ترکیبی از هوش خارجی با هوش داخلی
استفاده از هوش خارجی در هوش داخلی یا ترکیبی از گروه های فوق، به این معنی است که بخش های خاصی از قابلیت های ممکن در خارج انجام شود و فقط قطعات خاصی در داخل قرار می گیرند. در این نوع ردیابی ممکن است توسط یک دوربین خارجی انجام شود و سیستم ناوبری در داخل، یا بالعکس. به عنوان مثال سیستمی به منظور تست الگوریتم برای هلیکوپتر چهار روتور بدون سرنشین ساخته شده است. در این سیستم، دو دوربین به منظور برآورد موقعیت کنترل از راه دور هلیکوپتر چهار روتور مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از دوربین ها روی زمین و دیگری در هلیکوپتر قرار گرفته است. هر یک از این دوربین ها به کامپیوتر های مختلفی که توسط یک شبکه به هم متصلند، کنترل می گردند. دوربین اطلاعات را به کامیپوترهای خارجی از طریق شبکه ارسال کرده و دوربین های خارجی اطلاعات را به هلیکوپتر با بهره گرفتن از دستگاه کنترل از راه دور و یک پورت سریال ارسال می کند. عیب این کار اضافه شدن وزن به هلیکوپتر و مقدار تجهیزات گران قیمت است [۲].

پردازش تصویر
پردازش تصویر روشی برای تبدیل یک تصویر به صورت دیجیتال و انجام برخی از عملیات بر روی آن، به منظور دریافت یک تصویر بهبود یافته و یا برای استخراج برخی از اطلاعات مفید از آن است. در اوایل دهه ۶۰ سفینه فضایی رنجر ۷ متعلق به ناسا شروع به ارسال تصاویر تلویزیونی مبهمی از سطح ماه به زمین کرد. استخراج جزئیات تصویر برای یافتن محلی برای فرود سفینه آپولو نیازمند اعمال تصمیماتی روی تصاویر بود[۱۸]. این کار مهم به عهده لابراتوار قرار داده شد. بدین ترتیب زمینه تخصصی پردازش تصاویر رقمی آغاز گردید و مثل تمام تکنولوژی های دیگر سریعاً استفاده های متعدد پیدا کرد. از سال ۱۹۶۴ تاکنون، موضوع پردازش تصویر، رشد فراوانی کرده است. علاوه بر برنامه تحقیقات فضایی، اکنون از فنون پردازش تصویر، در موارد متعددی استفاده می شود. برای نمونه در پزشکی شیوه های رایانه ای Contrast تصویر را ارتقا می دهند یا این که برای تعبیر آسانتر تصاویر اشعه ایکس یا سایر تصاویر پزشکی، سطوح شدت روشنایی را با رنگ، نشانه گذاری می کنند[۱۸]. متخصصان جغرافیایی نیز از این روش ها یا روش های مشابه برای مطالعه الگوهای آلودگی هوا که با تصویر برداری هوایی و ماهواره ای بدست آمده است، استفاده می کنند. در باستان شناسی برای تصویربرداری سه بعدی از اجسام و فسیل ها مورد استفاده قرار می گیرد[۱۸]. در موزه های نیز روش های پردازش تصویر برای بازیابی عکس های مات شده ای که تنها باقی مانده آثار هنری نادر هستند، مورد استفاده قرار می گیرد[۱۸]. کاربردهای موفق دیگری از پردازش تصویر را نیز می توان در نجوم، زیست شناسی، پزشکی هسته ای، صنعت بیان کرد. پردازش تصویر در صنایع مختلف از جمله صنایع هوافضا،صنایع بسته‌بندی و چاپ، صنایع خودرو، داروسازی و پزشکی، صنایع الکترونیک، صنایع غذایی، صنایع فولاد، آلومینیوم، مس و …،صنایع سلولوزی(کاغذ، مقوا، کارتن)، صنایع لوله، پروفیل فلزی، لوله پلیمری و کابل، صنایع منسوجات (پارچه، موکت، فرش و بافته‌های صنعتی)، صنایع کاشی، سرامیک کاربردهای فراوانی دارد [۸].

ردیابی شی
امروزه ردیابی اجسام کاربردهای بسیاری در زندگی بشر دارد. از کاربردهای نظامی گرفته تا کاربردهای نظارتی، رباتیک، بینایی ماشین، کنترل ترافیک، اتوماسیون و غیره [۲۳]. هر سیستم بینایی که مرتبط با دنبال کردن، تفسیر و تشخیص اشیای متحرک در تصویر است، نیازمند به آشکارسازی مطمئن و بخش بندی نواحی متناظر شی متحرک می باشد. آشکارسازی لکه های متحرک، حجم اطلاعات مورد پردازش در مراحل بعدی مانند دنبال کردن و تشخیص را کاهش می دهد. چون در این مراحل فقط پیکسل های تغییر کرده باید مورد آزمایش قرار گیرند. معمولترین روش برای آشکارسازی حرکت در یک دنباله از تصاویر، تفاضل پس زمینه است که به وسیله محاسبه تفاضل قدر مطلق بین فریم ورودی و یک مدل پس زمینه فیلم ویدئویی، به دست می آید. در این پایان نامه الگوریتمی جدید برای ردیابی هدف به کمک مدل کردن پس زمینه ارائه گردیده است. برای مدل کردن پس زمینه از دو مدل مختلف استفاده شده است. در مدل پیشنهادی اول از تبدیل موجک برای مدل کردن پس زمینه بهره برده و از مزایای تبدیل موجک یعنی فیلترینگ و کاهش نرخ داده بهره گرفته است. در ادامه مدل پس زمینه کدبوک (codebook) مورد مطالعه قرار گرفته و پیشنهاداتی به منظور بهینه کردن آن ارائه شده است. در پایان روشی جدید برای ردیابی هدف بر اساس مدل های پیشنهادی و تکنیک تجزیه مقادیر یگانه، پیاده سازی گردیده است.

