۳.سازگاری :شامل توان حل مسائل وآگاهی به واقعیت
۴.مدیریت استرس :شامل کنترل تکانه ها وتحمل فشارها
۵.خلق وخوی :شامل شادکامی وخوش بینی
همانگونه که از اجزاء هوش هیجانی مشخص می گردد این مفهوم می تواند زمینه ساز پیشرفت شغلی ،رضایت در روابط فردی و…باشد که دراین مقاله به ارتباط EQبا پیشرفت تحمیلی در سطوح بالاتر می پردازیم . در تعیین سهم عوامل مربوط به موفقیت تحمیلی تنها ۲۰%به IQاختصاص یافته است که این میزان برای دانشجویانی که در مقاطع بالای تحصیلی قرار داشته ورشته خوبی نیز دارند حتی به مقادیر پایین تری نیز تنزل می یابد . پس نقش عوامل انگیزشی ،هیجانی وبین فردی در پیشرفت تحصیلی در این گروه از دانشجویان که همگی از هوش عملکرد بالایی برخوردار دارند بسیار مهّم خواهد بود . نکته حائز اهمیت دیگر آن است که اصولاًهوش شناختی یاIQرا نمی توان چندان تغییر داد ولی هوش هیجانی EQقابل تغییر ،اصلاح وارتقاءمی باشد . پس شناخت EQیک استفاده کاربردی نیز خواهد داشت . پژوهش های اخیر نشان داده است که برخلاف نظر اغلب فلاسفه وروانشناسان شناخت وعاطفه مستقل از یکدیگر نیستند . تجارب عاطفی ما به نحوی با ذخیره سازی وبازیابی اطلاعات پیرامون ما مربوط است . حالات خلقی ما تأثیر عمیقی بر اطلاعاتی که به ذهن می سپاریم یا مورد توجه قرار می دهیم و شیوه ای که به موقعیت های اجتماعی واکنش نشان می دهیم ارد در نتیجه به عنوان یک اصل کلی در این دیدگاه می توان گفت :عاطفه خوب ـ تفکر خوب هنگامیکه احساس خوبی داریم دنیارا با عینک خوش بینی می بینیم وبرعکس . عملکرد عاطفی بر کارکرد عصبی روان شناختی فرد نیز تأثیر می گذارد وقتی خوش خلق هستیم . خاطرات خوب را به یاد می آؤریم ووقتی افسرده هستیم خاطرات بد اتوماتیک وار به ذهن وارد می شوند . هر چقدر هوش عاطفی فردی بالابر باشد به نقش وتأثیر عواطف بر کنش ها ورفتارهایش آگاه تر است وسعی می کند متناسب با موقعیت بهترین عاطفه را در خود ایجاد کند تا بهترین نوع تفکر وحل مسأله را انجام دهد فردی که EQبالا دارد می داند که چگونه تأثیر منفی هیجانات را بر تفکر خود اصلاح نماید . امروزه بین یادگیری،امتحان دادن ونمره گرفتن با آنچه که لازمه زندگی مدرن وروابط پیچیده بین فردی کنونی است تفاوت زیادی قایل شده اند همه ما انسان هایی را می شناسیم که در ظاهر تحصیلات بالایی برخوردارند ونمرات درخشانی گرفته اند ولی در عمل وصحنه اجتماع ومسئولیت . بسیار شکننده ودارای زندگی نه چندان خوب وحتی گاه بسیار ملالت بار هستند . واقعیت هوش هیجانی ومؤلفه های‌آن در این زمینه نیز می تواند پاسخگوی بسیاری از چراها باشد مثل اینکه چرا یک مهندس تحصیل کرده نمی تواند با همسر خودزندگی شادمانه ای داشته باشد ؟چرا یک شاگرد اول دانشگاه نمی تواند در کنکور کارشناسی ارشد موفق شود ؟

سنجش برای هوش هیجانی
با فکر کردن به باهوش ترین افرادی که می شناسید احتمالاًچند خصیصه بارزشان را به خاطر می آورید به احتمال زیاد این افراد با کمترین تلاش ،بالاترین نمره ها را در مدرسه می گرفتند . آنها شغل های خوبی دارند ولی در ارتباط با همکارنشان موفق نیستند وبا اینکه دوستان زیادی دارند ولی روابط جدی شخصی شان اندک است . حالا به چند نفر از موفق ترین افراد در زندگی تان وبه خصیصه های مشترکی که آنها با یکدیگر دارند فکر کنید . بی شک ،دایره دوستان این افراد بزرگ ومتنوع است . ارتباطات شخصی شان قوی وزندگی خانوادگی شان مملو از افتخار وکامیابی است . آنها نسبت به دیگران حتی نسبت به کسانی که تازه ملاقات می کنند ،علاقه نشان می دهند آنها رضایت بیشتری از شغل خود دارند همسالانشان را بر می انگیزند وبه خاطر خوب انجام دادن مسئولیت شغلیشان ،از سرپرست خود امتیاز وترفیع می گیرند . آنها عواطفشان بدون ریا کاری ،احساساتشان بدون نخوت ،واعتماد به نفسشان عاری از هر خودنمایی است . تفاوت بین این دوگروه ،تفاوت میزان IQیا ضریب هوشی وچیزی است که EIیا «هوش هیجانی »نامیده می شود . هوش هیجانی شیوه ای پذیرفته شده برای ارزیابی موفقیت یک فرد است شیوه ای که امروزه در آمریکا رو به گسترش است .
هوش هیجانی EI
به طور خلاصه باید گفت که تفاوت بین معلومات کتابی ومهارت در زندگی روزمره وارتباطات افراد ،در واقع همان تفاوت بین IQیا ضریب هوشی وIEیا هوش هیجانی آنهاست . از اواسط سالهای ۱۹۸۰ مطالعات روز افزونی در این مورد انجام می شود که هیجانات ما ،وواکنش بعدی ما نسبت به آنها ،چه مقدار سلامت عمومی وموفقیت ما در زندگی نقش دارند وبه خصوص در سال های اخیر این مطالعات به شدت مورد توجه قرار گرفته است . در واقع ،مطالعات وسیعی انجام شده تا نشان دهد ضریب هوشی بالا به تنهایی لازمه موفقیت نیست . دکتر ریچاردبویاتسیز ،استاد دانشکده مدیریت «ودرهد »در دانشگاه کیلولند« هوش هیجانی را مجموعه ای از شایستگی ها وتواناییهایی می داند که مارا قادر می سازد تا کنترل خودرا به دست گیریم ودر مورد دیگران نیز آگاه باشیم »به بیان ساده ،هوش هیجانی استفاده هوشمندانه از هیجانات است ودر زمینه حرفه ای به این معناست که احساسات وارزش های خود را نادیده نگیریم وتدثیرشان را بر رفتارمان بشناسیم . دکتر «بویاتسیز »می گوید (برای پی بردن به شدت میزان هوش هیجانی باید توجه کنیم که چقدر نسبت به دیگران دلسوز وحساس هستیم وهمیشه در نظر داشته باشیم که بالاترین درجه همدلی ،درک کردن افرادی است که مثل شما نیستند ضریب هوشی ما حتی باروند بلوغ مان نسبتاًثابت می ماند ،ولی هوش هیجانی می تواند قوی تر شود .)دکتر بویاتسیز می گوید (بسیاری از مدیران ورؤسا به آن چیزی که می دانند بهتر است عمل نمی کنند وبه این علت شکست می خورند ).وی همچنین اضافه می کند : (با اینکه کودکان ،قوی تر کردن هوش هیجانی کار ساده تری است حتی بزرگسالان هم می توانند هوش هیجانی را در خود بپرورانند . به عنوان یک بزرگسال شکوفا کردن توانایی های شناختی مشکل است . امّا شما در هرسن وهر مرحله ای از زندگی می توانید هوش هیجانی خودرا پرورش دهید .)طبیعتاًبهتر است که هرچه زودتر شروع کنید . هوش هیجانی خود را بیازمایید .
مایلید بدانید که هیجانات خودرا چقدر هوشمندانه به کار می برید ؟
پاسخ های شما به سئوالات زیر :
به شما بینشی در مورد هوش هیجانی تان می دهد .
این سئوالها ،قسمتی از یک آزمون بزرگ است که به وسیله دکتر ژان سگال روانشناس بالینی در جنوب کالیفرنیا ونویسنده کتاب هوش هیجانی خودرا با یک راهنمای عملی بالا ببرید )تنظیم شده است .
نکته مّهم در این آزمون آن است که :
به سئوالات ،هر چه سریعتر پاسخ دهید.
برای فکر کردن در مورد پاسخ مکث نکنید .
با کلمات هرگز به ندرت گاهی بسیاری اوقات وهمیشه پاسخ دهید .
به سراغ سؤالات قبلی نروید وآنها را تغییر ندهید .
۱.احساس کنار گذاشته شدن یا نا دیده گرفته شدن مرا اذیت می کند .
۲.وقتی کاری انجام می دهم که از آن شرمنده ام آن را می پذیرم.
۳.اینکه رفتار غریبه با من دوستانه نیست مرا ناراحت می کند .
۴.می توانم به ضعفهایم بخندم .
۵.به خاطر اشتباهاتم بسیار ناراحت میشوم .
۶.می توانم بدون احساس گناه معایبم را بشناسم .

