ج. چرخه حیات سیستم

هرزیرسیستمی در سیستم‌های های اطلاعاتی رایانه‌محور مانند یک ارگانیسم زنده می‌باشد:آن متولد می شود، رشدمی کند، تا به بلوغ می‌رسد، عمل می‌کند ‌و نهایت می میرد. این فرایند تحول چرخه حیات سیستم[۲] (SLC) نامیده می‌شود وشامل مراحل ذیل می‌باشد: برنامه ریزی، تحلیل، طراحی، اجرا، به کاربردن. دوره حیات یک سیستم مستلزم گذر از مراحل استانداردی است که هریک به فعالیت‌های مدیریتی نیازدارد. سیستم ممکن است به دلایل فنی یا سایر اشتباهات یاعدم مطابقت با تغییر محیط کمترمفید وموثر واقع شود. همچنین احتمال دارد زمانی که برای یک سیستم جدید برنامه ریزی می شود، نقایص زیادترگردد. مرحله نهایی دوره حیات یک سیستم، جایگزینی آن است. طول حیات هریک ازاین مراحل درسیستم ها متفاوت است (رولی، ۱۳۸۰، ص۱۹۸). البته قابل ‌ذکر است چون که امروزه اکثرسیستم ها به صورت رایانه‌ای طرح ریزی می‌شوند ورشد رایانه وفناوری ها واطلاعات وارتباطات زیاداست دوره حیات سیستم‌های رایانه‌ای نسبتاً کوتاه می‌باشد. اصل اساسی تجزیه وتحلیل یک سیستم وطراحی، عبارت است ازتشخیص نیازیک سیستم به تجدید نظرویا جانشینی آن واصل دوم سلسله مراتب واولویت وآمادگی جانشین سازی سیستم قبلی است (مومنی، ۱۳۷۱، ص۳۱۳). امروز برای نشان دادن چرخه حیات یک سیستم ازمنحنی ها استفاده می‌کنند وبه آن منحنی عمومی حیات یک سیستم می‌گویند که این مدل دارای چهارجزء ‌و مرحله متفاوت است که درکارآیی هرسیستمی تأثیر بسزایی دارد (مومنی، ۱۳۷۱، ص ۳۱۴):

1. 1. بسط وگسترش^[۶]

1. 1. رشد^[۷]

1. 1. اشباع^[۸]

1. استهلاک^[۹]

د. اطلاعات

برای فهم واقعی معنی اطلاعات وعدم اختلاط آن ‌با داده ها ماابتدا تعریفی ازاین دو را ارائه می نماییم:داده ها شامل واقعیتها ‌و اشکالی هستند که برای کاربر، بی‌معنی می‌باشند. وقتی که این داده ها پردازش شدند تبدیل به اطلاعات می‌شوند. پس اطلاعات، داده های پردازش شده یا داده هایی با معنی می‌باشند. تبدیل داده ها به اطلاعات توسط یک پردازنده اطلاعات انجام می شود. پردازنده اطلاعات یکی از عناصر کلیدی سیستم ادراکی است. پردازنده اطلاعات می‌تواند شامل عناصر رایانه‌ای، عناصر غیررایانه‌ای یا ترکیبی ازآن دوباشد (Mcleod, 1998, p.15,16). اطلاعات درسیستم های سازمانی مختلط انسان ‌و ماشین ازمنابع زیرتغذیه می شود:

1. 1. دستیابی اطلاعات محیط عملکرد مدیریت

1. 1. روش های ذخیره اطلاعات جهت عملکرد سیستم‌های های عامل

1. روش های انتقال اطلاعات ونحوه ایجاد ارتباط وذخیره‌سازی وبازیابی.

امروزه اطلاعات برگ‌برنده شرکت‌های بزرگ تجاری می‌باشد. ازآنجا که گردآوری اطلاعات به روش دستی ومعمولی برای شرکت‌های چتد ملیتی بزرگ غیرممکن می‌باشد پس از آن ها به سیستم های اطلاعاتی برای پرکردن این خلاء روی آورده اند. اطلاعات لازمه تصمیم گیری است ‌و امروزه پدیده ای چون انفجار اطلاعات ،آلودگی اطلاعات وآنارشی اطلاعات مطرح است که لازمه استفاده مفیداز اطلاعات در این آشفته بازار وجود سیستم های اطلاعاتی یکپارچه ‌و منسجم برای تنظیم ‌و منظم کردن اطلاعات برای استفاده کاوشگران اطلاعات می‌باشد. مدیران، همچنین به یکی از دوسبک متفاوت استفاده از اطلاعات به عنوان راه هایی برای استفاده از اطلاعات برای حل مشکل استفاده می‌کنند. سبک سیستماتیک^[۱۰]: مدیرتوجه خاصی برای پیگیری روش از پیش توصیه شده حل مشکل ،مانند روش سیستم‌ها دارد. سبک حسی^[۱۱] مدیر به هیچ روش قطعی توجهی نداشته اما روشی رابرای وضعیت خاص، تغییر می‌دهد (Mcleod, 1998, p.179). ازآنجا که نیاز مادر اختراع است ابتداباید نیازهای اطلاعاتی سازمان یا مؤسسه‌ رایافته سپس به فراهم آوری وجمع آوری اطلاعات بپردازیم. مدیرآشنابه اطلاعات می‌داند که اطلاعات باید قبل از استفاده تأیید شود، یعنی درستی ودقت آن کنترل شود. اطلاعات به صرف اینکه به وسیله رایانه چاپ شده است درست نیست. آشنایی یک مدیر به اطلاعات ودانستن ارزش اطلاعات درحل مسأله باعث تشویق مدیران ‌در تقسیم اطلاعات با دیگران می شود زمانی که مدیری دارای اطلاعات با ارزش برای دیگران می‌باشد این اطلاعات باید منتقل شود. آشنایی با اطلاعات درنهایت منجر به استفاده ازاطلاعات درحل مسائل است. دانش اطلاعات ماورای دانش رایانه‌ای واستفاده ازاطلاعات ایجاد شده ازطریق رایانه است (مک لوید، ۱۳۷۸، ص ۳۴).