چالش های در ردیابی شی
برخی از چالش های اصلی که ممکن است مسیر دارای یک شی با آن مواجه شود عبارتند از:
تغییرات روشنایی - که نور و یا طول نور در دنباله تصویر را تغییر می دهد. تغییر در روشنایی یک مشکل در ردیابی شی به عنوان رنگ پس زمینه و اشیاء و ردیابی شدن ایجاد می کند. این کار اغلب در محیط های بیرون از منزل رخ می دهد، اما می تواند در محیط داخل ساختمان با نورپردازی ثابت کنترل شود.
انسداد - یک شیء به خودی خود، شی دیگری یا پس زمینه را از نظر پنهان کند [۲۳].
پس زمینه متحرک - ما که در تصویر در حال دنبال کردن جسم های متحرک در صحنه می باشیم. اشیاء خاصی نیز ممکن است در پس زمینه در حرکت باشند. در محیط بیرون از منزل، این می تواند شامل جریان آب، افراد یا ماشین های در حال حرکت باشند.
انتخاب ویژگی
ویژگی های خاص باید از یک شی به منظور متمایز کردن آن از بقیه صحنه استخراج شود. این ویژگی باید با توجه به نوع و ظاهر شی انتخاب شوند. جهت انتخاب ویژگی های مختلف شی در تصویر، تغییرات بزرگ به عنوان مثال نور و نویز می تواند تاثیر منفی در تشخیص داشته باشد.

رنگ
رنگ از محبوب ترین ویژگی های بصری است که می تواند در پردازش تصویر مورد استفاده قرار گیرد. این ویژگی برای اشیاء، که از یکنواخت بودن آن ها جلوگیری می کند. بهبود یک روش ردیابی که تنها از اطلاعات رنگ در یک تصویر استفاده می کند، نشان داده شده است [۷]. روش ردیابی رنگ بکار رفته، شناسایی مناطق ​​رنگی در هر فریم تصویر است. رنگ نیز به عنوان یکی از ویژگی های پیگیری روشن اشیاء رنگی مورد استفاده قرار می گیرد[۲۲]. از آنجا که رنگ قرمز، سبز و آبی (RGB) به تغییرات نور بسیار حساس است[۲۲]، روش تبدیل رنگ RGB به فضای رنگ YUV تبدیل و استفاده می شود. YUV رنگ مفید است زیرا جزء شدت، از جزء رنگ جداست که به آن معنی می توان به طور جداگانه پرداخته شده است. این تبدیل در توالی تصویر که در آن رنگ جسم کاملا مجزا از پس زمینه بود قابل مشاهده است. رنگ جسم در حال ردیابی بسیار شبیه به اشیاء دیگر در پس زمینه است. رنگ ها همچنین نباید در صحنه از تغییرات نور شدید برخوردار گردند، که این عمل به عنوان یک رنگ با شدت نور بیش از حد و متفاوت خواهد بود. با این حال، راه های غلبه بر آن وجود دارد. روش ردیابی شیء ترکیبی از توزیع رنگ با فیلتر ذره پیشنهاد شده است. ذرات فیلتر برای تخمین حالت پویا، که بدان معنی توزیع رنگ به روز شده برای تغییر در نور اجازه می دهد، مشاهده می شود[۱۴]. نتایج مطالعه را می توان در شکل ۱٫۲، که در آن از روش ردیابی شیء بر روی یک خودرو مورد آزمایش قرار گرفته دیده می شود[۱۴].