7. 7. وقتی کسی نسبت به من خشمگین می شود تمام روزم خراب است .

۸.تصمیم گرفتن برایم عذاب آور است یا از آن سرباز می زنم .
۹.هیجانات شدید افراد دیگر باعث می شود احساس کنم کنترلی بر امور ندارم.
بنا بر نظر دکتر سگال :اگر به سوالات فرد پاسخ هرگز یا به ندرت وبه سوالات زوج ،پاسخ همیشه یا بسیاری اوقات داده باشید هوش هیجانی شما( به اوج ظرفیت خود نزدیک شده است) .
در اینجا تمرین ساده ای توسط دکتر سگال پیشنهاد شده تا از یک روش ارتباطی بر پایه تفکر به جای روشی که احساسات هم در آن دخیل است ،استفاده کنید برای بیان عقیده محکم به جای اینکه بگویید (من فکر می کنم) .عبارت (من احساس می کنم )را به کار ببرید . دکتر سگال می گوید :به این ترتیب عبارت ما معتبرتر ومتقاعد کننده تر خواهد بود . واحتمالاًکمتر به نظر خواهد رسید که چیزی می گوییم که خود اعتقادی به آن نداریم …وبه این ترتیب ما از اشتغال ذهنی در مورد نگفتن آنچه که باید می گفتیم ویا گفتن آن به صورت دیگر رها می کند ).
اهمیت اندازه گیری هوش هیجانی :
واندازه گیری هوش هیجانی بیشتر به توان بالقوه انجام کار توجه می شود تا حاصل کار یعنی بیشتر فرآیندها توجه داریم تا پیامدها . جلالی تأکید نموده است که نتایج پژوهش های انام شده در خصوص هوش هیجانی در خارج از کشور نشان داده است که مدارسی موفق هستند که به ایجاد رابطه مناسب بین دانش آموزان دانش آموزان ومعلمان و دانش آموزان وسایر اعضای مدرسه کمک می کنند .(جلالی ۱۳۸۱)
این نتایج با یافته های پژوهش دیگری در خصوص فرهنگ مدرسه School euiturدر داخل کشور مشابهت دارد (متقی زاده ۱۳۸۰)در یافته های این پژوهش که در مقاله ای تحت عنوان «ارتقای فرهنگ مدرسه »بنیانی برای اصلاح مدرسه در فصلنامه تعلیم وتربیت شماره مسلسل ۷۱ منتشر شده براین نکته تأکید شده است که مدرسه صرفاًیک سازمان آموزشی نیست بلکه جامعه ای کوچک است که از طریق فعالیت ومشارکت دانش‌آموزان خود به عنوان عناصر اصلی وبزرگسالان مدرسه ،سمت وسو وفرهنگ خاص خویش را پیدا می کند ودارای هویت است.(متقی زاده ۱۳۸۱)
با توجه به اهمیت هوش هیجانی وتازه گی مطالب طرح شده توسط جلالی ،بخشی از مقاله وی که در آن تعریف وبررسی پیشینه نظری هوش هیجانی وپیشینه مطالعات تجربی هوش غیر شناختی وتعریف مختصری از مؤلفه های اصلی هوش هیجانی واجتماعی وعوامل تشکیل دهنده آن ارائه شده‌،عیناًبه تفکیک عناوین مربوطه درج می نمائیم .
تعریف وپیشینه هوش هیجانی
تعریف هوش هیجانی نیز همانند هوش شناختی شناور است . این اصطلاح از زمان انتشار کتاب معروف گولمن (Goleman 1995)به گونه ای گسترده به صورت بخشی از زبان روزمره در آمد وبحث های بسیاری را برانگیخت .گولمن طی مصاحبه ای با جان انیل (۱۹۹۶)هوش هیجانی را چنین توصیف می کند :
هوش هیجانی نوع دیگری از هوش است . این هوش مشتمل بر شناخت احساسات خویشتن واستفاده از آن برای اتخاذ تصمیم های مناسب در زندگی است .توانایی اداره مطلوب خلق وخوی ووضع روانی وکنترل تکانش هاست . علمی است که به هنگام شکست ناشی از دست یافتن به هدف ،در شخص ایجاد انگیزه وامید می کند .
هم حسی یعنی آگاهی از احساسات افراد پیرامون شماست .مهارت اجتماعی یعنی خوب تا کردن با مردم وکنترل هیجانهای خویش در رابطه با دیگران وتوانایی تشویق وهدایت آنان است .
گولمن در همین مصاحبه ضمن مهّم شمردن هوش شناختی وهیجانی می گوید :
هوش بهر (IQ)در بهترین حالت خود تنها عامل ۲۰درصد از موفقیت های زندگی است. ۸۰درصد موفقیت ها به عوامل دیگر وابسته است وسرنوشت افراد در بسیاری از موارد در گرو مهارتهایی است که هوش هیجانی را تشکیل می دهد .
هوش غیر شناختی ،ابعاد شخصی ،هیجانی ،اجتماعی وحیاتی وحیاتی هوش را که اغلب بیش تر از جنبه های شناختی آن در عملکرد های روزانه مؤثرند ،مخاطب قرار می دهد . هوش هیجانی با توانایی درک خود ودیگران (خودشناسی ودیگر شناسی )،ارتباط با مردم وسازگاری فرد با محیط پیرامون خویش پیوند دارد . به عبارت دیگر «هوش غیر شناختی پیش بینی موفقیت های فرد را میسر می کند وسنجش واندازه گیری آن به منزله اندازه گیری وسنجش توانایی های شخص برای سازگاری با شرایط زندگی وادامه حیات در جهان است ».
بار-آن (Bar-on 1997)پیتر سالوی (Salovey 1990)ضمن اینکه اختراع اصطلاح سواد هیجانی (Emotional Litesy)به پنج حیطه در این مورد اشاره می کند :
۱.شناخت حالات هیجانی خویش :یعنی ،خود آگاهی
۲.اداره کردن هیجان ها :یعنی ،مدیریت هیجان ها به روش مناسب
۳.خود انگیزی :یعنی کنترل تکانش ها ،تأخیر در ارضای خواسته ها وتوان قرار گرفتن در یک وضعیت روانی مطلوب

