سردبیر روزنامه رسالت با اشاره به نقش مؤثر برخی اعضای این انجمن در فتنه۸۸ خاطرنشان کرد: «برای نمونه آقای مزروعی رئیس این انجمن امروز در بلژیک پناهنده شده و جزو کارمندان بی بی سی است و فریبا داوودی مهاجر که عضو انجمن بوده این روزها ضمن کشف حجاب به خدمت ارتش رسانه ای آمریکا و اروپا درآمده اند.»

انبارلویی بر همین اساس ادامه داد: «باقی مانده این افراد نیز امروز در داخل کشور می خواهند راه دوستان خود را ادامه دهند.»

مصطفی کواکبیان رئیس شورای سیاست‌گذاری جبهه اصلاحات نیز با انتقاد از فعالیت های سیاسی در انجمن روزنامه نگاران می‌گوید: «فعالیت های سیاسی جایی در یک انجمن صنفی ندارد. در حال حاضر انجمن روزنامه های غیردولتی را داریم که سی و پنج یا شش روزنامه با گرایش های مختلف سیاسی در آن عضو هستند اما در آنجا کارهای صنفی را مدنظر داریم. هنر است فعالیت های سیاسی در قالب احزاب سیاسی صورت بپذیرند.»

مهدی فضائلی نیز در رابطه با تفکرات برخی اعضای این انجمن می‌گوید: «فعالان انجمن صنفی روزنامه‌نگاران، افراد بدنامی هستند. کسانی که در این انجمن فعال بودند طرفدار رژیم صهیونیستی بوده و رسما نظرات خود را در این زمینه نیز اعلام کرده‌اند.»

مدیرعامل مؤسسه سروش یادآور شد:‌ «از این جهت انجمن صنفی روزنامه‌نگاران، انجمن خوش نامی نیست و چنانچه بعد سیاسی آن را درنظر بگیریم، مشاهده می‌شود که برخی از کسانی که در این انجمن نقش ایفا می‌کردند افراد بدنامی هستند.»

با این حال و با وجود اینکه پس از انحلال قانونی “انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران” که به دلیل تخلفات محرز از اساسنامه این تشکل صورت گرفت، تشکل دیگری با عنوان”انجمن صنفی خبرنگاران و روزنامه‌نگاران ایران” با کسب مجوز رسمی از وزارت کار، طی سال‌های اخیر فعالیت خود را آغاز ‌کرده‌است، پس از انتخاب حسن روحانی به عنوان رئیس‌جمهور منتخب در انتخابات ۲۴ خرداد ۹۲، برخی افراد وابسته به انجمن صنفی منحله روزنامه‌نگاران طی نامه‌هایی سرگشاده، اصل انحلال این تشکل را انکار کرده و خواستار فعالیت مجدد آن شده‌اند.

خواسته ای که به نظر غیرقانونی می‌رسد و انجمنی که سالیان قبل بر اساس اسناد منتشره دست به خودکشی زده است، امروز به دنبال احیای مجدد است. ( پایگاه خبری تحلیلی فاطر ۲۴ تیرماه ۱۳۹۳ )

۲۳-۲- آرم انجمن

این ارم از یک مثلث وارونه تشکیل شده است که برگ زیتونی در وسط آن قرار گرفته است و نیمه راست آن حروف آرا (مخفف انجمن روزنامه نگاران ایران) است و سال تأسيس (۱۳۲۵) نوشته شده وسوی دیگر حروف انگلیسی Association of irans journalists و تاریخ میلادی تأسيس انجمن ۱۹۴۹ ذکر شده است .

( نگاهی به روند شکل گیری انجمن روزنامه نگاران ایران ، کوهستانی نژاد، مسعود ، بهار ۱۳۷۵ شماره ۲۵۵مرکز تحقیقات رسانه )

۲۴-۲- نشست تخصصی«جایگاه نظام صنفی در رسانه‎های ایران» (۲۱ آبان ۱۳۹۳)

دولت از تصویب پیش‎نویس صرف نظر کند.

نشست تخصصی «جایگاه نظام صنفی در رسانه‎های ایران» به کوشش دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌آموزش‌ها در بیستمین نمایشگاه مطبوعات برگزار شد. در این نشست علی صالح آبادی مدیر مسوول هفته‎نامه ستاره صبح و کسری نوری سردبیر روزنامه شهروند به ایراد سخنرانی پرداختند. احسان پوری قائم مقام دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه ها به عنوان مجری این نشست حضور داشت.