لبه
اطلاعات لبه یکی دیگر از ویژگی های محبوب در ردیابی اشیا است که می تواند مورد استفاده قرار گیرد، این روش حساسیت کمتری نسبت به تغییرات نور از رنگ دارد. لبه نیز دارای نویز بسیار قوی می باشد[۱۹].
شکل ۱،۲: توزیع رنگ و فیلتر کردن ذرات برای پیگیری یک وسیله نقلیه مورد استفاده قرار گرفت[۱۴].
یافت لبه هایی که در آن تغییرات شدت بزرگ در تصویر وجود دارد درون دایره مشاهده می شود. بسیاری از الگوریتم های تشخیص لبه وجود دارند و این به طور کلی با الگوریتم ردیابی که مرز اشیاء مشخص می شود، ردیابی می گردد. در [۹] چهار الگوریتم تشخیص لبه مشترک مقایسه شده از جمله تشخیص لبه Canny ، تشخیص لبه Sobel و تشخیص لبه Sarkar-Boyer و تشخیص لبه Nalwa-Binford. که نتایج مقایسه نشان داد که تشخیص لبه به زمینه وابسته است و هر الگوریتم نتایج بهتری از دیگر الگوریتم ها برای یک تصاویر خاص نمایش می دهد[۹]. آشکارساز Canny، به طور کلی به عنوان بهترین روش همه جانبه برای تشخیص لبه شناخته شده است [۱۹]. تشخیص لبه Canny ایجاد شده در سال ۱۹۸۶ در مقاله ای تحت عنوان “یک روش محاسباتی برای تشخیص لبه” ارائه شده است. سه معیارهای اصلی آن عبارتند از:
نرخ خطای کم، از دست ندادن لبه های مهم.
یافت نقاط لبه، فاصله بین آنها.
حداقل پاسخ، به معنی شناسایی فقط لبه یک جسم
در [۲۲] از فیلتر Canny به عنوان بخشی از الگوریتم ردیابی شی مبتنی بر رنگ thresholding استفاده شده است. که یک تابع در کتابخانه منبع باز OpenCV جهت نمایش لبه های شیء وجود دارد [۲۲]. شکل ۲،۲ تصویری را نشان می دهد که در آن یک بخش به رنگ زرد انتخاب شده و برای پیدا کردن لبه در آن از فیلتر canny کمک گرفته شده است.
شکل ۲،۲: لبه در یک تصویر با بهره گرفتن از ماسک فیلتر Canny [22].

بافت
بافت یکی دیگر از ویژگی هایی است که اقدامات خواصی مانند صافی و نظم یک شی را نمایش می دهد. این ویژگی، مانند لبه، بسیار حساس به تغییرات نور است. اگر بافت هدف، بسیار متمایز از پس زمینه باشد بافت یک انتخاب خوب برای استخراج ویژگی است. برنامه ممکن است در یک تصویر به انجام استخراج بافت های مختلف انحراف یا واریانس، آنتروپی و محدوده های محلی بپردازد[۱۹]. اطلاعات بافت در اغلب موارد همراه با اطلاعات رنگ یک شئ جهت انجام ردیابی شئ همراه است. در [۱۳] یک مدل دیگر الگوریتم ردیابی شئ می باشد که در آن از هیستوگرام رنگ و بافت مشترک استفاده می شود. این هیستوگرام برای ردیابی اشیاء مختلف، از جمله مردم، ماشین و چهره از الگوریتم تغییر میانگین استفاده کرده است.

تشخیص شی
تشخیص شی یا می تواند بر داده های زمانی یا داده های فضایی استوار باشد [۱۲]. زمانی که داده ها متکی بر پس زمینه ایستا و شی در حال جنبش هست بنابراین با تفاوت بین دو فریم قبلی شی قابل مشاهده می باشند. تفریق پس زمینه در تشخیص شی بسیار مطلوب است. داده های زمانی، فرض می کند که تنها یک شی متحرک در صحنه وجود دارد. این به این معنی است که هر تفاوت بین عکس به دلیل حرکت شی می باشد. Thresholding از اطلاعات مکانی یا روش های آماری استفاده می کند [۱۲].

تفریق پس زمینه
تفریق پس زمینه، یک راه تشخیص اشیاء در حال حرکت با پیدا کردن تفاوت بین تصویر فعلی و زمینه است. تفریق پس زمینه متکی به یک دوربین ثابت می باشد و دوربین مورد استفاده در پردازش تصویر، جهت تفریق پس زمینه نمی تواند متحرک باشد[۵]. تفریق پس زمینه با بهره گرفتن از تنها دو عکس انجام می شود، در [۱۲] یک روش بهبود یافته معرفی شده که استفاده از تصاویر متعدد آن راقوی تر می سازد. روش رایج تفریق زمینه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج هر یک از این روش در زیر دیده می شود. در شکل ۳٫۲ Basic، اشاره به تمکین فریم دارد. G -1، اشاره به گاوسی دارد. GMM، اشاره مدل مخلوط گاوسی دارد. KDE، اشاره به برآورد چگالی و MinMax اشاره به حداقل و حداکثر تفاوت بین فریم اشاره دارد.
شکل ۳،۲: نمایش نتایج: انجام چند الگوریتم تفریق زمینه های مختلف در یک فریم از یک ویدئو [۵].
ساده ترین شکل تفریق پس زمینه تفاوت فریم subtracts کنونی فریم تصویر از فریم تصویر های قبلی است. این روش تنها روش خوب تشخیص شی ای که دائما در حال حرکت است می باشد و شی از پس زمینه کاملا متمایز است[۱].

قطعه بندی تصاویر
قطعه بندی تصویر، جهت تقسیم نمودن قطعات یا مناطق مشابه استفاده می شود. در بینایی کامپیوتر ، تقسیم بندی تصویر، فرایند پارتیشن بندی یک عکس دیجیتال را به بخش های متعدد (مجموعه ای از پیکسل ها ، به عنوان superpixels شناخته می شود) می باشد. هدف از قطعه بندی تصویر این است که یک تصویر را به چیزی که تجزیه و تحلیل آن معنی دار تر و آسان تر می باشد تقسیم نمائیم [۱]. قطعه بندی تصویر به طور معمول برای قرار دادن اشیاء و مرز (خطوط، منحنی ها، و غیره) در تصاویر استفاده می شود . در حقیقت، تقسیم بندی تصویر فرایند تخصیص دادن یک برچسب به هر پیکسل در یک تصویر است به طوری که پیکسل با همان برچسب ویژگی های بصری خاص به نمایش در می آید. در نتیجه تقسیم بندی تصویر مجموعه ای از بخش هایی است که در مجموع، کل تصویر یا مجموعه ای از خطوط استخراج شده از تصویر پوشش داده شده را نمایش می دهد. هر یک از پیکسل ها در منطقه ای مشابه با توجه به برخی از ویژگی ها و محاسبات، مانند رنگ، شدت، و یا بافت را دارا می باشند. مناطق مجاور با توجه به همان ویژگی ها به طور قابل توجهی متفاوت هستند[۱].