افزونگی به طور اجمال عبارت است از اطلاعات اضافی که درمورد داده ها وجود دارد، لیکن افزونگی درفرایند ارتباطات مانعی ‌در مقابل‌ بروز خطاست. یک نکته مهم درطراحی سیستم های اطلاعات مدیریت یا بهره وری اطلاعات قطعی یا احتمالی درتصمیم گیری است. ارزیابی عنصراطلاعات، کارمشکلی است اما طراحی سیستم ها بهترین وسیله در ارزیابی واقعی عنصراطلاعات دریک مجموعه است.

ه. سیستم‌های اطلاعاتی

همان‌ طور که ‌ذکر شد به علت گستردگی وپیچیدگی موجوددرسیستمها، مدیران اطلاعات ومتخصصان اطلاعاتی از سیستم‌های اطلاعاتی یعنی سیستمهایی که به کمک ابزارهای رایانه‌ای وفن آوری اطلاعات به گردآوری اطلاعات ‌و پردازش سیستم های می پردازند روآورده اند. البته سیستم های اطلاعاتی به آن نقطه نرسیده اند که بتوانند فکرکنند، برنامه ریزی کنند وبه چگونگی تغییرات واکنش دهند. هنوز چندین اتاق برای افراد که این سیستم هارا اداره می‌کنند وجود دارد. وباید توجه داشت که فقط یک اقلیت کوچکی ازاین افراد عملاً سیستم های رایانه‌ای یا سیستم های فناوری اطلاعات را طراحی می‌کنند. تعداد زیادی از این افراد کاربر نهایی هستند مانند مدیران، کارکنان اداری ودیگران که از رایانه در زمینه‌های شغلی خود استفاده می‌کنند (Curtin et al, 1998,p. 23). انبوه اطلاعاتی که درپایگاههای داده شرکت‌ها ذخیره می شود اکثراً آنقدرزیادهستند که برای مدیران، بی معنی (‌و غیرقابل استفاده) می‌شوند. این آنارشی وهرج ومرج ‌در حجم انبوه اطلاعات نیازبه یک سیستم اطلاعاتی برای رده بندی وتقسیم بندی آن برای استفاده هرچه بیشتر ازآن می‌باشد.

خسروی کبیر و همکاران(۱۳۸۶) در پژوهشی با نام مقایسه ی هوش هیجانی و سلامت روان در معتادان به مواد مخدر و افراد عادی که در سال ۱۳۸۶ با هدف مقایسه ی هوش هیجانی و سلامت روان در معتادان و افراد عادی انجام داده‌اند. نتایج نشان داده است که در بررسی فرضیه ی اول پژوهش مبنی بر کمتر بودن هوش هیجانی معتادان به مواد مخدر بین میانگین نمرات هوش هیجانی آزمودنی های دو گروه تفاوت خطی وجود دارد. در نتیجه پایین تر بودن میانگین نمره ی هوش هیجانی معتادان به نسبت افراد عادی نشان می‌دهد که معتادان دارای سطوح پایین تری از هوش هیجانی هستند. در بررسی فرضیه ی دوم تحقیق مبنی بر پایین تر بودن سلامت روانی معتادان نسبت به افراد عادی، میانگین نمره ی سلامت روان آزمودنی های دو گروه ارزیابی شد. تفاوت معناداری بین سلامت روانی معتادان وافراد عادی نشان داد که نشانگر وجود نشانه های بیشتر اختلالات روانی در معتادان است. در وارسی فرضیه ی سوم مبنی بر رابطه ی هوش هیجانی و سلامت روان معتادان، نشان داده که بین این دو متغیر همبستگی ۴۴۵/۰- وجود دارد. بین هوش هیجانی و سلامت روان آزمودنی صرف نظر از معتاد یا عادی رابطه ی معناداری وجود دارد که حاکی از آن است که برخورداری ‌از مولفه های هوش هیجانی در مدیریت استرس و شناخت موقعیت های بیرونی و نیز حالت های درونی نقش تعیین کننده ای دارد و با پشتوانه ی آن مواجهه با مشکلات، توأم با موقعیت های فردی خواهد بود. اما این مقابله در افراد دارای هوش هیجانی پایین تر با کاستی ها و شکست همراه است و در نتیجه سلامت روان آن ها نیز متأثر خواهد شد.

یونسی و همکاران(۱۳۸۷)پژوهشی با عنوان مقایسه ی سلامت روان، عزت نفس و مسئولیت پذیری در دانش آموزان دختر مقطع راهنمایی خانواده های طلاق و عادی شهرستان فیروز آباد سال تحصیلی ۸۸-۱۳۸۷ انجام دادند. نتایج نشان داده است که دختران خانواده های طلاق و عادی با توجه به اینکه از لحاظ تحصیلات مادر و سطح درآمد خانواده ها همسان سازی شده اند؛ اما باز هم از نظر روحی و روانی و شخصیتی با هم متفاوتند. به گونه ای که دختران طلاق از نظر سلامت روان، مسئولیت پذیری و عزت نفس نسبت به همسالان خود در خانواده های عادی در سطحی پایین تر قرار دارند و این امر ناشی از جدایی والدین است که براستی بر روح و روان و شخصیت آنان تأثیر گذار است.