کسری نوری برای جامعه‌ مطبوعاتی کشور اظهار تأسف کرد و ادامه داد: من جمله تکراری را در همه‌ نشست‌آموزش‌ها می‎گویم و آن هم اظهار تاسف عمیق برای جامعه‌ مطبوعاتی کشور است که حساسیت خود را به سرنوشت خود از دست داده‎اند. من به نیت دوستان شکی ندارم و تکلیف قانونی بر دوش آن ها گذاشته شده است اما متن این پیش‎نویس به شدت ناظر بر محدودیت‎های بیشتر و بیشتر برای فعالان رسانه است.

او خاطر نشان کرد: واقعیت این است که مطبوعات ایران حال و روز خوبی ندارد. در این شرایط به اندازه کافی محدودیت وجود دارد. به اندازه کافی فضای ناامن و و متزلزلی در فضای مطبوعاتی وجود دارد. همچنین خودسانسوری هم در مطبوعات کشور دیده می‎شود؛ حال در چنین شرایطی با پیش‎نویسی مواجه می‌شویم، دارای مرزهای محدودی که اگر به تصویب برسد خطرناک خواهد شد.

سردبیر روزنامه شهروند افزود: این پیش‎نویس به برخورد با روزنامه‎نگاران و حذف آن ها از چرخه‌ی خبر مشروعیت می‎بخشد به طوری که حق اعتراض را نیز از آن ها می‎گیرد. در واقع صنف مطبوعاتی‌آموزش‌ها مجبور می‎شوند مجوز‎های خود را از این بخش‎هایی بگیرند که محدودشان می‎کنند. همچنین آن ها را به سمت یک سری ملاحظاتی می‎برد که پروانه فعالیت را به آن ها نمی‎دهند، مشکلات مطبوعات را اولویت‎بندی کنید.

نوری گفت: ما به هر دلیلی درب انجمن صنفی روزنامه‎نگاران را بستیم و می‌خواهیم راه دیگری را درست کنیم، اگر می‎توانند همان انجمن صنفی را باز کنند تا آن که با حمایت حاکمیت برای ما پیش‎نویسی را ایجاد کنند. روزنامه‎نگاری، تنها صنفی است که طرف حسابش با حاکمیت است. آن زمان خود حاکمیت ی‎خواهد بر تیم خبرنگاران حکومت و قضاوت کند.

سردبیر روزنامه شهروند ادامه داد: من تصور می‎کنم که اگر می‎خواهند به مطبوعات کشور خدمت کنند ابتدا یک اولویت‎بندی انجام دهند و ببینند مشکلات مطبوعات کشور از کجاست. سپس در نظر بگیرند که در این اولویت‎بندی‌آموزش‌ها مطبوعات کشور در کجا قرار گرفته‎اند. در ادامه نوری با اعلام آن که بهتر است با مطبوعات کشور کاری نداشته باشند، گفت: لطف کنند ابتدا درب انجمن صنفی روزنامه‎نگاران را باز کنند. هنوز هم نمی‎دانیم که چه کسانی این پیش‎نویس را نوشته‎اند.

البته علت پنهان‎کاری را نمی‎دانم. اما به نظر من روح پیش‎نویس در جهت تهدید فضای مطبوعاتی است و اگر دوستان اصرار به تصویب این طرح دارند، ابتدا به نقدهای نوشته شده ‌به این پیش‎نویس دقت کنند. وجود قانون بهتر از نبود آن است

در ادامه‌ این نشست علی صالح آبادی با تأکید بر احترام به پیشکسوتان اذعان داشت: هر قانونی یک سری نقاط مثبت و یک سری نقاط منفی دارد. وجود قانون بهتر از نبود آن است. اما با توجه به علم هرمنوتیک که هر متنی را می‎خوانیم باید برداشت درستی از آن داشته باشیم، و ضمن این که من نماینده مجلس بودم و ۱۰ سالی نشریه منتشر کردم و ۱۱۰ بار هم دادگاه رفتم از روند قانون مطلع هستم. همچنین می‎دانم اشکالات این قوانین در کجاست و در کجا تحولاتی صورت گرفته است. یک سری از این قوانین برای پیش از انقلاب بود و پس از انقلاب نیز برای بسیاری از بخش‌آموزش‌ها آسان گرفته شده بود و محدودیتی وجود نداشت. اما رفته رفته این نگرانی‎های موجود در افراد و دغدغه‎های آن ها باعث شد تا محدودیت‎هایی را در قانون ایجاد کنند. مدیر مسوولان بیشترین نقش سانسورچی را دارند.