به عبارت دیگر، بین قول به وجود نفس پیش از وجود بدن، و پیدایش اولیه نفس ناطقه با حدّوث بدن مناسب، نسبت تناقض برقرار نمی‌‌باشد تا از ابطال یکی، ثبوت دیگری لازم آید بلکه ممکن است نه آن باشد و نه این، یعنی پای شق سومی در میان باشد مثلاً نفس ناطقه نا از بدن دیگر به بدن ما منتقل شود (تناسخ) و یا اینکه جسمانیه الحدّوث باشد. (علامه حلی، ۱۳۷۸، ص۲۴۰)
حکمای پیشین –از جمله ابن سینا- هرگونه کینونت نفس پیش از بدن مادی را محال می‎دانستند، چون بر آن بودند که اثبات این کینونت، به اثبات چندی از محالات – مانند تناسخ وجوب قدم نفس و تعدد افراد نوع واحدّ و امتیاز آنها بدون ماده و استعداد مادی و منقسم شدن نفس پس از وحدّت آن (مثل مقادیر متصله) و تعطیل آن پیش از حدّوث بدن منجر می‎شود.
صدرا، مشکل را به یاری سه اصل حکمت متعالیه حل می‎کند:
۱-اصل اصالت وجود.
۲ اصل تشکیک وجود.
۳-اصل"بسیط الحقیقه کل الاشیاء".
نخست طبق اصل اصالت وجود، ثابت می‎گردد که ماهیت اشیاء هیچ تحققی ندارد.
دوم وجود، دارای مراتب متعددی است که اختلاف آنها از جهت شدت و ضعف و تقدم و تأخر است و هر مرتبه‎ای از وجود که شدیدتر باشد، دارای احکام و آثار مرتبه ضعیف‎تر نیز هست (البته این در صورتی است که ما در این دو مرتبه، وجود آنها و نه نبود و عدم آنها را ملاحظه می‎کنیم ).(یعنی آنها را “لابشرط” لحاظ می‎کنیم، نه “بشرط لا").
سوم، چون مرتبه شدیدتر به واجب‎الوجود نزدیکتر است، به ناچار این مرتبه، از مرتبه ضعیفتر، بساطت بیشتری دارد و به سبب بساطت بیشتر خود، امور بیشتری را شامل می‎شود.
در سلسله طولی نزولی، وجود مرتبه عالی‎تر، کاملاً شامل وجود مرتبه پایین‎تر است و اگر ما نفس را همچون مرتبه‎ای از مراتب وجود ملاحظه کنیم در این صورت، کاملاً مشمول مرتبه عالیتر (آن را هرچه بگوئیم فرقی ندارد عقل فعال یا نور قاهره) است که این مرتبه عالی، از نفس قویتر و شدیدتر است.
(نفس به سبب قرب بیشتر خود به عالم مواد و حظ کمتر از وجود که نصیب اوست از جهت عدم از آن برتر است).
ملاصدرا می‎گوید :"طبق سلوک عرفانی، فقط علت، امر حقیقی است و معلول صرفاً جهتی از جهات علت خود است ” (صدرالدین شیرازی، ۱۳۷۸، ص۳۰۱)
پس میتوانیم وجود(کیفونت) نفوس انسانی را پیش از حدّوث ابدان مادی نیز اثتات کنی و بگوئیم:
نفوس انسانی قبل از ابدان، به واسطه کمال و تمامیت علت وسبب خود (یعنی رب النوع انسانی) موجودند، چون علت تام، موجد معلول خود است.
پس اگر سبب نفس، ذاتاً ، تام باشد، نفس همراه با او، موجود است و از او جدا نمی‎شود. (همان، ص۳۰۱ )
ملاصدرا دست کم سه مقام یا نشأت نفس را ذکر می‎کند که متقدم بر مقدم و نشأت دنیوی او هستند و تنها در این مقام و نشأت دنیوی است که نفس همراه با بدن مادی موجود است و این مقامات سابق چنین است.
۱-مقام بسیط عقلی یا مقام اجمالی عقلی:
در این مقام، نفس به صورت عین ثابت در علم حق موجود است.(یعنی موجود به وجود حق است و هیچ وجود مستقلی ندارد).
۲- مقام تفضیلی عقلی (و این همان مقام اخذ میثاق در روز “عهدالست است").
۳-مقام صور مثالی:
(و این، عالم اشباح و مقام جنت مثالی است که آدم و حوا پیش از هبوط، در آنجا اقامت داشتند).
باید متوجه باشیم که این سه مقام (یا مرتبه) با تعالیم صدرا درباره سه عالم(حس، خیال و عقل) و دو قیامت:
( قیامت صغیر که مراجعت نفس به عالم صور خیالی و اشباح مثالی است و قیامت کبیر که بازگشت او به عالم ارواح مقدسه و عقول مجرد است) کاملاً تطبیق می‎کند. همچنین باید در نظر داشته باشیم که اعیان ثابته نفوس جزئی که د رعلم خداوند ثابتند، هیچ از خود، وجود مستقل ندارند.
به قول ابن عربی:
“العیان التی لها العلم الثابته فیه، ما شمت رائحه الوجود". هرگز بوی وجود را نشنیده‎اند.
آنها به جای وجود خود، بوجود خدا موجودند زیرا از جهت وجود، هیچ انفصال و تفریقی میان آنها و حق وجود ندارد. از اینجا می‎توان استنباط کرد که اگر ما نفوس را همچون اعیان ثابته در علم حق ملاحظه کنیم، در این صورت، آنها نوعی تقدم بر ابدان مادی دارند که عین تقدم حق بر “ما سوی الحق” است.
( و در این صورت، رب النوع انسانی چیزی جز جهت فاعلی، در حقیقت کلی نیست).
علاوه براین، چون ملاصدرا عالم صور عقلی را به “صقع الهی” نسبت می‎دهد، از جمله “ما سوی الحق” نیست، بلکه بوجود حق موجود است این قول به مقام دوم نیز سرایت می‎کند.(دکتر یانیس اشوتس، ۱۳۸۱، ش۲۸)