احمد علی نرو بالا و همکاران(۱۳۸۷) پژوهشی را به عنوان، تعیین بررسی وضعیت روان افراد و بالاتر ساکن منطقه شهری و روستایی استان‌های کشوری در سال ۱۳۷۸ روی جمعیت ۳۵۰۱۴ نفر و با بهره گرفتن از پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ28) به عنوان ابراز بررسی سلامت روانی و غربالگری اختلالات روانی بر روی آن ها و تکمیل گردید که نتایج این تحقیق نشان داده که میزان شیوع اختلالات روانی در زنان بیش از مردان است(۹/۲۵درصد مقابل ۹/۱۴درصد) که با نتایج پژوهش کلی انجام گرفته در جهان و ایران هم خوانی دارد.

شیربیم، شفیع آبادی، عبدالله و همکاران(۱۳۸۷)پژوهشی را با عنوان اثربخشی آموزش مهارت های مدیریت استرس بر افزایش سلامت روان دانشجویان انجام داده‌اند.

نتایج این تحقیق نشان داده است که برای بررسی تاثیر آموزش مهارت های مدیریت استرس در سلامت روان دانشجویان، میانگین نمرات گروه آزمایش و گواه ین گروه آزمایش و گروه گواه از لحاظ نمره ی سلامت تفاوت معنی داری وجود دارد به عبارت دیگر، آموزش مهارت های مدیریت استرس، موجب افزایش سلامت گروه آزمایش شده است. برای بررسی تاثیر آموزش مهارت های مدیریت استرس در مؤلفه‌ های سلامت روان) نشانگان جسمانی، اضطراب اختلال در عملکرد و افسردگی) نمرات گروه آزمایش و گواه سطوح معنی داری همه آزمونها، بیانگر آن است که بین دانشجویان ‌گروه‌های آزمایش و گواه، حداقل از لحاظ یکی از متغیرهای وابسته (مؤلفه‌ های سلامت) تفاوت معناداری وجود دارد. دانشجویان گروه آزمایش و گروه گواه از لحاظ مؤلفه‌ های سلامت( نشانگان جسمانی، اضطراب، اختلال در عملکرد و افسردگی) تفاوت معناداری نشان می‌دهند. به عبارت دیگر، آموزش مهارت های مدیریت استرس، موجب کاهش مؤلفه‌ های اختلال در سلامت روان گروه آزمایش شده است.

فرازنه(۱۳۸۸) پژوهشی با عنوان روابط ساختاری بین بهزیستی روانشناختی با هوش هیجانی ادراک شده،توانایی کنترل تفکر منفی و افسردگی مادران کودکان کم توان ذهنی و مقایسه آن با مادران کودکان عادی انجام داده است.

1. 1. Anger .1 ↑

1. 1. ۲٫ Burden۳٫Crnic ↑

1. 1. ۴٫ Beckman ↑

1. 1. ۵٫ Self- esteem ↑

1. 1. ۱٫Aggression ↑

1. 1. .World Heallh Organization2 ↑

1. 1. . Allen 1 ↑

1. 1. .Edwards2 ↑

1. 1. ۱٫Skinner ↑

1. 1. Mental retarded ↑

1. 1. American Assosietion mental Retardtion*اصطلاح عقب مانده ذهنی ونام انجمن عقب مانده ذهنی آمریکا (AAMR)درسال۲۰۰۷به اصطلاح کم توان ذهنی ‌و انجمن کم توان ذهنی ورشدی {اید}(AAIDD) تغییر ‌کرده‌است. ↑

1. 1. ۱٫Self ↑

1. 1. ۲٫Personality ↑

1. 1. Adler.1 ↑

1. 1. ۲٫Allport ↑

1. 1. ۳٫Rogers ↑

1. 1. Sullivan .4 ↑

1. 1. Horn 5. ↑

1. 1. James 6. ↑

1. 1. Maslow 7. ↑

1. 1. Asmet .1 ↑

1. 1. Veilly 2. ↑

1. 1. ۳٫ Cover-brokovaski ↑

1. 1. ۴٫ Kris ↑

1. 1. ۵٫ Garni ↑

1. 1. ۶٫ Cozon ↑

1. 1. ۱٫James ↑

1. 1. ۲٫Cooper Smith ↑

1. 1. Mide 3. ↑

1. 1. Girishe 1. ↑

1. 1. ۱٫Parvin ↑

1. 1. Hornai 1. ↑

1. 1. . Adler1
      ↑

1. 1. ۱ . Graham ↑

1. 1. ۱٫Mental health ↑

1. 1. ۲٫Well- being ↑

1. 1. ۳٫Hershenson ↑

1. 1. Power.4 ↑

1. 1. ۱٫Smith ↑

1. 1. .Coping2 ↑

1. 1. World Heallh organization.1 ↑

1. 1. Nevers.2 ↑

1. 1. Psychas.3 ↑

1. 1. American Psychiatry Association.4 ↑

1. 1. Smith.1 ↑

1. 1. ۲٫Rutter ↑

1. 1. Kutcher.3 ↑

1. 1. ۱٫corsini ↑

1. 1. .Sulivan 2 ↑

1. 1. Rogers 1. ↑

1. 1. ۱٫Ellis ↑

1. 1. Skinner 1. ↑

1. 1. ۱٫ Strumpfer ↑

1. 1. ۲٫ Ryff ↑

1. 1. ۳٫ Keyes ↑

1. 1. Life-span.4 ↑

1. 1. Neugarten.5 ↑

1. 1. Maturity.1 ↑

1. 1. Myeris.2 ↑

1. 1. Diener.3 ↑

ایقاعات نیز گاهى منشأ اذن مى‏گردند و یا از بعضى ایقاعات به طور ضمنى، اذن در امرى استنباط مى‏گردد. به عنوان مثال، فرد با اعراض‏ ^[۱۷۷] از مال خویش به هر کس اذن مى‏دهد که آن مال را حیازت و تملک نماید . یا طلب‏کار با ابراى طلب خویش به مدیون، اذن مى‏دهد که بدهى خود را به طلب‏کار تملک نماید.