جدول ۴-۱ آزمون کلموگروف-اسمیرنف برای متغیر­های تحقیق به صورت جداگانه

متغیر ها

آماره

درجه آزادی

سطح معناداری

حفظ شعر گروه گواه

۱۸۹/۰

۲۵

۰۸/۰

خوانش متن گروه گواه

۳۲۴/۰

۲۵

۰۳/۰

درک متن گروه گواه

۱۹۶/۰

۲۵

۰۹/۰

حفظ شعر گروه آزمایش

۲۲۳/۰

۲۵

۰۰۳/۰

خوانش متن گروه آزمایش

۱۹۹/۰

۲۵

۰۰۹/۰

درک متن گروه آزمایش

۲۴۹/۰

۲۵

۱۰/۰

انگیزش

۳۲۹/۰

۲۵

۱۳/۰

۰۷۵۷/۰

با توجه ‌به این­که ضریب به ‌دست ‌آمده به صورت میانگین ۰۷۵۷/۰ ‌می‌باشد و این سطح معناداری برای تمام مؤلفه‌ها بزرگ‌تر از مقدار خطا ۰۵/۰ است در نتیجه این متغیرها دارای توزیع نرمال می­باشند. لذا در جهت رد یا تأیید فرضیه ­های تحقیق باید از آزمون­های پارامتریک استفاده شود.

۴-۲- تجزیه و تحلیل داده ­ها:

برای بررسی تأثیر آموزش به صورت معمول مدارس و با بهره گرفتن از کتاب گویا بر روی نمرات دانش آموزان باید ابتدا از آزمون تی (T) جفت نمونه ­ای استفاده شود؛ تا بتوان میزان تأثیر آموزش را بر نمرات دانش آموزان در دو گروه مختلف بررسی نمود. «زمانی از آزمون t جف نمونه ­ای استفاده می­ شود که بخواهیم “یک متغیر” را در “دوگروه” “مقایسه” کنیم.»(دلاور، ۱۳۹۳).

جدول ۴-۲ آزمونt جفت نمونه ­ای پیش آزمون و پس آزمون حفظ شعر به شیوه­ معمول مدارس(سنتی)

متغیر ها
میانگین نمرات
T
sig

معنادار است.

پیش آزمون حفظ شعر

۷۰۰/۷

۳۶۱/۳-

۰۰۳/۰

پس آزمون حفظ شعر

۰۲۰/۸

جدول ۴-۲ نشان می­دهد که آموزش به شیوه­ معمولی که در مدارس برای حفظ شعر اجرا می­گردد توانسته است مهارت دانش آموزان را افزایش دهد.

جدول ۴-۳ آزمونt جفت نمونه ­ای پیش آزمون و پس آزمون خوانش متن به شیوه­ معمول مدارس(سنتی)

متغیر ها
میانگین نمرات
T
sig

معنادار است.

پیش آزمون خوانش متن

۲۴۰/۷

۸۲۸/۲-

۰۰۹/۰

پس آزمون خوانش متن

۴۴۰/۷

جدول ۴-۳ نشان می­دهد که آموزش به شیوه­ معمولی که در مدارس برای خوانش متن اجرا می­گردد توانسته است مهارت دانش آموزان را افزایش دهد.

جدول ۴-۴ آزمونt جفت نمونه ­ای پیش آزمون و پس آزمون درک متن به شیوه­ معمول مدارس(سنتی)

متغیر ها
میانگین نمرات
T
sig

معنادار است.

پیش آزمون درک متن

۱۴۰/۸

۴۶۸/۳-

۰۰۲/۰

پس آزمون درک متن

۵۸۰/۸

جدول ۴-۴ نشان می­دهد که آموزش به شیوه­ معمولی که در مدارس برای درک متن اجرا می­گردد توانسته است مهارت دانش آموزان را افزایش دهد.

جدول ۴-۵ آزمونt جفت نمونه ­ای پیش آزمون و پس آزمون حفظ شعر به شیوه­ کتاب گویا

متغیر ها
میانگین نمرات
T
sig

معنادار است.