۳-۱۲-ملاصدرا و حدّوث نفس ناطقه:

صدرالمتألهین بر این عقیده است که نفس در عین وحدّت و بساطت ذلت، دارای اطوار و شئون گوناگون و درجات و مراتب وجودی مختلفی است که بعضی پیش از طبیعت و بعضی مقارن با طبیعت و بعضی پس از طبیعت است.
نفوس ناطقه انسانی قبل از تعلّق به ابدان انسانی، بوجود عقلانی موجودند به طوری که وجودشان وابسته به علل و مبادی عالیه عقلیه می‎باشد که همواره مستلزم وجود معلولات و مصاحبت با آن می‎باشد، پس از نظر او نفس در عالم مفارقات عقلیه با علت و سبب خویش موجود است به وجود عقلی.
زیرا علت و سبب و تجود نفس موجودی است تام و کامل الذات و هیچ معلولی از علت تامه خود که هم تام در وجود وو هم تام در افاضه و ایجاد است منفک نخواهد بود.
لیکن تصرف نفس مشروط به حصول استعداد و وجود شرایطی است که ظرف حصول و وجود آنها عالم جسم و جسمانی است.
بنابراین نفس قبل از حدّوث بدن در علت و سبب خود موجود بوده است به عبارت دیگر علت و سبب آن حقیقت نفس را داشته و دارد. چون علت حقیقت محلول را به نحو اشرف و اکمل با خود دارد.
صدرالمتألهین در این باره بیان می‎کند:
نفس انسانی را مقامات و نشأت ذاتی است که بعضی از آنها از عالم امر و تدبیر می‎باشد. حال در اینجا ممکن است این اشکال مطرح شود که اینکه شما گفتید نفس قبل از تعلّق به بدن در علت و سبب خود موجود است و بوجود عقلی وجود دارد آیا این امر مستلزم قول به وجود شیء در شیء به صورت بالقوه نیست همانطوری که صور غیر متفاهی در مبدأ قابلی یعنی هیولای اولی موجود است. (صدرالدین شیرازی ، ۱۳۷۹، ج۸، صص۳۴۶-۳۴۵،)
ملاصدرا در پاسخ به این اشکال بان می‎کند:شما نباید گمان کنید که وجود شیء در قابل است زیرا در فاعل همانند وجود شیء در فاعل از نظر تحصیل و فعلیت از وجود فی نفسه آن شیء هم شدیدتر و تمام‎تر است در حالی که وجود شیء در قابل گاهی از وجود فی‎ نفسه آن شیء ناقص‎تر و ضعیف‎تر است، زیرا وجود آن شیء در قابل دارای قوه، شبیه به عدم وجود فی نفسه آن، بین بود و نبود (امکان) می‎باشد و حال آنکه وجود آن در فاعل بالوجوب است. ‎(صدرالدین شیرازی ، ۱۳۷۸،ص۳۶۸)