در پاره‏اى موارد، منشأ اذن براى ما روشن نیست ؛ گاه با وضع حقوقی در خصوص موردی روبروی می‌شویم و نمیدانیم که آن وضع حقوقی ناشی از عقد است یا ناشی از ایقاع . و اگر ناشی از عقد باشد باز روشن نیست که آن وضع حقوقی ناشی از عقد لازم است یا عقد جائز در این صورت تکلیف رابطۀ متعهد دو نفر چه خواهد بود ؟

مثلاً، سرتیر خانه کسى از قدیم روى دیوار همسایه بوده، خانه مذبور خراب مى‏شود و مالک آن مى‏خواهد هنگام تجدید بنا، سرتیر را بر جاى سابق بگذارد و همسایه از این کار ممانعت مى‏کند. در این مثال، ممکن است از قدیم صرفاً به اذن مالک، سرتیر روى دیوار خانه او نهاده شده باشد که حتى کسانى که اذن را صرفاً رفع مانع و نه ایقاع مى‏دانند، چنین اذنى را ایقاع شمرده اند. ^[۱۷۸]و ممکن است ضمن عقد عاریه که عقدى جایز است، این اذن داده شده باشد. هم‏چنین احتمال مى‏رود، نهادن سرتیر بر اساس اذنى باشد که ضمن عقد لازمى داده شده‏است . ماده ١٢۴ ق.م.در این‏ باره مى‏گوید : اگر از قدیم سرتیر عمارتى روى دیوار مختص همسایه بوده و سابقه این تصرّف معلوم نباشد، به حال سابق باقى مى‏ماند و اگر به سبب خرابى عمارت و نحوآن، سرتیر برداشته‏شود، صاحب عمارت مى‏تواند آن را تجدید کند، مگر این‏که ثابت نماید وضعیت سابق به صرف اجازه او ایجاد شده است .

با توجه ‌به این‏که عارض شدن لزوم بر تعهد مالک نیازمند دلیل است، به نظر مى‏رسد که قانون‏گذار بر مبناى استصحاب، به بقاى حق سابق و تعهد مالک در برابر صاحب سرتیر نظر داده است. ولى از آن‏جا که معلوم نیست، منشأ تعهد صاحب دیوار از ابتدا با چه خصوصیتى به وجود آمده است، یعنى روشن نیست که تعهد صاحب دیوار از اول لازم بوده است یا جایز. هیچ یک از آن دو متیقن نمى‏باشد و نمى‏توان هیچ کدام را استصحاب کرد. اگرچه استصحاب کلى در این مورد صحیح مى‏باشد، ولى با استصحاب کلى تنها خصوصیات و آثار مشترک دو فرد ابقا مى‏گردد و با آن نمى‏توان ویژگى‏هاى خاص یکى از دو فرد را اثبات نمود. ‌بنابرین‏ با استصحاب کلى نمى‏توان تعهد را احراز کرد. ^[۱۷۹]

اصطلاح اذن عقدى و اذن ایقاعى، گاهى در معنایى جز آن‏چه یاد شد، به کار مى‏رود : در این مفهوم، اذن عقدى به عقودى اطلاق مى‏شود که مانند عاریه و وکالت، یکى از ارکان آن اذن مى‏باشد و اذن ایقاعى، ‌در مورد اذنى به کار مى‏رود که مستقل ‌از عقود یاد شده بوده و اذن صرف باشد. ^[۱۸۰] حال به جهت روشن تر شدن موضوع اذن را در ایقاعات وعقود به صورت مجزا بررسی می نمائیم .

۳-۱-۴-۱- اذن ناشی از ایقاع:

یعنی اذن ناشی از رضایت یک جانبه که ایقاع است . در ایقاعات اذن به اراده اذن دهنده محقق می شود وماذون در وقوع یا استقرار این عمل نقشی ندارد. از این رو نه تراضی طرف در وقوع آن شرط است ونه رد ماذون می‌تواند مانع از پدید آمدن اثر اذن گرددلذا چنانچه ماذون از اباحه اصل اذن انصراف بدهد اذن مرتفع نمی گردد در حالی که در عقود چنین نیست. ^[۱۸۱]

لیکن غالباً اذن در ارتفاق ، به صورت ایقاع است . مسأله ای در فقه مطرح است و آن این است که آیا اذن اشخاص مانند اذن قانونی موجب « اباحۀ بالضمان » است ؟ فقها و امامیه می‌گویند : اثر اذن اباحه است و نفی ضمان نمی کند و مسأله تابع اوضاع و احوال است . در این جا برای روشن کردن بحث باید مثالی آورد . این مثال مورد نیاز همه است چه مشتری به در مغازه می رود و کالائی را می بیند و با اطلاع صاحب دکان آن را برای وارسی به دست می‌گیرد ( ‌اختیار ) بایع با این بررسی موافقت دارد و به خریدار، اذن در تصرف می‌دهد و موجب اباحۀ تصرف به مقداری که برای ‌اختیار از وضع مال ، لازم است، می شود اما اگر در این هنگام آن کالا از دست او بافتد و بشکند آیا او ضامن نیست ؟ پس مسأله ضمان مأذون ، غیر از اباحۀ تصرف ناشی است .