4. 4. تشخیص دادن وضع هیجانی دیگران ،همدلی

۵.برقراری رابطه با دیگران
پیشینه مطالعه هوش غیر شناختی
پیشینه هوش هیجانی را می توان در ایده های ولکسلر به هنگام تبین جنبه های غیر شناختی هوش عمومی جست وجو کرد . وکسلر در صفحه ۱۰۳ گزارش ۱۹۴۳خود درباره هوش می نویسد :کوشیده ام نشان دهم که علاوه بر عوامل هوشی ،عوامل غیر هوشی ویژهای نیز وجود دارد که می تواند رفتار هوشمندانه را مشخص کند . نمی توانیم هوش عمومی را مورد سنجش قرار دهیم مگر این که آ‍مون ها ومعیارهایی نیز برای سنجش عوامل غیر هوشی دربرداشته باشد »
وکسلر درصد آن بود که جنبه های غیر شناختی وشناختی هوش عمومی را با هم سنجد . تلاش اودراین زمینه را می توان در استفاده وی از کاربرده خود،آزمونهای تنظیم تصاویر ودرک وفهم –که دو بخش عمده آزمون وی را تشکیل می دهند – یافت .
«در حوزه آزمون درک وفهم »سازگاری اجتماعی ودر تنظیم تصاویر شناخت وتمیز «موقعیت های اجتماعی »مورد بررسی قرار می گیرد.
پژوهش های انجام شده توسط سیپس (Sipps)وهمکارانش (۱۹۸۷)نیز نشان می دهد که بین درک وفهم تصاویر وشاخص های هوش اجتماعی پرسش نامه شخصیت کالیفرنیا (Cpi)،هم بستگی معنا داری وجود دارد .(شریفی ۱۳۷۵)علاوه براین موارد ،وکسلر در کارهای خود با تلاش های «دال»مبنی بر سنجش جهات غیر شناختی هوش نیز اشاره کرده است . نتیجه کوشش ها دال - همان گونه که پیش از این نیز عنوان گردید – در مقیاس رشد اجتماعی واینلند (Winlend)منعکس است . لیپر (Leeper 1984)نیز بر این باور بود که تفکر هیجانی بخشی از «تفکر منطقی »است . وبا این نوع تفکر ،یا به معنایی کلی تر «هوش »کمک می کند روان شناسان دیگری نظیر مییر (Meyer 1993)وسالووی نیز پژوهش های خود را بر جنبه های هیجانی هوش متمرکز کرده اند .پژوهشگران از طریق سنجش مفاهیمی مانند مهارت های اجتماعی ،توانمندیهای بین فردی رشد روان شناختی وآگاهی های هیجانی که همگی مفاهیمی مرتبط با هوش هیجانی هستند ،بررسی ابعاداین هوش پرداخته اند . دانشوران علم اجتماعی نیز به کشف روابط بین هوش هیجانی وسبک های مختلف مدیریت ورهبری وعملکردهای فردی وتغییرات درون فردی واجتماعی وانجام ارزش یابی از عملکردهای فردی وگروه ،همت گماشته اند .
شایان ذکر است که ایده هوش هیجانی پس از ۵۰سال بار دیگر توسط گاردنر (۱۹۸۳)استادروان شناسی دانشگاه هاروارد دنبال شد . گاردنر هوش را مشتمل بر ابعاد گوناگون زبان ،موسیقیایی ،منطقی ،ریاضی،جسمی ،میان فردی ،درون فردی می داند . اووجوه شناختی مختلفی را با عناصری از هوش غیر شناختی یا به گفته خودش «شخصی »ترکیب کرده اند . بُعد غیر شناختی (شخصی )مورد نظر گاردنر مشتمل بر دو مؤلفه کلی است که وی آنها را با عناوین استعدادهای درن روانی ومهارتهای (میان فردی )معرفی می کند .