۳-۱۳-چگونگی حدّوث نفس ناطقه و تعلّق آن به بدن

قبلاً گفته شد که طبق حرکت جوهری کلیه موجودات جهان طبیعت در حرکت و تحول دائم به سر می‎برند و هر موجودی در این جهان به سوی غایت خویش در جریان است و دم به دم صورت جدیدی را به خود می‎گیرد و مقام تازه‎ای را دارا می‎شود.
حال ملاصدرا بر طبق این گره گشایی بیان می‎دارد:
که وقتی ؟عناصر چهارگانه کاملاً تصفیه شدند و اختلاط و امتزاح آنها به اعتدال رسید و راه کمال و استکمال عوالم نباتات و حیوانات را پشت سر گذاشت و قدمی فراتر نهاد در این هنگام از جانب واهب الصور شایسته قبول نفس ناطقه می‎شود.
پس هنگامی که مواد و عناصر اولیه با مزاجهای حاصل در خویش به مرتبه نهایی استعداد قبول صورت جدید رسیدند و به آخرین درجات و مراتب انکسار توسط مابین اضداد نائل شدند و شدت و صورت آنها به اعتدال گرائید.
در این هنگام شایسته قبول صورتی افضل و فیض و جوهری اعلاء و اشرف از جوهر سایر موالید می‌گردد و لذا از ناحیه عالم امر و تأثیر و تدبر الهی صورتی را می‎پذیرد که جرم سماوی و عرش رحمانی، پذیرفته و آن صورت عبارت است:
«از قوه روحانی و نفسی که هم مدرک کلیات و هم مدرک جزئیات و هم متصرفات در معانی و صورت است».
(صدرالدین شیرازی ، ۱۳۷۸،ص ۳۲۰) (صدرالدین شیرازی ، ۱۳۸۳،ص۲۹۹)
ملاصدرا در اثر دیگرش مطلب مذکور را با عبارتی تقریباً شبیه عبارتهای مذکور چنین بیان می‎کند وقتی عناصر صافی شد و تقریباً بطور معتدل امتزاح یافت و نسبت به نبات و حیوان طریق کمال را بیشتر پیمودو قوس عروجی را نسبت به سایر نفوس بیشتر طی نمود از جانب واهب الصور مختص به نفس ناطقه می‎گردد.
نفسی که سایر قوای نباتی و حیوانی را به کار می‎گیرد، زیرا فزونی کمال براساس زیادی صفا و اعتدال است.
«فاذا بلغت الی غایه‎التوسط من الاطرف المتضاده فاعتدلت او قربت حدّا من الاعتدال الرافع التضاد الذی هو بمنزله الخالی من الاضداد کالسبع السداد و ما فیها استعدت لقبول الفیض الذی اکمل ما یمکن قبوله و قبلت من التأثیر الالهی ما قبله الاجرام العلویه و العرش الاعظم الذی ترفع الیه الأیدی فی الدعاء لصفاء جوهره اقصی غایه الصفاء، و تهیئه لقبول الفیض من المبدء الاعلی اتم تهیؤ لاعتداله الذاتی، و بعده عن التضاد اقصی بعد».
پس وقتی مواد به واسطه مزاج‌هایش به حاشین و نهایت آمادگی رسید و به نهایت اعتدال و وساطت که عادی از تضاد باشد رسید و اعتدال یافت و شبیه به آسمانهای هفت‎گانه گشت، در این صورت مستحق قبول فیض اکمل و جوهر اعلاء و اشرف از ناحیه بخشنده جواد می‎شود و از تأثیر الهی چیزی را می‎پذیرد که جرم آسمانی و عرش رحمانی پذیرفته است یعنی قوه رحمانی که ذاتاً مدرک کلیات عقلی و به واسطه قواء و آلات خود مدرک جزئیات حسی می‎با‎شد، در معانی تصرف می‎کند و راه خداوند بزرگ و حق را می‎پیماید.
(صدرالدین شیرازی ، ۱۳۵۴، ص ۲۵۸)
بنابراین وقتی موجودی به صورت استکمالی نشأت عنصری و جمادی و نباتی و حیوانی را طی نمود و به تحول جوهری خود، هر دم و هر لحظه، صورتی کامل‎تر یافت به مرحله‎ای می‎رسد که کمالی که دریافت می‎کند که دیگر جسمانی نیست بلکه روحانی و معنوی است و آن همان نفس ناطقه است.

شکل ۴-۱۰- نقشه معیار کیفیت خاک
جعفری و همکاران ( ۱۳۸۵) در مطالعه­ ای به ارزیابی شاخص­ های معیار خاک جهت بررسی وضعیت بیابان­زایی مناطق سلیمان، حسین آباد میش مست و گازران در استان قم پرداختند. آن­ها در این تحقیق ، شاخص­ های سنگریزه تحتانی، شوری، عمق خاک و بافت خاک را مورد ارزیابی قرار دادند و بدین نتیجه رسیدند که برای برآورد بهتر از وضعیت بیابان­زایی باید معیار خاک را با شاخص­ های بیشتر، به همراه سایر معیارها مورد بررسی قرار دارد [ ۱۸].