جواب – ضمان آن بر بایع نیست بلکه از کیسه مشتری رفته است و باید قیمت را به بایع بدهد ، چراکه تلف به فعل مشتری صورت پذیرفته است .

۳-۱-۴-۲- اذن ناشی از عقد :

اگر هر یک از عقود را در نظر بگیریم خواهیم دید که در ضمن آن اذنی وجود دارد مثلاً عقد بیع ، بایع ، موانع مالکیت مبیع را ( نسبت به خریدار ) از سر راه او برمی دارد و به او اذن می‌دهد که مبیع را با دادن ثمن ، تملک کند . متقابلاً وضع مشتری نیز چنین است .

اذن ناشی از عقد که موجب پیدایش حق ارتفاق گردد ممکن است ناشی از عقد جائز باشد (چون عاریه زیرا اساس عاریه اذن است . ماده ۳۶۵ ق.م ) و ممکن است ناشی از عقد لازم باشد . مثل اینکه به موجب شرط ضمن عقد بیع ، به خریدار اذن در عبور از ملک بایع داده شود . فقط در صورت اخیر است که برابر ذیل ماده ۱۰۸ ق.م نمی توان از اذن عدول کرد . ماده ۱۲۰ ق.م نیز به اتفاق به اذن ناشی از عقد لازم اشاره ‌کرده‌است.

۳-۱-۵- ملاک وجود اذن در جواز تصرف

تصرف در مال دیگرى بدون اذن و رضایت او، بى‏شک ممنوع و موجب ضمان است. اما آیا موضوع اباحه تصرف، اذن است، یا آن‏که رضایت باطنى به تنهایى بدون آن‏که از طریق فعل یا قول ابراز شود، مى‏تواند مجوز قانونى براى تصرف به شمار آید؟

روایاتى که مستند موضوع مى‏باشند با یک‏دیگر تفاوت دارند. بعضى موضوع اباحه تصرف را اذن و برخى رضایت قرار داده ‏اند.^[۱۸۲] ولى به نظر مى‏رسد، این دو دسته روایت با یک‏دیگر قابل جمع است: روایاتى که رضایت را موضوع قرار داده ‏اند، ناظر به جنبه واقعى است، و مقصود از روایتى که اذن را ملاک قرار داده، آن نیست که اذن به خودى خود براى اباحه تصرف موضوعیت داشته باشد، بلکه راهى است براى پى بردن به رضایت که امرى باطنى و مخفى است. از این رو ملاک واقعى رضایت است و اذن، طریقى براى ابراز و اثبات آن مى‏باشد. زیرا چنان‏که پیش‏تر یاد شد، رضایت تا زمانى که با ابراز، جنبه بیرونى پیدا نکرده و به صورت اذن تحقق نیافته است، از نظر حقوقى قابل اثبات نمى‏باشد.

به علاوه، حکم عقل و سیره عقلا و سیره جارى بین مسلمانان نیز همین نظر را تأیید مى‏کند. ‌بنابرین‏ اگر از طریقى رضایت باطنى مالک احراز گردد، حتى اگر به علت عدم وجود کاشف فعلى یا قولى، اذن تحقق نیابد، تصرف مجاز است. بالعکس در صورتى که با وجود اذن، متصرف بداند که مالک رضایت باطنى ندارد، تصرف او نامشروع خواهد بود.

۳-۱-۶- تاثیر اذن در عقود اذنیه

معینی در پایان نامه خود با موضوع بررسی رابطه رضایت شغلی دبیران زن و مرد دبیرستانهای ناحیه یک شیراز با سنوات خدمت و جنسیت (۱۳۷۲) ‌به این نتایج رسید که همبستگی بین سنوات خدمت و رضایت شغلی در دبیران زن و مرد دبیرستانهای ناحیه یک شیراز معنی دار نیست، همچنین با احتمال ۹۵% میزان رضایت شغلی زنان از مردان بالاتر است.

رضایی دولت آبادی در پایا نامه خود با موضوع بررسی روابط جو سازمانی و رضایت شغلی کارکنان ذوب آهن اصفهان (۱۳۷۲) ‌به این نتیجه رسید که: جو سازمانی بر رضایت شغلی تأثیر می‌گذارد و این تأثیر در سطح شغلی متخصصان فنی به مراتب بیشتر از سطوح دیگر است.

متغیرهای جو سازمانی و رضایت شغلی ارتباط و همبستگی با معنایی با یکدیگر نشان می‌دهند اما این ارتباط در سطوح شغلی متفاوت است. در کل نمونه آماری اکثریت متغیرهای ترفیعات، سرپرستی و همکاران به ترتیب بیشترین تأثیر را بر هر یک از متغیرهای جو سازمانی دارند. ضریب تغییرات جو سازمانی و رضایت شغلی نشان می‌دهد که افراد نسبت به جو سازمانی بیش از رضایت شغلی اتفاق نظر دارند.

بنی سعید در پایان نامه خود با موضوع بررسی علل و عوامل مؤثر در کاهش رغبت معلمان بندر امام خمینی (۱۳۷۱) به نتایج زیر رسید:

الف- بین رضایت شغلی و جنسیت رابطه معنی داری وجود دارد و در صد نارضایتی دبیران مرد بیش از زن است.

ب- بین رضایت شغلی و مدرک تحصیلی رابطه معکوس وجود دارد و در مجموع درصد نارضایتی از شغل معلمی در دارندگان مدرک لیسانس بیشتر از دیگران بوده است.

کریمی در پایان نامه خود با موضوع بررسی رضایت شغلی معلمین شهر سنندج (۱۳۷۱) ‌به این نتیجه رسید که بین رضایت شغلی و نوع جنسیت ارتباط معنی داری وجود ندارد.