پیش آزمون حفظ شعر

۸۵۲/۷

۱۴۱/۱۰-

۰۰/۰

پس آزمون حفظ شعر

۳۷۰/۹

جدول ۴-۵ نشان می­دهد که آموزش به شیوه­ استفاده از کتاب گویا برای حفظ شعر اجرا می­گردد توانسته است مهارت دانش آموزان را افزایش دهد.

جدول ۴-۶ آزمونt جفت نمونه ­ای پیش آزمون و پس آزمون خوانش متن به شیوه­ کتاب گویا

متغیر ها
میانگین نمرات
T
sig

معنادار است.

پیش آزمون خوانش متن

۶۶۷/۷

۷۵۲/۷-

۰۰/۰

پس آزمون خوانش متن

۹۶۳/۸

جدول ۴-۶ نشان می­دهد که آموزش به شیوه­ استفاده از کتاب گویا برای خوانش متن اجرا می­گردد توانسته است مهارت دانش آموزان را افزایش دهد.

جدول ۴-۷ آزمونt جفت نمونه ­ای پیش آزمون و پس آزمون درک متن به شیوه­ کتاب گویا

متغیر ها
میانگین نمرات
T
sig

معنادار است.

پیش آزمون درک متن

۹۸۱/۷

۷۰۲/۹-

۰۰/۰

پس آزمون درک متن

۴۴۴/۹

جدول ۴-۷ نشان می­دهد که آموزش به شیوه­ استفاده از کتاب گویا برای درک متن اجرا می­گردد توانسته است مهارت دانش آموزان را افزایش دهد.

۴-۲-۱- فرضیه­ فرعی اول: استفاده از کتاب گویای فارسی بر مهارت خوانش متن دانش آموزان پایه ششم تاثیر دارد.

جدول ۴-۸ میانگین و انحراف معیار مهارت خوانش متن در پیش آزمون و پس آزمون به تفکیک گروه

پیش آزمون

پس آزمون

گروه

میانگین

انحراف معیار

میانگین

انحراف معیار

گواه

۴۹۶/۷

۲۲۲/۱

۱۱۰/۸

۹۸۱/۰

آزمایش

۶۳۹/۷

۷۷۹/۰

۹۶۳/۸

۲۳۸/۱

همان گونه که در جدول ۴-۸ مشاهده می شود میانگین مهارت خوانش متن در هر دو گروه آزمایش و گواه در پس آزمون افزایش یافته است. این افزایش برای گروه آزمایش بیشتر بوده است.

قبل از اجرای تحلیل کوواریانس برای ‌پاسخ‌گویی‌ به فرضیه‌ها، مفروضه همگنی شیب های رگرسیون که برقرار بودن آن ضروری است بررسی می شود؛

جدول ۴-۹ نتایج آزمون فرض همگنی شیب های رگرسیون

منبع

SS

MS

F

p

گروه

۱۲۹/۰

۱۲۹/۰

۱۷۷/۰

۵۹۰/۰

پیش آزمون

۹۰۹/۰

۹۰۹/۰

۱۲۸/۱

۱۵۰/۰

گروه*پیش آزمون

۰۱۱/۰

۰۱۱/۰

۰۱۸/۰

۶۶۹/۰

خطا

۱۷۰/۱۷

۶۰۹/۰

کل

۰۰۰/۸۳۱

طبق جدول ۴-۹ سطح معناداری برای کنش متقابل گروه و پیش آزمون مهارت خوانش متن بزرگتر از ۰۵/۰ است (۰۱۸/۰ =F و ۶۶۹/۰=P). ‌بنابرین‏ نتیجه گرفته می­ شود مفروضه همگنی شیب­های رگرسیون برای حل مسئله برقرار است.

جدول ۴-۱۰ نتایج تحلیل کوواریانس برای مهارت خوانش متن

منبع

SS

MS

F

p

^۲η

پیش آزمون

۹۷۰/۰

۹۷۰/۰

۳۲۹/۱

۳۷/۰

۰۱۸/۰

گروه

۴۶۹/۱

۴۶۹/۱

۲۲۶/۲

۰۱۳/۰

۱۵۱/۰

خطا

۱۷۰/۱۷

۶۰۹/۰

کل

۰۰۰/۸۳۱

‌بر اساس جدول ۴-۱۰ سطح معناداری مشاهده شده برای تفاوت میانگین مهارت خوانش متن در پیش آزمون کوچکتر از ۰۵/۰ است (۲۲۶/۲=F و ۰۱۳/۰=P). ‌بنابرین‏ با ۹۵ درصد اطمینان فرض صفر رد و نتیجه گرفته می شود گروه آزمایش و گواه تفاوت معناداری در مهارت خوانش متن دارند. مقدار مجذور ایتا (۱۵۱/۰=^۲η). نشان می‌دهد که ۱/۱۵ % از واریانس مهارت خوانش متن توسط کتاب گویا تبیین می شود.