عباسی و درویش ( ۱۳۸۵) نقش مولفه­های شور شدن خاک و کیفیت آب در تشدید روند بیابان­زایی حوزه آبخیز مند را مورد بررسی قرار دادند. طبق نتایج آن­ها نقشه وضعیت بیابان­زایی از جنبه شوری­زایی نشان داد که نزدیک به یک میلیون هکتار از حوضه مند یا مشکل شوری و قلیائیت در گیر است. همچنین در طول مسیر رودخانه­های حوزه از شمال به جنوب بعد از گنبد نمکی به شدت افت کرده و از طبقه C2S1 به C4S4 تغییر می­ کند [ ۴۰].
بخشنده مهر ( ۱۳۸۷) در بررسی بیابان­زایی دشت سگزی اصفهان برای معیار خاک از شاخص­ های بافت خاک، درصد سنگریزه، شیب، عمق خاک، زهکشی، درصد گچ خاک، هدایت الکتریکی، نسبت جذب سدیم و درصد ماده آلی استفاده کردند. طبق ارزیابی آنها معیار کیفیت خاک در دو کلاس متوسط و پایین قرار گرفت که هر کدام به ترتیب مساحتی برابر ۳۸/۱۵ و ۶۲/۸۴ درصد از کل منطقه را به خود اختصاص دادند. همچنین طبق ارزیابی آنها شاخص ماده آلی در این معیار بیشترین تاثیر را در بیابان­زایی منطقه داشت [ ۱۴].
میزان تاثیر هر کدام از شاخص­ های معیار خاک در نمودار ۴-۲ با هم مقایسه شده است. همان طور که از نمودار زیر مشخص است شاخص مواد آلی با امتیاز ۱۹۰ بیشتر ترین تاثیر را در بین شاخص­ های معیار خاک دارد و کم ترین میزان تاثیر را شاخص بافت خاک با امتیاز ۱۱۰ به خود اختصاص داده است.
نمودار ۴-۲- میانگین وزنی هر کدام از شاخص­ های معیار کیفیت خاک
۴-۱-۳- معیار کیفیت پوشش گیاهی
بررسی‌های به عمل آمده در مناطق بیابانی کشور حکایت از استقرار و پراکنش پوشش گیاهی مناطق بیابانی ایران متناسب با مؤلفه‌هایی همچون میزان و پراکنش بارندگی، نوسانات درجه حرارت، رطوبت، منابع آب سطحی و زیرزمینی، شرایط توپوگرافی و فیزیوگرافی، سازندهای زمین‌شناسی، بافت و ساختمان خاک و … دارد [۲۴]. اغلب گیاهان طبیعی مناطق بیابانی ایران خشکی‌زی، شوری‌زی، ماسه‌زی، گچ‌زی، آهک‌زی و غیره بوده و به عبارت دیگر نوع پوشش گیاهی تا حد بسیار زیادی تابع نوع بستر و بخصوص ویژگی‌های خاص خاک‌های چنین مناطقی است[ ۲۴].
به علت شرایط نامناسب اقلیمی، خاک، آب و چرای مفرط در گذشته، پوشش گیاهی منطقه بسیار تخریب یافته و وضعیت مراتع آن فقیر و بعضا بسیار فقیر می­باشد. گرایش در تمام مراتع ثابت و در بعضی قسمت ­ها منطقه منفی است. لذا با توجه به اطلاعات موجود و بازدیدهای صورت گرفته، امتیاز شاخص ­ها در واحدهای­کاری به صورت جدول ۴-۳ تعیین شده و پس از محاسبه هندسی آن نقشه معیار کیفیت پوشش گیاهی به صورت شکل ۴-۱۱ تهیه گردید.
جدول ۴-۴- امتیازات شاخص های مربوط به معیار کیفیت پوشش گیاهی در هر واحد

 

کیفیت پوشش گیاهی
کد	امتیازات شاخص ها			امتیاز معیار پوشش گیاهی (میانگین هندسی)
	حفاطت در برابر فرسایش	مقاومت به خشکی	درصد پوشش گیاهی
۱-۱-۱	۱۲۰	۱۲۰	۱۲۰	۱۲۰
۱-۱-۲	۱۲۰	۱۲۰	۱۷۰	۷۷/۱۳۴
۱-۱-۳	۱۵۰	۱۵۰	۱۴۰	۵۸/۱۴۶

 

1. 1. 1. ارزیابی گزینه­ های موجود برای معیارها:

   

 

 

 

 

 

هر روش صحیحی که برای تصمیم ­گیری مورد استفاده قرار می­گیرد، به عنوان ورودی، نیاز به ارزیابی گزینه­ های موجود در ازای هر معیار دارد. بسته به نوع معیار این ارزیابی ممکن است در برخی از موارد عینی( واقعی) بوده( با توجه به مقیاس­های مورد اندازه ­گیری رایج و قابل فهم) و برخی دیگر از ارزیابی­ها ممکن است ذهنی( قضاوتی) باشد، که منعکس کننده­ نوع ارزیابی ارزیاب است. پس از ارزیابی ابزار تصمیم ­گیری انتخاب شده، می­توان از آن برای رتبه ­بندی گزینه­ های مورد­نظر استفاده کرد و یا برای انتخاب زیرمجموعه­ای از مناسب­ترین گزینه­ ها بهره­گرفت.

 

 

•  

 

 

 

 

 

•  

 

 

•  

 

 

• اعتبار دادن به راه­حل موجود برای مسئله­ مورد بحث:

 

 

 

 

 

 