در تحقیقی که توسط گروه علوم تربیتی دانشگاه بلوچستان با عنوان بررسی رضایت شغلی آموزگاران ابتدایی شهر زاهدان (۱۳۷۱) انجام شد نتایج زیر به دست آمد: ۱۶% مردان و ۲% زنان اعلام کردند که از شغل دوم برخوردارند. ۵/۷۲% از مردان و ۷۰% از زنان از حقوق خود اعلام نارضایتی کردند و رضایت زنان از شغل خود بیش از مردان بوده است.

مقدسی در پایان نامه تحقیقاتی خود با موضوع بررسی مقایسه جو سازمانی مدارس ابتدایی دولتی و غیر انتفاعی اراک (۱۳۷۵) به نتایج زیر رسید:

۱- بین جو سازمانی مدارس ابتدایی غیر انتفاعی و دولتی اختلاف معنی داری مشاهده نشد.

۲- معلمان زن مدارس ابتدایی جو سازمانی خود را نسبت به معلمان مرد بازتر درک کرده‌اند.

۳- از دیدگاه معلمان با سابقه نسبت به دیدگاه معلمان کم سابقه، مدارس ابتدایی جو بازتری نبوده است.

جنسن^[۵۴] و همکاران (۱۹۹۳) در طی تحقیق خود، ۳۸۳۵ دانشجوی زن و مرد را از لحاظ سلامت روانی مورد مقایسه قرار دادند نتایج نشان داد که مردان اندازه های بالاتری را نشان دادند (به نقل از پور زارعی، ۱۳۸۲).

هورانی و همکاران (۱۹۹۸) زنان و مردان ملوانی نیروی دریایی را از نظر سلامت روانی مورد مراقبت استفاده می‌کردند و همچنین نتایج نشان داد که نمرات بیماری روانی در زنان بیشتر و این زنان استرس بیشتر و حمایت اجتماعی کمتری در زندگی خود گزارش داده‌اند. (به نقل از پور زارعی، ۱۳۸۲)

کوکیه و همکاران (۱۳۷۲) در مطالعه ای بر روی ۴۱۵ نفر از اهالی تبریز ‌به این نتیجه دست یافتند که میزان شیوع اختلالات روانی به طور معنی داری در زنان بیش از مردان بوده است.

خزاییلی، رسولیان (۱۳۷۴) با هدف بررسی وضع سلامت روانی دانشجویان از پرسش نامه ی SCL-90R استفاده نمودند. آزمودنی ها شامل ۹۰ نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بودند.

یافته های پژوهشی نشان داد که دانشجویان دختر مشکلات بیشتری نسبت به دانشجویان پسر داشتند و بیشترین اختلالات روانی در ابعاد افکار پارانوئیدی، حساسیت بین فردی، افسردگی وسواس اجباری و اضطراب دیده شد. (به نقل از ایزی نیا، ۱۳۸۳).

تقریباً در تمامی مطالعاتی که به بررسی جنسیت و سلامت روانی پرداخته‌اند، شیوع مشکلات روانی در زنان بالاتر گزارش شده است. تنها دو پژوهش ببینگتون و همکاران (۱۹۸۱) و کینزی و همکاران (۱۹۹۲) میزان اختلالات در مردان را بیشتر گزارش نموده اند. همچنین اندربوز و همکاران (۲۰۰۱) میزان اختلالات را یکسان گزارش نموده اند. (به نقل از کشاورز ۱۳۸۴).

مک کی(۱۹۹۱) و یانگ (۱۹۸۲) دریافتند که تفاوت معناداری بین رضایت شغلی زنان و مردان وجود دارد و در مجموع زنان بیش از مردان از شغل خود رضایت دارند. (به نقل از سیفی۱۳۸۳)

هاپ ویودر (۱۹۹۱) در رابطه با جنسیت، استرس و رضایت شغلی طی تحقیقاتی دریافتند که زنان رضایت شغلی بیشتری از مردان دارند. (به نقل از سیفی ۱۳۸۳).

سیادین (۱۹۸۵) در تحقیقی به بررسی رابطه خصوصیات شخصیتی و رضایت شغلی کارکنان هندی و نیجریایی پرداخت. هدف آم بررسی اثرات خصوصیات شخصیتی بر رضایت شغلی و تعامل آن دو بود، نتایج این مطالعه حاکی از آن است که بین سن، جنس، وضعیت تاهل، درآمد سالانه و رضایت شغلی برای هر دو نمونه رابطه معنی داری وجود ندارد. (نقل از منصور صفائیان، ۱۳۶۷)

عباس آزاد گله (۱۳۷۳) به نقل از «وارن» (۱۹۹۲) در تحقیقی پیرامون رابطه هسته کنترل درونی و رضایت شعلی درونی (رضایت از کار) که روی ۱۴۴ پزشک و پرستار و مدیر بهداری انجام داد، اعلام
می­دارد در خصوص ویژگی های دموگرافیک در این مطالعه، رابطه معنی داری میان رضایت شغلی کلی و متغیر های سن و تحصیلات و سابقه خدمتی به دست نیاورد اما بین رضایت شغلی بیرونی (رضایت از حقوق و سرپرست و ترفیع همکاران) و سطح تحصیلات و سابقه خدمتی رابطه مثبت معنی داری حاصل گردید.

پارسا (۱۳۷۵) طی تحقیقی در رابطه با بررسی رضایت شغلی کارکنان آموزش نواحی ۴گانه شهر شیراز پاسخ شخصیتی A, B دریافت، زنان بیشتر از مردان احساس رضایت شغلی می‌کنند و تفاوت معنی داری بین رضایت شغلی زنان و مردان مشاهده شده است.