در نظر گرفتن تخفیف مقداری چند ضابطه ای غیر خطی
در نظر گرفتن پایداری مدل و پایداری جواب بصورت همزمان
در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی نظیر انتشار گازهای گلخانه ای و مدیریت پسماندهای صنعتی
پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی

از جمله مواردی که می­توان برای تحقیقات آتی مدنظر قرار داد:
در تحقیق حاضر، همبستگی بین تقاضای غیر قطعی و قیمت فروش نادیده گرفته شده است. یکی ازمسائل مهم در پیش بینی تقاضا، لحاظ نمودن اثرات متقابل قیمت و تقاضا است. با توجه به غیر قطعی فرض نمودن تقاضا، می­توان پارامترهای توزیع فرض شده تقاضا را بصورت تابعی از قیمت فروش به علاوه مقداری اغتشاش مدل نمود. نوع تابعی که پارامتر توزیع تقاضا را بر حسب قیمت بیان می­ کند، می ­تواند خطی و یا غیر خطی باشد.
یکپارچه نمودن تصمیمات استراتژیک با تصمیمات تاکتیکی/عملیاتی، به عنوان مثال در بحث مدیریت پسماندهای صنعتی و انتشار گازهای گلخانه ای، مدل­های پیشنهادی ارائه شده تنها می ­تواند تا یک سطحی منجر به صرفه­جویی شود. میزان صرفه جویی بیشتر می ­تواند با تصمیمات استراتژیک و کلان نظیر احداث سیستم­های تصفیه و یا ارتقاء تکنولوژیکی فرآیندهای ساخت و تولید همراه گردد. از طرفی تصمیمات استراتژیک دیگر نظیر احداث کارخانه­های تولیدی، عرضه کننده و تأمین­کننده جدید بسیار جالب توجه خواهد بود.
توسعه روش‌های ابتکاری و فرا ابتکاری دیگر برای مسائل بهینه‌سازی چند هدفه تحت شرایط عدم‌قطعیت با ابعاد بزرگ
مدل سازی مسئله با در نظر گرفتن اهداف دیگری نظیر کمینه نمودن تغییر در سطح نیروی انسانی، کمینه نمودن انتشار گازهای گلخانه ای و پسماندهای صنعتی
مدل سازی سایر مسائل شرکت­های چند ملیتی نظیر مشکلات تحریم، قوانین گمرکی، دامپینگ و غیره
مدل سازی مسئله بصورت سلسله مراتبی و مقایسه نقاط ضعف و قوت آن با رویکرد یکپارچه
مدل سازی بصورت غیر متمرکز و مقایسه نقاط ضعف و قوت آن نسبت به رویکرد متمرکز (در مدل­های پیشنهادی تمام تصمیمات تاکتیکی و عملیاتی توسط شرکت اصلی و با لحاظ نمودن زیان و سود کل زنجیره بصورت متمرکز مدل شده است، رویکرد غیر متمرکز می ­تواند این گونه باشد که در زنجیره تأمین، هر شرکت بصورت منفرد طوری برنامه­ ریزی شود ضمن آنکه برنامه خود را بهینه نماید در یک بازی چند طرفه کل زنجیره نیز به سمت بهینه کل حرکت نماید)
منابع و مراجع
Akinc, U., and Roodman, G.M. (1986) “A new approach to aggregate production planning", IIE Transactions 18, 88- 94.
Anderson, E.J., Lagodimos, A.G.(1989),” Service levels in singlestage MRP systems with demand uncertainty", Engineering Costs and Production Economics 17, 125–۱۳۳٫
Armacost, R.L., Penlesky, R, J., and Ross, S.C. (1990),"Avoiding problems inherent in spreadsheet-based simulation models: An aggregate planning application", Journal of Production and Inventory Management 31, 62-67.
Bai, C., &  Sarkis, J. (2010). Green supplier development: analytical evaluation using rough set theory. Journal of Cleaner Production, ۱۸(۱۲), ۱۲۰۰-۱۲۱۰٫
Baker, K.R., Dixon, P., Magazine, M.J., and Silver, E.A. (1978), “An algorithm for the dynamic lot-size problem with time-varying production capacity constraints", Management Science 24, 1710-1720.
Barman, S., and Burch, E.E. (1989), “‘The production switching heutristic: A practical revision", International Journal of Production Research 27, 1863-1875.
Behnezhad, A.R., and Khoshnevis, B. (1982), “The effects of manufacturing progress function on machine requirements and aggregate planning problems", International Journal of Production Research 20, 309-325.
Bellman, R., Zadeh, L. (1970),” Decision making in a fuzzy environment", Management Science 17, 141–۱۶۴٫
Ben-Tal, A., Nemirovski, A. (2000), “Robust solutions of linear programming problems contaminated with uncertain data”, Math. Program, 88 411–۴۲۴,
Bergstrom, G.L., and Smith, B.E. (1970), “Multi-item production planning - An extension of the HMMS rule", Management Science 16, B614-B629.
Billington, P.J., Mcclain, J.O., Thomas, L.J. (1983),” Mathematical programming approaches to capacity constrained MRP systems: Review, formulation and problem reduction", Management Science 29, 1126–۱۱۴۱٫
Bishop, G.T. (1957), “On a problem of production scheduling", Operations Research 5, 97-108.
Bitran, G., Yanesse, H.(1984),” Deterministic approximation to stochastic production problems", Operations Research 32, 999–۱۰۱۸٫
Bowman, E.H. (1956), “Production scheduling by the transportation method of linear programming", Operations Reasearch 4, 100-103.
Bowman, E.H. (1963), “Consistency and optimality in mapagerial decision making", Management Science 9, 310-321. Büchel, A. (1983), “Stochastic material requirements planning for optional parts", International Journal of Production Research 21, 511–۵۲۷٫
Buffa, E.S., and Taubert, W.H. (1967), “Evaluation of direct computer search methods for the aggregate planning problem", Industrial Management Review Fall Issue, 19-28.
Burstein, M.C., Nevision, C.H., Carlson, R.C. (1984), “Dynamic lot-sizing when demand timing is uncertain", Operations Research 32, 362–۳۷۹٫
Callarman, T.E., Hamrin, R.S. (1983),” A comparison of dynamic lot sizing rules for use in a single stage MRP system with demand uncertainty", International Journal of Operations and Production Management 4, 39–۴۸٫
Carlson, R.C., Yano, C.A. (1986),” Safety stocks in a MRP. Systems with emergency setups for components", Management Science 32, 403–۴۱۲٫
Chang, R.H., and Jones, C.M. (1970), “Production and workforce scheduling extensions", AIIE Transactions 2, 326- 333.
Charnes, A., Cooper, W.W., and Mellon, B. (1955), “A model for optimizing production by reference to cost surrogates", Econometrica 23, 307-323.
Chu, W., Dyer, JH, (2000), “The determinants of trust in supplier-automaker relationships in the USA, Japan, and Korea", Journal of International Business Studies, 31 (2), pp.259-85
Close, J.F.C. (1968), “A simplified planning scheme for the manufacturer with seasonal demand", Journal of Industrial Engineering 19, 454-462.
Coker, J.L. (1985), “Analyzing production switching heuristics for aggregate planning models via an application", Prod. & Inven. Mgmt. 26, 1-13.
De Bodt, M.A., Wassenhove, L.N. (1983), ” Cost increases due to demand uncertainty in MRP lot sizing", Decision Science 14, 345–۳۶۲٫
Deckro, R.F., and Hebert, J.E. (1984), “Goal programming approaches to solving linear decision rule based aggregate production planning models", IIE Transactions 16, 308- 315.
Diabat, A., & Govindan, K. (2011). An analysis of the drivers affecting the implementation of green supply chain management. Resources, Conservation and Recycling, ۵۵(۶), ۶۵۹-۶۶۷٫
Diks, E.B., De Kok, A.G. (1996), “Multi-echelon systems: a service measure perspective", European Journal of Operational Research 95, 241–۲۶۳٫
Dolgui,  A., and Ould-Louly M.A., (2002), A model for supply planning under lead time uncertainty, International Journal of Production Economics ۷۸(۲), ۱۴۵-۱۵۲٫
Du T.C-T., Wolfe P. M., (2000). Building an active material requirements planning system,  International Journal of Production Research, 38(2), 241-252(12)
Dzielinski, B.P., Baker, C.T., and Manne, A.S. (1963), “Simulation tests of lot size programming", Management Science 9, 29-258.
Ebert, R.J. (1976), “Aggregate planning with learning curve productivity” Management Science 23, 171 - 182.