۴– تحلیل مفهوم عدالت

عدالت در طول تاریخ معرفت بشری به عنوان ایده و ارزشی مطلوب مورد توجه بوده است. همین پیچیدگی مفهوم آن را تبدیل به مفهومی اساسا متنازع فیه نموده است.(کالی،۵۶،۱۹۵۵) البته نزاع عمدتاً بر سر مفهوم اجمالی عدالت نیست بلکه در خصوص مفهوم تفضیلی آن ‌می‌باشد. به نظر می­رسد ارائه تعریفی مورد اتفاق از عدالت غیر ممکن باشد البته ایده برابری، ایده­ای است که در تمام مفاهیم عدالت به گونه ­ای مدخلیت دارد، ‌بنابرین‏ مفهوم عدالت عبارت است از«رفتار با برابرها و رفتار نابرابر با نابرابرها در ارتباط با میزان تفاوت­های نسبی آن ها.»(رزم­خواه،۱۳۹۱،۱۵) به واقع پیوند عدالت با دو مؤلفه‌ برابری و آزادی در حوزه حقوق بشر، اقتضای وجود نظام­های قانون مداری را دارد که رسالت خود را تضمین حقوق و آزادی­های(بنیادین و برابر) شهروندان می­دانند.

۵– حدیث مشهور تساوی انسان­ها

از رسول اکرم اسلام(ص) حدیث مشهوری روایت شده که به تساوی انسان‌ها اشاره دارد این حدیث از طریق اهل سنت و شیعیان به طور متواتر نقل شده است از جمله اینکه در کنزالعمال آمده که رسول اکرم(ص) فرموده­اند: “الناس سواء کاثنان المشط و انما یتفاضلون بالعافیه”؛ یعنی اینکه انسان‌ها مانند دندانه­های شانه با یکدیگر برابرند و تنها چیزی که می ­تواند آن ها را بر یکدیگر برتری دهد خوبی آن ها‌ است.(الهندی،۱۹۹۲،۳۸) ‌بر اساس گفته سامی الدیب حقوقدان سوئیسی فلسطینی تبار، قرآن به طور قاطع و الزام، بردگی را از بین نبرد. ولی این معنی واقعیت دارد که قرآن به عنوان یک عمل خیرخواهانه و نیک، آزادی بردگان را مطرح کرد. به گفته او، قرآن الغای کامل بردگان را به طور مبهم مورد توجه قرار داد. (مهرپور،۱۳۹۰،۳۱۲)

عدم لغو صریح بردگی در اسلام و بیان مقررات و احکام مربوط به بردگی نمی­تواند دال بر این باشد که از نظر اسلام، نظام بردگی حتی صورتی از آن مشروعیت دارد. تفاسیر قرآنی و بیانات پیشوایان دینی همه نشان دهنده آزادی ذاتی انسان و در اختیار نبودن او برای انسان دیگر است. جای تردیدی وجود ندارد که در مقطعی از زمان الغای کامل آن وجود نداشته اما بهرحال لغو بردگی در سبز فایل با اصول و روح اسلام کاملا سازگار است.

گفتار دوم: آزادی سیاسی و اجتماعی

آزادی سیاسی و اجتماعی که در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی تحت عنوان آزادی بیان، آزادی قلم، آزادی اجتماعات و تشکیل گروه احزاب، حق شرکت در اداره­ی امور کشور و انتخابات و امثال آن ها مورد تأکید و تصریح قرار گرفته است، ‌به این اعتقاد باز می­گردد که قدرت اداره جامعه از مردم ناشی می­ شود و آحاد مردم بر سرنوشت خود حاکم هستند و اداره امور کشور نیز به دست آن ها‌ است که مستقیم یا به واسطه نمایندگان خود این کار را انجام می­ دهند. ‌بنابرین‏ باید آزادانه بتوانند نظریات و عقاید خود را برای چگونگی اداره جامعه و تعیین نوع حکومت ابراز دارند، انتقادات خود را از وضع حاکم بیان کنند و در تصمیم گیری­های مربوط به حکومت نقش و نظر داشته باشند.

ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر می­گوید: هرکس حق آزادی عقیده و بیان دارد. و بند یک ماده ۲۰ مقرر می­دارد: هر کس حق دارد آزادانه مجامع و جمعیت­های مسالمت آمیز تشکیل دهد. ‌بر اساس بند یک ماده۲۱ هر کس حق دارد که در اداره امور عمومی کشور خود، خواه مستقیم و خواه با وساطت نمایندگی که آزادانه انتخاب ‌شده‌اند، شرکت جوید. بند سه همین ماده نیز می­گوید: اساس و منشا قدرت حکومت، اراده مردم است. این اراده باید به وسیله­ انتخاباتی ابراز شود که از روی صداقت و به طور ادواری صورت پذیرد. محتوای همین مضامین در مواد ۱۸ تا ۲۵ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی نیز به چشم می­خورد.

۱– آزادی اندیشه و بیان

آزادی فکر، طبیعی ترین و اصلی ترین حق هر فردی از افراد بشر، به شمار می­رود؛ زیرا اقسام دیگر آزادی قابل سلب و ایجاب است ولی آزادی فکری چنین قابلیتی را ندارد. منظور از آزادی فکری این خواهد بود که هر فردی حق دارد درباره هر موضوعی که بخواهد فکر کند و بدون آن که کسی حق داشته باشد افکار و عقاید او را مورد کنترل قرار داده یا عواملی پدید آورد که منجر به اختناق فکری و مانع رشد ادراکات صحیح او گردد. این نوع آزادی در ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر این­طور بیان گشته که«هر کس حق آزادی عقیده و بیان دارد و حق مذبور شامل آن است که از داشتن عقاید خود بیم و اضطرابی نداشته باشد و در کسب اطلاعات و افکار و در اخذ و انتشار آن، به تمام وسایل ممکن و بدون ملاحظات مرزی، آزاد باشد.» همچنین این آزادی در بند یک و دو ماده ۱۹ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی این­طور مقرر گشته که«هیچ کس را نمی­ توان به مناسبت عقایدش مورد مزاحمت و اخافه قرار داد؛ هر کس حق آزادی بیان دارد. این حق شامل آزادی تفحص و تحصیل و اشاعه اطلاعات و افکار از هر قبیل بدون توجه به سرحدات خواه شفاها یا به صورت نوشته یا چاپ یا به صورت هنری یا به هر وسیله دیگر به انتخاب خود ‌می‌باشد.» اسلام نه تنها از آزادی فکری جلوگیری نمی­کند و کوشش در بی­اطلاع نگه داشتن مردم ندارد، بلکه اطلاع داشتن از امور جاری مملکت و حقایق زندگی را جزء وظیفه دولت و ملت اسلامی می­داند و معتقد است هر فردی که آرای گوناگون و نظرات مختلف را آزادانه مورد مطالعه و بررسی قرار دهد، طبعا حقیقت را بهتر به دست خواهد آورد و راه و رسم صحیح زندگی را بهتر تشخیص خواهد داد. اسلام نه تنها سانسور عقاید و افکار را از ناحیه هر مقام و تشکیلاتی عملی نادرست و غیرانسانی می­داند، بلکه ملاک تکلیف و معیار ارزش افراد را در عقل و مقدار دانش و تفکر آنان منحصر می­ کند.(قربانی­لاهیجی،۱۳۸۳،۲۳۰) اسلام نه تنها مخالف با آزادی فکری و پیشرفت نیست، بلکه طرفدار آزادی فرهنگ و دشمن سرسخت خرافات، تقلید کورکورانه، شهوت پرستی، نادانی و بی­سوادی و سانسور عقاید و افکار که از عوامل مهم استعمار فکری به شمار می­روند، ‌می‌باشد. ‌بنابرین‏ اگر تفسیر آزادی فکری، به معنی رهایی پیدا کردن از خرافات و اوهام و سانسور عقاید و افکار و تحمیلات بیجای ارباب مذاهب باشد، اسلام نیز طرفدار آن است و اگر به معنی کنار گذاردن هر نوع عقیده و اخلاق و مقررات صحیح و سعادت بخش باشد، به هیچ وجه قابل قبول و صحیح نخواهد بود.(قربانی­لاهیجی،۱۳۸۳،۲۵۰)

