بیان مساله

در توصیف ویژگی‌های شناختی و ادراکی دانش آموزان با ناتوانی یادگیری و شاخص‌های مشکلات خواندن در افراد نارساخوان، ضعف حافظه بخش مهمی را به خود اختصاص می‌دهد. در دانش آموزان با اختلال یادگیری شواهدی از نقص حافظه فعال در انتقال و انطباق ناحیه کاری حافظه دیداری-فضایی نشان داده‌اند و این نقص در بروز اختلال در خواندن، ضعف در حافظه کوتاه‌مدت کلامی و سرعت پردازش بروز می‌کند (جنکس و لیشات^[۵]، ۲۰۰۹). پژوهش‌ها حاکی از وجود رابطه بین حافظه و مشکلات خواندن، زبان و هجی‌کردن می‌باشند. این افراد دارای مشکلاتی نظیر مشکل در ﺣﻔﻆ ﺗﻮﺟﻪ، ﺑﺎزداری ﺗﻜﺎﻧﻪﻫﺎ، ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻰ ﺣﺮﻛﺘﻰ، ادراک و ﺗﻤﻴﺰ ﺷﻨﻴﺪارى و دﻳﺪارى، ﺿﻌﻒ اﻧﮕﻴﺰش، ﺿﻌﻒ در ﺗﻌﻤﻴﻢ و ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﻰ، ﺿﻌﻒ در ﺣﺎﻓﻈﻪ ﻓﻌﺎل، ﺣﻮاسﭘﺮﺗﻰ، ﺿﻌﻒ در ادراک ﻧﻘﺶ از زﻣﻴﻨﻪ، ﭘﺮدازش اﻃﻼﻋﺎت، ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻰ دﻳﺪارى ﺣﺮﻛﺘﻰ، ﺳﺒﻚ ﻳﺎدﮔﻴﺮى و ﺑﻲﻗﺮارى و فزون‌کنشی ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ (لرنر، ۲۰۰۳؛ تارویان، نیکلسن و فاوست، ۲۰۰۷). دانش آموزان نارساخوان در به خاطر سپردن مواد درسی، به ویژه متون خواندنی مشکلات بسیاری دارند، و این امر خود منجر به مشکلات تحصیلی بیشتری می‌شود. حافظه شامل حافظه کوتاه‌مدت، بلندمدت و حافظه فعال است. حافظه فعال^[۶] در مقایسه با حافظه کوتاه‌مدت تاثیر بیشتری بر مهارت‌های خواندن دارد. علاوه براین، این دانش آموزان هم در حافظه دیداری^[۷] و هم در حافظه شنیداری^[۸] که از مولفه‌های حافظه فعال می‌باشند، ضعف دارند (به نقل از شکوهی و پرند، ۱۳۸۵).