۲

۱۲

۱۰

۶۴

۲۸

۱۱۶

۹۰/۳

۸۹۴/۰

درصد فراوانی

۷/۱

۳/۱۰

۶/۸

۲/۵۵

۱/۲۴

۱۰۰

منبع: یافته­های تحقیق
۴-۲-۲-۴- بررسی سوالات مربوط به عوامل اقتصادی موثر بر عدم‌تعادل‌فضایی
در سوال اول از این بخش در مورد تأثیر عدم توجه به تحرک اقتصادی روستایی در راستای کاهش مهاجرت به شهرهای این استان در عدم تعادل­فضایی پرسیده شده است و مشاهده شد که ۳۹% نظر کاملاً موافق روی این قضیه داشته اند و به ترتیب ۴۸% موافق، ۷% بی­نظر، ۴% مخالف و ۱% کاملاً مخالف بودند.
تأثیر سیاست‌های قطب رشد قبل از انقلاب در سوال دوم پرسیده شده است که ۷% کاملاً موافق، ۳۵% موافق، ۳۸% بی­نظر، ۱۹% مخالف و ۱% کاملاً مخالف بودند.
در سوال سه در خصوص تأثیر اقتصاد متکی بر نفت و تمرکز فعالیت­ها در کلان­شهرها پرسیده شده است که ۳۸% کاملاً موافق، ۳۹% موافق، ۸% بی­نظر، ۱۲% مخالف و ۳% کاملاً مخالف اعلام کرده اند.
تأثیر تخصیص اعتبارات به طور نامتناسب در بین شهرهای خراسان رضوی در در سوال چهار مورد سوال واقع شده است و مدیران و کارشناسان این گونه اظهار نظر کرده اند که ۲۵% کاملاً موافق، ۵۰% موافق، ۱۱% بی­نظر، ۱۳% مخالف و ۱% کاملاً مخالف.
در سوال پنج در مورد تأثیر تمرکز نقش­ها در مشهد و عدم توجه به واگذاری برخی از نقش­ها به دیگر شهرهای استان از جمله شهرهای میانی پرسیده شده است و مشاهده شد که ۳۴% کاملاً موافق، ۵۳% موافق، ۷% بی­نظر، ۶% مخالف بودند.
تأثیر عدم قطب بندی مناطق صنعتی و اقتصادی جهت رشد و توسعه مناطق در سوال شش مورد سوال قرار گرفته است که ۲۳% کاملاً موافق، ۶۰% موافق، ۱۱% بی­نظر، ۵% مخالفت خود را بیان کرده اند.
در سوال هفت در مورد تأثیر بی توجهی به ایجاد فرصت­های اشتغال در شهرهای متوسط و کوچک استان خراسان رضوی پرسیده شده است و مشاهده شد که ۳۷% کاملاً موافق، ۵۳% موافق، ۵% بی­نظر و ۵% مخالفت خود را بیان کرده اند.
بی توجهی برای ایجاد شبکه ­های کارآفرینی از طریق تشکیل خوشه های صنعتی در منظومه های روستایی، شهرهای کوچک و متوسط در بروز عدم­تعادل فضایی، در سوال هشت مورد سوال قرار گرفت که ۲۹% کم، ۷% کاملاً موافق، ۵۸% موافق، ۹% بی­نظر، ۴% مخالفت خود را بیان کرده اند.

جدول ۴-۱۴ توزیع فراوانی عوامل اقتصادی موثر بر عدم تعادل‌فضایی

عوامل اقتصادی

کاملاً مخالفم

مخالفم

نظری ندارم

موافقم

کاملاً موافقم

جمع

میانگین

واریانس

عدم توجه به تحرک اقتصادی روستایی در راستای کاهش مهاجرت به شهرهای این استان

فراوانی

۱

۲۰۱۲

Elvin Bastian , Munawar Muchlish

عدم قطعیت محیط ، استراتژی بازرگانی ، نظام اندازه گیره عملکرد و عملکرد شرکت

نتایج نشان داد که رابطه بین عدم قطعیت محیط ،استراتژی کسب و کار و عملکرد غیرمالی شرکت به طور قابل توجه ای مثبت می باشد.

۲۰۱۲

Martin Arts , Christian Homburg , Thomas Rajab

طراحی سیستم اندازه گیری عملکرد و تصمیم گیری استراتژیک کاربردی با توجه به نقش ویژگی های اندازه گیری عملکرد

رابطه مثبتی بین استفاده از نظام اندازه گیری عملکرد برای تسهیل در تصمیم گیری و کاربردی شدن تصمیمات استراتژیک وجود دارد.