۲– آزادی سیاسی و اجتماعی

کارت های اولیه از لحاظ فناوری ساخت و همچنین خدماتی که ارائه می‌دادند بسیار ساده بودند ولی به علت استفاده چشم گیر و تقاضای روز افزون برای دریافت این نوع کارت ها و خدمات جدید، و نیز مسائل امنیتی که در خصوص این کارت ها به وجود آمد، کم کم در فناوری ساخت کارت ها و همچنین نوع خدماتی که به وسیله این کارت ها ارائه می شد، تغییرات اساسی پدید آمد و کارت های الکترونیکی به بازار آمد.

با الکترونیکی شدن کارت های اعتباری و به کارگیری پایانه های فروش که از سال ۱۹۸۳ مطرح شد، امکان تشخیص هویت ارائه دهنده کارت اعتباری در فروشگاه ها و اطلاع دقیق از اعتبار باقیمانده کارت به صورت پیوسته فراهم گردید. گسترش تجارت الکترونیکی باعث به وجود آمدن نیازهای جدید در خصوص کارت های اعتباری گردید، این نیازهای جدید سبب شد که کارت های اعتباری جدیدی به نام کارت های هوشمند ارائه گردد. یکی از نیازهای اساسی تجارت الکترونیکی کارت اعتباری است و بدون داشتن کارت اعتباری به خصوص در سطح خرده فروشی، تجارت الکترونیکی با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.

امروزه کارت های اعتباری در انواع مختلف جهت ارائه خدمات متنوع با دارا بودن قابلیت استفاده در سطح ملی و بین‌المللی صادر می‌شوند و مورد استفاده گسترده قرار می گیرند. دامنه کاربرد کارت در زندگی اقتصادی از وسعت و گستردگی قابل ملاحظه ای برخوردار است و بسیاری از پرداخت ها و دریافت ها و تأمین بسیاری از کالاها و خدمات نظیر عملیات بانکی و پرداخت هزینه های مرتبط با مسافرت و بیمه از این طریق امکان پذیر است.(Boeschoten W, 2002, p. 41)

انواع کارت های اعتباری

کارت های اعتباری در انواع مختلف و با کاربردهای گوناگون از سوی بانک ها، مؤسسات مالی و غیر مالی (مانند کارت تلفن) در سراسر جهان صادر و در بین متقاضیان توزیع می‌گردد. از کارت ها به عنوان هسته مرکزی ارائه خدمات بانکی، در شاخه بانکداری خرد استفاده می شود. کارت های اعتباری انواع مختلفی دارد. معمولاً کارت ها را بر اساس شیوه تسویه حساب، فناوری مورد استفاده، نوع خدمات و گستره جغرافیایی کاربردشان طبقه بندی می نمایند ( Duca,1995, p. 83 ).

انواع کارت از لحاظ شیوه تسویه

کارت ها بر اساس شیوه تسویه به سه دسته کلی زیر تقسیم می‌شوند:

الف) کارت اعتباری

ب) کارت بدهکاری

ج) کارت هزینه

البته کارت ها دارای نام مختلف دیگری مثل کارت پول، چک کارت، کارت سپرده و غیره نیز می‌باشند که می‌توانند به نوعی زیر مجموعه انواع فوق قرار گیرند.

الف) کارت اعتباری

کارت های اعتباری به منظور خرید کالا، خدمات و دریافت پول نقد صادر می‌شوند. این نوع کارت ها بسته به ارتباطات و قرارداد صادر کننده، می‌تواند در سطح ملی یا بین‌المللی کاربرد داشته باشد. برای صدور این کارت ها متقاضی به بانک یا مؤسسه‌ صادر کننده مراجعه می کند و پرسشنامه ای که حاوی اطلاعات شخصی (مشخصات، وضعیت مالی، اعتباری شخص متقاضی) است را تکمیل می کند، بانک یا مؤسسه‌ صادر کننده کارت پس از بررسی سوابق متقاضی، امتیاز وی را مشخص کرده و میزان و حد اعتبار او را تعیین می کند. در صورت قابل قبول بودن امتیاز و حد اعتبار متقاضی، کارت اعتباری برای وی صادر و حدود اعتبار ایشان مشخص می شود .(Blanchflower D. G, 1998, p. 12)