عباسی (۱۳۷۳)در تحقیق خود با عنوان «رابطه هسته کنترل با رضایت شغلی در نمونه ای از معلمان راهنمایی شیراز» نتیجه گیری ‌کرده‌است که عواملی مثل سن، مدرک تحصیلی، سابقه خدمتی و تجربه بیشترین سهم را در سطح رضایت شغلی دارا هستند.

در تحقیق شاه منی (۱۳۷۵) آمده است که بین رضایت شغلی معلمان زن و مرد تفاوت های معنی داری مشاهده شده و زنان از شغل خود راضی تر بوده اند. همچنین بین رضایت شغلی و سن و سابقه خدمت تفاوت معنی داری مشاهده نشده است.

در تحقیق مرادی (۱۳۷۴) آمده است که رضایت زنان در شغل معلمی بیشتر مردان است.

باطنی (۱۳۶۰) گفته است که هرچه سن بالاتر و مدرک تحصیلی بالاتر بوده رضایت شغلی بیشتر بوده است. (نقل از محمدیان ۱۳۶۷).

در تحقیقی با عنوان رضایت شغلی و سلامت روانی در کارکنان یک بیمارستان عمومی که توسط دکتر حبیب و دکتر شیرازی (۱۳۸۳) بر روی کارکنان مجتمع بیمارستانی حضرت رسول (ص) انجام گرفت یافته ها از این قرار است که: در مجموع ۶۱ درصد از کارکنان از شغل خود راضی و ۳۹ درصد ناراضی بودند. میزان رضایت در پرستاران به شکل معنی داری پایین تر از کارکنان اداری بود. هر دو گروه بیشترین رضایت را از ابعاد همکاران، همکاران رده های بالاتر و ماهیت کار و کمترین رضایت را از میزان درآمد، تسهیلات جانبی و پاداش های احتمالی ابراز کرده بودند. رضایت شغلی با تحصیلات نسبت معکوسی داشت.

قانون‌گذار، ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی برای هر ۲ مجازات یکسان در نظر گرفته است.» ^[۳۶]


گفتار دوم : موضوع جرم :

در این گفتار ما به بررسی دو بند الف موضوع جرم (انسان زنده) و بند ب (وضعیت بزه دیده) می پردازیم و سعی بر آن است که به هر کدام جداگانه توضیحی مختصر داده شود.

الف) موضوع جرم (انسان زنده) :

موضوع جرم آدم ربایی، انسان زنده است که حداقل ۱۵ سال داشته باشد^[۳۷]و مرتکب باید به وجود موضوع جرم (انسان زنده) آگاه باشد ^[۳۸]در غیر اینصورت ممکن است مشمول آدم ربایی مشدد و یا دزدیدن طفل تازه متولد شده و یا مخفی کردن اموات قرار گیرد پس باید انسان زنده ‌باشد تا مشمول جرم آدم ربایی موضوع ماده ۶۲۱ قرار گیرد. و این که موجود انسانی با توجه به اطلاق عبارت شخص در ماده ۶۲۱ قانون مجازات اسلامی، شامل تمامی اشخاص اعم از زن و مرد و کوچک و بزرگ می شود و جنسیت و سن تاثیری در ماهیت این جرم ندارد فقط در صورتی که سن مجنی علیه کمتر از ۱۵ سال تمام باشد و یا آسیب جسمی و حیثیتی بدنی وارد شود برابر ماده ۶۲۱ ق.م.ا به حداکثر مجازات قانونی مجازات خواهد شد و از طرفی هدف قانون‌گذار از وضع مقررات مربوط به آدم ربایی حمایت از آزادی تن اشخاص است، بالطبع فردی که فوت کرده دیگر اهلیت آزادی را از دست داده و دیگر شخص محسوب نمی شود.

و در آخر با توجه به اصل تفسیر مضیغ قوانین جزایی می توان گفت که ربودن شخص مرده از قلمرو شمول ماده ۶۲۱ خارج است فقط شامل شخص زنده می شود.^[۳۹]

و قابل ذکر است که با توجه به قوانین و مقرراتی که در خصوص ماده ۶۲۱ ق.م.ا مطرح شده در خصوص انسان به تصویب ^[۴۰] رسیده و بیشتر ‌به این مسئله مهر تأیید نهاده که این بزه، ویژه انسان زنده است و شامل صور خاص دیگر نخواهد شد.

ب) وضعیت بزه دیده:

جرم آدم ربایی ساده بزه دیده باید حداقل ۱۵ سال تمام داشته باشد و در غیر این صورت و برحسب مورد ممکن است مشمول آدم ربایی مشدد قسمت اخیر ماده ۶۲۱ و یا دزدیدن طفل تازه متولد شده ماده ۶۳۱ گردد. جنسیت دین و ملیت و امثال این ها مؤثر در تحقق جرم نخواهد بود. ^[۴۱]

«قانون‌گذار لبنان عمر را در جرم آدم ربایی، به ۱۵ سال منحصر می‌کند تفاوتی از حیث جنسیت برای او ندارد چه مذکر چه مونث باشد و این سن باید در هنگام ارتکاب جرم ملاک باشند نه در وقت پایان یافتن آن معمولاً ‌بر اساس شناسنامه میلادی صادره از اداره ثبت احوال (احوال شخصیه) خواهد بود.