۲-۴) خلاصه فصل
در این فصل ابتدا به مبانی نظری تحقیق در مورد نظام اندازه گیری عملکرد و ابعاد آن پرداخته شد. سپس در بخش دوم موضوع کاربرد تصمیمات استراتژیک بیان شد و در قسمت پایانی این فصل به تحقیق های داخلی و خارجی انجام گرفته در مورد موضوع تحقیق پرداخته شد.
فصل سوم
روش اجرای تحقیق
۳-۱ ) مقدمه
تحقیق علمی ، پیگیری یک روش گام به گام ، منطقی، منظم و دقیق برای شناسایی مشکلات، گردآوری داده ها، تجزیه و تحلیل داده ها و استنتاج های معتبر از آن هاست و نتیجه ی نهایی این فرایند کشف واقعیات جدیدی است که کمک می کند تا مشکلات موجود حل شوند(سکاران،۱۳۸۵، ص۱۴). تحقیق عبارت است از بررسی نظام یافته، کنترل شده، تجربی و انتقادی در مورد پدیده ها که روابط احتمالی بین این پدیده ها به وسیله نظریه و فرضیه هدایت می شوند(خاکی،۱۳۸۷،ص۸۸).برای نشان دادن مراحل تحقیق علمی، در این فصل ابتدا فرایند اجرای تحقیق شامل روش تحقیق، جامعه آماری، روش نمونه گیری، حجم نمونه برآوردی ، روش گردآوری اطلاعات و ابزار اندازه گیری اطلاعات توصیف گردیده و در ادامه با اطلاعات به دست آمده مورد آزمون قرار خواهد گرفت و در پایان نیز روش کار و تکنیک های مورد استفاده در تحقیق بیان خواهد شد.
۳-۲ ) فرایند اجرای تحقیق
در این تحقیق ابتدا با بررسی منابع نظری تحقیق و بر اساس مسأله بیان شده به روش قیاسی ، متغیرهای اصلی تحقیق شناسایی شد. سپس اطلاعات مورد نیاز استخراج و شاخص های مد نظرجمع آوری گردید و سرانجام با بهره گرفتن از نرم افزار آماریSPSS جهت تجزیه و تحلیل آماده و در نهایت به آزمون فرضیه ها اقدام گردید.
۳-۳ ) روش تحقیق
روش تحقیق به کار گرفته شده در این تحقیق از لحاظ اجرا از نوع توصیفی^[۲۸۵] و از نظر هدف کاربردی^[۲۸۶] است. اجرای تحقیق توصیفی می تواند برای شناخت بیشتر شرایط موجود با یاری دادن به فرایند تصمیم گیری باشد. تحقیق توصیفی شامل جمع آوری اطلاعات برای آزمون فرضیه ها یا پاسخ به سوال های مربوط به وضعیت فعلی موضوع مورد مطالعه می باشد. یک مطالعه توصیفی چگونگی وضع موجود را تعیین و گزارش می کند(خاکی،۱۳۸۷، ص۱۰۴). مطالعه توصیفی برای تعیین و توصیف ویژگی های متغیرهای یک موقعیت صورت می گیرد. از این رو هدف هر مطالعه توصیفی عبارت است از تشریح جنبه هایی از پدیده مورد نظر محقق با دیدگاهی فردی، سازمانی، صفتی و نظایر آن(سکاران،۱۳۸۵،ص ص۱۲۴-۱۲۳). از طرفی تحقیقات کاربردی تحقیقاتی هستند که هدف آن تحقیقات بررسی کاربرد عملی دانش ها هستند (سرمد و همکاران،۱۳۹۱،ص۳۴). در تحقیقات کاربردی ، نظریه ها، قانونمندی ها و فنونی که در تحقیقات بنیادی تدوین می شود برای حل مسایل اجرایی و واقعی به کار برده می شود(خاکی،۱۳۷۸،ص۳۹).
۳-۴ ) جامعه و نمونه آماری
جامعه آماری عبارت است از عناصری که حداقل در یک صفت مشخص مشترک باشند(خاکی،۱۳۸۷، ص ۲۵۰).عنصر، چیز یا فردی است که عمل اندازه گیری در مورد آن انجام می شود. به بیان دیگر، جامعه آماری به کل گروه افراد، وقایع یا چیزهایی اشاره دارد که محقق می خواهد به تحقیق درباره آن بپردازد(سکاران ،۱۳۸۵، ص۲۹۴). به منظور کاربرد یک روش نمونه گیری لازم است جمعیتی که بنا است نمونه از میان آن ها انتخاب شود(که جمعیت هدف،جامعه آماری یا چهارچوب نمونه گیری نیز نامیده می شود) تعریف گردد.معمولاً در هر تحقیق، جامعه آماری مورد بررسی یک جامعه آماری است که محقق مایل است درباره صفت یا صفات متغیر واحد های آن به مطالعه بپردازد.
جامعه مورد بررسی ما در این تحقیق، کلیه شرکت هایی است که عضو بورس اوراق بهادار تهران می باشند که از مدیران این شرکت ها جهت ارائه اطلاعات یاری گرفته شده است. از آن جا که تحقیق پیرامون تمامی اعضا جامعه زمان بر بود و از نظر هزینه نیز مقرون به صرفه نیست، محقق ناچار است اقدام به نمونه گیری نماید. نمونه بخشی از جامعه است که معرف آن می باشد. به عبارت دیگر نمونه عبارت است از تعداد محدودی از آحاد جامعه آماری که بیان کننده ویژگی های اصلی جامعه باشد(آذر ومومنی،۱۳۹۰،ص۸۲). نمونه گیری، فرایند انتخاب کردن تعداد کافی از میان اعضای جامعه آماری است به طوری که با مطالعه گروه نمونه و فهمیدن خصوصیات یا ویژگی های آزمودنی های گروه نمونه بتوان این خصوصیات را به اعضای جامعه آماری تعمیم داد(سکاران،۱۳۸۵، ص۲۹۶).
روش نمونه گیری در این تحقیق از نوع نمونه گیری تصادفی می باشد که تعداد ۸۲ شرکت به عنوان نمونه انتخاب شده اند و پرسشنامه بین مدیران این تعداد شرکت توزیع گردید.برای محاسبه حجم نمونه در این تحقیق ، از آنجایی که جامعه آماری محدود می باشد ، از فرمول زیر استفاده شده است :
۸۲ = ^۲(۲۶۰/۰)^۲(۹۶/۱) + (۱-۳۶۲)^۲(۰۵/۰) ÷ ^۲(۲۶۰/۰) ^۲(۹۶/۱)(۳۶۲)n =
n = حجم نمونه
= اندازه متغیر مورد بررسی مطابق توزیع نرمال استاندارد با سطح عدم اطمینان
= میزان خطا
= واریانس جامعه (براساس متغیر مورد بررسی)
= حجم جامعه
۳-۵ ) روش ها و ابزار گردآوری داده ها
تحقیقات علمی بر اساس انواع روش های گردآوری داده ها در دو دسته کتابخانه ای (مطالعه کتاب ها ، مقالات ، پایان نامه ها، جستجو در سایت های اینترنتی و ..) و میدانی^[۲۸۷] (مشاهده ،مصاحبه و پرسشنامه) طبقه بندی می شوند.اطلاعات را می توان به روش های گوناگون ، در مکان های مختلف و از انواع منابع گرد آوری کرد. در این تحقیق به منظور گردآوری داده های مورد نیاز از روش میدانی استفاده گردیده است . یکی از روش های بسیار متداول در گرد آوری اطلاعات میدانی ، ابزار پرسشنامه ای است که امر گردآوری اطلاعات را در سطح وسیع امکان پذیر می سازد. پرسشنامه، مجموعه ای است از سوالات کتبی و غالباً مبتنی بر گزینه های مشخص که پاسخ دهنده جواب های خود را بر آن درج می کند. به هنگامی که محقق دقیقاً می داند در پی چیست و چگونه باید متغیرهای خود را اندازه گیری کند، پرسشنامه ابزار کارآمدی برای گردآوری اطلاعات به شمار می رود(سکاران ،۱۳۸۵،ص۲۶۰).
در این تحقیق ابزاری که با آن سنجش و اندازه گیری متغیر های مورد نظر انجام شده، پرسشنامه با پرسش های بسته است که بین مدیران عالی شرکت ها توزیع گردیده و نظرشان نسبت به متغیرها سنجیده می شود. مخاطبان این پرسشنامه ها مدیران عالی و ارشد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشند. اطلاعات پس از جمع آوری پرسشنامه کد بندی و وارد نرم افزار گردید و از طریق نرم افزار آماری SPSS ابتدا به توصیف متغیرها پرداخته شد و سپس با بهره گرفتن از آزمون رگرسیون چند متغیره^[۲۸۸] که در این فصل تشریح خواهد گردید مورد تجزیه و تحلیل نهایی قرار می گیرند.
۳-۵-۱ ) معرفی ساختار پرسشنامه و نحوه طراحی پرسش های آن
پرسشنامه این تحقیق دارای پرسش هایی بسته با طیف ۵ فاصله ای لیکرت ^[۲۸۹] طرح ریزی گردیده است. این پرسشنامه در پیوست شماره ۱ آورده شده است.
جدول ۳-۱) صفات کیفی و ارزش های عددی گزینه های پرسشنامه