دارنده کارت اعتباری می‌تواند به بانک ها، مؤسسات مالی، مؤسسات غیر مالی و فروشگاه هایی که پذیرنده

کارت های اعتباری هستند مراجعه نموده و وجه، کالا یا خدمات مورد نظر را پرداخت کند. و در پایان هر ماه صورت حساب معاملات خود شامل کلیه خرید ها و وجوهی که نقداً دریافت نموده را دریافت می‌کند. دارنده کارت پس از دریافت صورت حساب، باید مبلغ آن را به صادر کننده کارت بپردازد، البته می‌توانند صورت حساب خود را تقسیط نمایند، یعنی مبلغی را در ابتدا پرداخت نمایند و مابقی را طی دوره های بعد تأدیه نماید. معمولاً وقتی که صورت حساب ها به صورت اقساط پرداخت می شود به آن بهره تعلق می‌گیرد (Blanchflower D. G, 1998, p. 13).

علاوه بر این خدمات، کارت های اعتباری می‌تواند خدمات دیگری نظیر مسئولیت قانونی بانک ها در قبال خرابی کالا و خدمات خریداری شده، بیمه حوادث مسافرت و خرید از طریق پست، تلفن و اینترنت را نیز فراهم نمایند (Blanchflower D. G, 1998, p. 14).

ب) کارت بدهکاری

کارت های بدهکار از جمله کارت هایی است که استفاده زیادی دارند، این کارت تقریباً به لحاظ عملیاتی شبیه کارت های اعتباری می‌باشد و از نظر ماهیت تقریباً معادل چک عمل می‌کند. میزان اعتبار کارت بدهکار بر اساس حساب بانکی دارنده کارت تعیین می شود. به عبارت دیگر قبل از این که دارنده کارت خرید خود را انجام دهد باید معادل مبلغ خرید در حساب مربوطه وجه نقد داشته باشد. مکانیزم کار بدین شکل است که دارنده کارت بدهکار کالا و خدمات مورد نظر خود را انتخاب می‌کند و صورت حساب مربوطه را امضاء می‌کند. این کار بدین معنی است که به بانک دستور می‌دهد که معادل مبلغ صورت حساب از حسابش کسر و به حساب پذیرنده کارت واریز گردد. به عبارت دیگر عملکرد آن مثل صدور یک چک در وجه فروشنده می‌باشد با این تفاوت که زمان صدور و دریافت چک، در اینجا وقتی که از پایانه های فروش استفاده می شود به صفر می‌رسد. از کارت های بدهکار برای دریافت وجه از طریق ماشین های خودپرداز نیز می توان استفاده نمود. نکته ای که ‌در مورد کارت های بدهکار بسیار مهم است این است که دریافت وجه یا خرید کالا و خدمات صرفاً به اندازه موجودی حساب دارنده کارت، امکان پذیر می‌باشد و اضافه بر موجودی امکان پذیر نمی باشد. کارت هایی که اخیراًً توسط بانک های کشور ارائه می شود از نوع کارت های بدهکار می‌باشد .(Blanchflower D. G, 1998, p. 14)

ج) کارت هزینه

کارت های هزینه بسیار شبیه کارت های اعتباری می‌باشند تفاوت آن ها این است که در کارت های اعتباری میزان اعتبار، تعیین می شود و دارنده کارت مجاز است به اندازه اعتبار کارت، خرید انجام دهد و یا پول دریافت نماید، ولی کارت هزینه حد مشخص اعتباری ندارد و دارنده آن هر چه قدر بخواهد می‌تواند کالا و خدمات خرید نماید ولی پس از دریافت صورت حساب باید بدهی خود را تأدیه کند، تفاوت دیگر این نوع کارت با کارت های اعتباری این است که به وسیله این ‌کارت‌ها نمی توان وجه نقد دریافت نمود. متداول ترین نوع این کارت ها در ایالات متحده آمریکن اکسپرس و دانیرزکلوپ می‌باشد .(Blanchflower D. G, p. 15)

انواع کارت از لحاظ فناوری ساخت

کارت ها بر حسب فناوری ساخت به دو دسته تقسیم می‌شوند:

الف) کارت با نوار مغناطیسی

ب) کارت های هوشمند

الف) کارت با نوار مغناطیسی