اگر این تعیین سن به فرض به دادگاه ارجاع شود، آدم ربا مجاز نیست که برای تبرئه خود از اظهار بی اطلاعی از سن قربانی در هنگام ارتکاب جرم استفاده کند چرا که مسئله عمر خود واقعیتی عمومی است که بر می‌گردد، به قوانین ثبت احوال و در ادامه این مدعی و یا نماینده مدعی العموم است، که باید مطلع بودن آدم ربا را از سن قربانی در هنگام وقوع جرم ثابت کند.» ^[۴۲]

گفتار سوم : استفاده از عنف و وسیله ارتکاب جرم

در این قسمت به مطالعه استفاده از عنف و وسیله ارتکاب جرم در بندهای جداگانه می پردازیم.

الف) استفاده از عنف :

در نتیجه ارتکاب نفس آدم ربایی، صدمه بدنی به اشخاص وارد نمی شود.

‌بنابرین‏ آدم ربایی در زمره جرائم علیه شخصیت معنوی اشخاص می‌باشد که توام با جبر و عنف مادی و عملی بر ضد آزادی تن انسان ها ارتکاب می‌یابد و با وجود این مسئله که باعث می شود که همواره با زور، قدرت و سلطه به اشخاص به آنان آسیب وارد شود ولی در جامعه ما، متاسفانه آدم ربایی به عنوان یکی از جرایم مهم تلقی نمی شود، در حالی که می توان به جرات گفت که بعد قتل عمد باید آدم ربایی یکی از جرائم مهم علیه اشخاص فرض شود.^[۴۳]

در زیر، مطالب قسمت های الف و ب و ج و د ماده ۲۰۹ ق.م.ع مصوب ۲۳/۱۰/۱۳۰۴ و ۷ بهمن ۱۳۰۴ اشاره ای بر استفاده از عنف در مقوله های مختلف خواهند داشت که به شرح ذیل است :

«الف) هرکس با بهره گرفتن از عنف یا تهدید یا حیله، کسی را برای عمل منافی عفت یا برای وادار کردن به عمل مذبور برباید یا مخفی کند به حبس جنایی درجه ۲، از ۲ تا ۵ سال محکوم خواهد شد مگر اینکه به میل خود و قبل از موعد قرار مجرمیت و بدون این که نسبت به مجنی علیه مرتکب عمل منافی عفت شده باشد او را به منزلی که از آنجا ربوده است و یا به ظاهراًً آنچه را که مورد سرقت محسوب نشدن ربایش انسان گفته شده، نمی توان به ربودن اعضای انسان که از بدن وی جدا شده و در خارج نگهداری می‌شوند و مورد خرید و فروش قرار می گیرند سرایت داد.

اگر او ر ا به منزل کسان و یا به محل مطمئن که در دسترس او باشد برساند که در این صورت مرتکب به ۱ ماه الی ۶ ماه حبس جنحه ای محکوم می شود. در هر صورت وجود یکی از علل مشدده مذکور در فقرات ۱ تا ۶ بند الف ماده ۲۰۷، مرتکب به حداکثر مجازات فوق محکوم می شود.

ب) هرکسی را به وسیله عنف یا تهدید یا حیله، شخصاً به وسیله دیگری، زنی را برای ازدواج برباید و یا مخفی کند، به حبس جنحه ای از ۱ تا ۳ سال محکوم خواهد شد مگر این که مرتکب به میل خود و قبل از صدور قرار مجرمیت بدون این که نسبت به مجنی علیه مرتکب عمل منافی عفت شده باشد، او را به منزلی که از آنجا ربوده و یا به منزل کسان او یا به محل مطمئن که در دسترس کسان او باشد، که در این صورت به حبس جنحه ای از ۱۱ روز تا ۲ ماه محکوم می شود. در صورت وجود شرایط مشدده بند الف ماده ۲۰۷، مرتکب به حداکثر مجازات مقرر محکوم می شود.

ج) اگرکسی شخصی را که بیش از ۱۵ سال داشته ولی به سن ۱۸ تمام نرسیده است، با رضایت او برای عمل منافی عفت برباید یا مخفی کند به حبس جنحه ای از ۱ تا ۳ سال محکوم خواهد شد.

د) هرکس شخصا یا به وسیله دیگری، زنی را که بیش از ۱۵ سال داشته ولی به سن ۱۸ سال تمام نرسیده است با رضایت او برای ازدواج با او برباید یا مخفی کند، به حبس جنحه ای از ۳ ماه تا یکسال محکوم خواهد شد.

هرگاه جرم های مذکور در بند ج ود، در این ماده، ‌در مورد کسی واقع شود که ۱۵ سال یا کمتر دارد مجازات مرتکب همان مجازاتی است که برای ارتکاب به عنف مقرر است.»^[۴۴]

در تطبیق با کشور لبنان ربودن اگر با عنف و زور واقع شود فرقی نمی کند جبر و زور مادی باشد یا معنوی چون فعل آدم ربایی توام با عنف مادی و معنوی در این کشور، بر ضد آزادی انسان انجام می پذیرد.

عنف مادی : با به کار بردن زور یا زدن به اشخاص به قصد جلوگیری از مقاومت که خود زمینه چینی آدم ربایی است، از روش های عنف مادی که مجبور کردن ربوده شده با زور و تهدید به قصد این که با آدم ربا همراه شود و آدم ربا نیز دهن ربوده شده را می‌گیرد و به قصد فائق آمدن به مقاومتش، تا اینکه درخواست کمک و یاری نکند.

همینطور در ربودن با عنف معنوی واقع می شود، که خود نشانگر فعل یا رفتاری است که به خاطر تاثیر به اراده ربوده شده و او را از مکان موجود به مکان دیگر ببرد، بدون اراده و رضایتش و اگر به دستورات آدم ربا تن درندهد او را تهدید به قتل یا قطع عضو از اعضای بدنش می‌کند و از این قبیل مثال ها …. ^[۴۵]