طیف کلی

بسیار زیاد

زیاد

۲- تکامل تدریجی چهار مرحله­ ای مدیریت کیفیت جامع (TQM)
عده­ای از محققین تکامل تدریجی تحولات TQM را به چهار مرحله شامل؛ بازرسی کیفیت، کنترل کیفیت، تضمین کیفیت، مدیریت کیفیت جامع تقسـیم نمـودند که ذیـلاً به اختـصار به هر یک اشاره می­ شود.
۱) بازرسی کیفیت^[۵۳]: این مرحله از سال ۱۹۱۰ توسط شرکت موتور فورد^[۵۴] به­کار گرفته شد، آنها یک تیم بازرسی را برای آزمـایش ماشین­های مدل T به کار بردند (Svensson, 2004, 13). این روش در طی سال­های انقلاب صنعتی رشد یافت. در آن زمان محصولات از مواد و یا روش­های غیراستاندارد ساخته می­شد، این کار سبب تولید محصولاتی با کیفیت­های گوناگون می­گردید. تنها استانداردی که به­ طور واقعی استفاده می­شد؛ اندازه ­گیری ابعاد، اوزان و کیفیت از پیش تعیین­شده، یعنی همان بعد مطابقت بود. بیشترین شکل کنترل کیفیت، بازرسی توسط خریدار بود که هنگام برخورد با محصولات کیفی ضعیف، آنها را از محصولات با کیفیت قابل قبول جدا کرده، یا تعویض می­کردند و یا این­که شرکت آن را به­عنوان یک محصول با کیفیت پایین­تر می­فروخت. بعد مورد بررسی در کیفیت مطابقت با استاندارد بود و بیشتر شامل بازرسی دیداری می­شد (Shari, 2003, 8).

۲) کنترل کیفیت: با توسعه صنعتی، مرحله دوم از تکامل کیفیت آغاز و کیفیت با مهارت­ های ناظر، ویژگی­های نوشته شده، اندازه ­گیری و استاندارد کردن، کنترل گردید (Shari, 2003, 9). ایده اصلی در این مرحله آن بود که به­جای این­که محصولات معیوب را برگردانند یا تعمیر نمایند؛ مشکلات را سریع­تر شناسایی و فرایند تولیدی را کنترل نمایند (Svensson, 2004, 13). در این زمان تیلور، سیستم مدیریت علمی خود را توسـعه داد، وی بر بهره­وری هزینه کیفیت، تأکیـد می­کرد. روش­های کنترل کیفیت آمـاری، توسعه نمودار شوهارت و روش­های نمونه گیری پذیرش دوج و رومینگ^[۵۵] در طول سال­های ۱۹۳۱-۱۹۲۴، باعث شد که این دوره از دوره بازرسی موفق­تر باشد (Shari, 2003, 9).
۳) تضمین کیفیت^[۵۶]: مرحله سوم از تحول کیفیت، تبدیل فعالیت­های بازرسی به پیشگیری از کیفیت ضعیف یا ضایعات است. در این مرحله که «تضمین کیفیت» نامیده می­ شود، هدف حصول اطمینان از این است که یک محصول یا خدمات، نیاز مشتری را تأمین کرده و باعث رضایت او می­ شود. این کار از طریق ممیزی سیستم، تجزیه و تحلیل شکست و عوامل آن و طراحی آزمایشات انجام می­شد. این روش استفاده از اندازه ­گیری کنترل کیفیت سنتی، به­عنوان مکانیسم دفاعی برای پیشگیری از شکست یا حذف ضایعات بود. فعالیت­های دیگری مانند نظام­نامه کیفیت جامع، استفاده از هزینه کیفیت، توسعه کنترل فرایند و بازرسی سیستم کیفیت نیز در دوره تضمین کیفیت توسعه پیدا کرده و سبب پیشرفت کنترل کیفیت شدند (Shari, 2003, 9).
۴) مدیریت کیفیت جامع: ردیابی و جستجوی کیفیت تنها در فرایند ساخت نیز، فلسفه­ای کارآمد در تحقق کیفیت نبود. فعالیت­های کیفی باید به­گونه ­ای باشد که تضمین کیفیت را به تمامی بخش­های سازمان بسط دهد و ضمن تلفیق ابزارهای مورد استفاده در تضمین کیفیت و تعمیم آن به تمامی سازمان، بر مشتری­مداری، از طریق بهبود مستمر کیفیت تأکید نماید؛ این همان شالوده تفکری است که به «مدیریت کیفیت جامع» موسوم است و صاحب­نظران آن را رویکردی نوین به کیفیت تلقی کرده، استقرار آن مشارکت تمامی کارکنان سازمان اعم از مدیران، مدیران میانی، سرپرستان، کارگران خط تولید و کارکنان اداری را می­طلبد (رمضانیان، ۱۳۸۳، ۲۰).
مدیریت کیفیت جامع سطح بالاتری از روش­های سنتی در سازمان بوده و فنی اثبات­شده جهت تضمین بقا در رقابت جهـانی است. در این نگـرش با تغییر فعالیت­های مدیریت، فرهنگ و فعالیت­های کل سـازمان تغییر می­ کند (بسترفیلد، ۱۳۸۷، ۳۱۱). ویژگی مراحل مختلف سیر تکـاملTQM در جدول (۳-۲) نشان داده شده است.
جدول۳-۲: ویژگی­های مراحل گوناگون تکامل TQM

مراحل

ویژگی­ها

۱۹۱۰- بازرسی کیفیت (QI)

مصرف مجدد، دسته­بندی کردن، فعالیت­های اصلاحی، شناسایی انطباق

۱۹۲۴- کنترل کیفیت (QC)

نظام­نامه کیفیت، داده عملکرد، بازرسی تست محصول، طرح­ریزی کیفیت، استفاده از آمار، کنترل تشریفات اداری

۱۹۵۰- تضمین کیفیت (QA)

ممیزی سیستم، برنامه­ ریزی کیفیت، نظام­نامه کیفیت، هزینه کیفیت، کنترل فرایند، تجزیه و تحلیل عوامل شکست و تأثیر آن، فعالیت­های غیرتولیدی

۱۹۸۰- مدیریت کیفیت جامع (TQM)

بصیرت متمرکز، بهبود مستمر، مشتریان داخلی، اندازه ­گیری عملکرد، پیشگیری، کاربرد در سطح شرکت،مرزهای بین اداره­ای، رهبری مدیریت

نگرشTQM و اجرای آن مختص بخش خصوصی نیست؛ بلکه در بخش عمومی نیز قابلیت اجرایی دارد. البته در بخش عمومی در برخی از موقعیت­ها سازمان­های دولتی، انگیزه کمی برای بهبود نیاز مشتریان دارند. در این موارد، دولت­ها بایست به­عنوان دایره بازاریابی عمل نمایند و نیاز مشتریان را به قوانین تبدیل نمایند. در مقابل موانـع زیادی نیز، برای مدیریت کیفیت جامع در سازمان­های دولـتی وجود دارد. این موانع شامل؛ تعریف نامناسب مشتری که در برخی موارد ممکن است کل جامعه و نه فقط یک مصرف ­کننده مستقیم باشد، کمبود انعطاف­پذیری که مشخصه بخش عمده سازمان­های دولتی است و پیاده­سازی ابعـاد مدیریت کیفیت جامع مانند، روابـط بلندمدت با عرضه­کنندگان و توسـعه سیستم پادش­دهی برای کارکنان را دچار مشکل می­سازد (الوانی، ۱۳۸۰). در هر صورت TQM به­عنوان تکنیکی مناسب برای بهبود مستمر کیفیت و اساس مدل­های مختلف کیفیت در سازمان­های عمومی و خصوصی محسوب می­ شود. لذا سازمان­ها در طول زمان سعی نمودند تا کیفیت را در تشکیلات خود نهادینه نمایند. بدین منظور از مدل­های مختلف کیفیت به فراخور سازمان استفاده نمودند. این مدل­ها به­عنوان ابزاری در سازمان­های تولیدی خدماتی برای کمک به برنامه ­های بهبـود کیفیت بکـار گرفته شدند (Gronroos, 1984). تحولات اخیر در عرصـه مدیریت کیفیت سازمان­های دولتی و خصوصی را برای برتری­جویی و تعالی تجاری و سازمانی به مدل­های مختلف تعالی و سرآمدی جوایز که همگی بر اساس نگرش TQM می­باشد، سوق داده است. به­همین منظور و جهت تشویق سازمان­ها به اجرای برنامه ­های بهبود کیفیت در کشورها، همه ساله جوایزی به سازمان­های دولتی و خصوصی برتر، اعم از خدماتی و تولیدی شرکت­کننده، بر اساس مدل­های تعالی سازمانی اعطا می­گردد.
در سیر تحول و توسعه جوایز مدیریت کیفیت می­توان گفت؛ در توسعه جوایز ملی کیفیت^[۵۷] سه جایزه در انقلاب کیفی ژاپن، اروپای غربی و آمریکا، نقش کلیدی ایفا کردند. این سه عبارتند از؛ جایزه دمینگ^[۵۸]، جایزه کیفیت اروپا^[۵۹] و جایزه کیفیت ملی مالکوم بالدریج^[۶۰] (جوادین و کیماسی، ۱۳۹۰). موفقیت این جوایز در ارتقاء عملکرد و قدرت رقابتی صنایع این کشورها، باعث جلب توجه جهانی به آنها شده است. اکثریت این جوایز به صورت پایه­ای بر اساس مدل­های تعالی زیر ساخته شده ­اند: EFQM، جایزه دمینگ و جایزه ملی مالکوم بالدریج. برخی کشورها (به­عنوان مثال فیجی و فیلیپین)، از مدل تعالی استرالیایی به­عنوان مرجع استفاده می­ کنند. مدل ارائه ­شده جایزه ملی مالکوم بالدریج از محبوبیت بیشتری در بین این جوایز برخوردار است. از بین ۲۵ برنامه اعطا جوایز مطالعه­شده، ۶۸% حیطه­کاری بالدریج را انتخاب کرده ­اند. علاوه بر این، برخی از کشورها در حال حاضر از نسخه­های به­روز شده یا قدیمی MBNQA استفاده می­ کنند. این کشورها عبارتند از: خاوردور، هنگ­کنگ، نیوزلند، فیلیپین، سریلانکا، تایلند و ویتنام. شایان ذکر است که بالدریج به­ طور انحصاری برای این جوایز استفاده نشده است؛ بلکه از جوایز تعالی اروپایی و استرالیایی نیز برای این منظور استفاده شده است (دفتر تحقیقات معاونت طرح و برنامه ناجا، ۱۳۹۰). بسیاری از کشورها دیگر نیز برنامه ­های جایزه­شان را، بر مبنای این سه جایزه طراحی کرده ­اند. برخی از مهم­ترین جوایز کیفیتی که بر مبنای سه جایزه فوق در سراسر جهان شکل گرفته­اند، عبارتند از؛
- جایزه کیفیت ملی آرژانتین ۱۹۹۶^[۶۱](ArgNQA)
- جایزه برتری تجاری استرالیا ۲۰۰۰ ^[۶۲](ABEA)
- جایزه کیفیت مصر ۱۹۹۷^[۶۳](EgyQA)
- جایزه کیفیت اروپا ۲۰۰۱ ^[۶۴](EQA)
- جایزه کیفیت اروپا برای مؤسسات کوچک و متوسط ۱۹۹۸ ^[۶۵](EQA for SMES)
- جایزه کیفیت انجمن مدیریت هنگ­کنگ ۲۰۰۱ ^[۶۶](HKMAQA)
- جایزه کیفیت ژاپن ۲۰۰۰ ^[۶۷](JQA)
- جایزه کیفیت ملی مالکوم بالدریج ۲۰۰۱ (MBNQA)
- جایزه کیفیت نخست­وزیر ۲۰۰۰ (مالزی) ^[۶۸](PMQA)
- جایزه کیفیت ملی راجیوگاندی ۱۹۹۷ ^[۶۹](RGNQA)
- جایزه کیفیت سنگاپور ۲۰۰۱ ^[۷۰](SQA)
- جایزه برتری تجاری آفریقای جنوبی ۲۰۰۰ ^[۷۱](SABEA) (جوادین، و کیماسی، ۱۳۹۰).