گزینه­ های مورد استفاده توسط ابزار تصمیم ­گیری باید همیشه برای نیازمندی­ها و نیز اهداف تصمیم ­گیری دارای اعتبار باشد. در برخی از موارد ممکن است استفاده از ابزار تصمیم ­گیری به شکل صحیح خود صورت نگیرد. در مورد مسائل پیچیده ممکن است گزینه ­هایی مورد توجه تصمیم­ گیران و یا کارفرمایان باشد که مستلزم وجود اهداف و نیازمندی­های بالاتری است.
فرایند تصمیم ­گیری باید با شناسایی تصمیم­ گیران و نیز کارفرمایان همراه بوده و همچنین سبب کاهش تضادهای ممکن بر سر تعریف مشکل، نیازمندی­های آن و نیز اهداف و معیارها گردد. در دهه­های گذشته تلاش­ های بسیاری در زمینه­ روش­های چند­معیاره و استفاده از آن در مدیریت گزینه­ های پیچیده انجام شده است. از زمانی که مسئولیت­ تصمیم­ گیران افزایش یافت محققان دریافتند که در برخی موارد اختلافاتی میان تئوری­های منطقی و آنچه که در واقعیت دیده می شود وجود دارد. به عبارت دیگر، در همه­ موارد تصمیم­ گیران نمی ­توانند روشی را به عنوان بهترین گزینه­ ممکن انتخاب کنند. همچنین در این زمینه دیده شده که تصمیم­ گیران در ترکیب اطلاعات به بهترین نحو نیز دارای مشکل هستند( حاتمی- ماربینی، ۲۰۱۳). به دلیل محدودیت­های تصمیم­ گیران در فرایند تصمیم ­گیری، روش­های تحلیلی می ­تواند برای تعیین ارزش واقعی گزینه­ ها به کمک آن­ها آید. همچنین به دلیل تفاوت نظرهای عمده­ای که در بین گروه ­های مختلف( مانند شرکت­ها، آژانس­ها و غیره) وجود دارد، روش­های تصمیم ­گیری چند­معیاره می ­تواند به یکی از روش های ضروری برای مقایسه گزینه های موجود در حیطه تجارت، صنعت، دولت و …. تبدیل شود. این روش برای طبقه ­بندی گزینه­ ها و بر اساس وزن­دهی کاربر به معیارهای مختلف صورت می­گیرد. روش­های چند­معیاره همچنین روشی نسبی­ را برای تصمیم ­گیری در مواردی بر عهده دارد که با عدم قطعیت مواجه هستیم. این روش تصمیم­گیرنده را قادر می­سازد که از بین گزینه­ ها یکی را انتخاب کند. در واقع برای مسائل مختلف از روش­های چندمعیاره­ گوناگونی استفاده می شود و متاسفانه انتخاب نوع روش چند­معیاره برای هر مشکل مورد نظر بسیار لازم و حیاتی است( برانس و همکاران، ۱۹۸۶).انتخاب این روش معمولا برعهده تصمیم­گیرنده بوده و بر اساس میل وی صورت می­گیرد( نیکولیک و همکاران، ۲۰۰۹).
اخیراً روش­های تصمیم ­گیری چندمعیاره به منظور تصمیم­سازی مناسب، با در نظر گرفتن مجموعه معیارها، کاربرد زیادی در زمینه ­های مختلف علمی داشته است (خدابخشی و جعفری،۱۳۸۹). لحاظ کردن این تحقیق در یک محیط تصمیم ­گیری چند معیاره، روش­های قابل اجرایی را برای یک تصمیم ­گیری علمی برای مشکلاتی که دارای معیارهایی گوناگونی هستند در دسترس قرار می­دهد( کیکر و همکاران، ۲۰۰۵).
منطق فازی^[۹] و روش­های آن که توسط پروفسور عسگر لطفی زاده در سال ۱۹۶۵ ارائه شده، امروزه جای خود را در ارزیابی اثرات توسعه باز نموده است(ماهینی، ۱۳۹۰). نظریه مجموعه­های فازی، نظریه­ای برای اقدام در شرایط اطمینان می­باشد. این نظریه قادر است بسیاری از مفاهیم و متغیرها و سیستم­هایی را که مبهم و نادقیق هستند، چنانچه در عالم واقع اکثرا چنین است، صورت­بندی ریاضی ببخشد و زمینه را برای استدلال، استنتاج، کنترل و تصمیم ­گیری در شرایط عدم اطمینان فراهم آورد(طاهری، ۱۳۷۸). پژوهشگران زیادی از سال ۱۹۶۵ تاکنون در توسعه این مفهوم تلاش کرده و آن را در زمینه ­های مختلف به کار بسته­اند. که در این مورد ژاپنی­ها گوی سبقت را ربودند و از این علم در ساخت وسایل برقی مختلفی از قبیل تلوزیون، دوربین و یخچال استفاده کرده و سود سرشار اقتصادی بردند. از سال ۱۳۶۶ این موضوع علمی در دانشگاه شهید باهنر کرمان نیز به عنوان موضوعی برای پژوهش قرار گرفت و افرادی به مطالعه آن علاقمند شدند(ماشین­چی، ۱۳۷۹).

 

 

•  

 

 

• ارزیابی اثرات توسط ماتریس فازی

 

 

 

 

ارزیابی اثرات توسعه شامل چندین مرحله برای محاسبه تمام اثرات بالقوه موجود در طرح­های توسعه می­باشد که عبارت است از: ۱- شناسایی فعالیت­های پروژه و خصوصیات محیط­زیست ۲- شناسایی و پیش ­بینی اثر ۳- محاسبه اهمیت اثر.
بر­این اساس ماتریس کنش متقابل در دو فاز احداث (ساختمانی) و بهره ­برداری پروژه جهت محاسبه اهمیت اثر تشکیل می­ شود. این ماتریس دارای چندین سطر و ستون است. در ستون­های این ماتریس فاکتور­های محیط­زیستی که در مرحله قبل شناسایی و وزن­دهی شده ­اند، آورده می­ شود و سطر­های آن فعالیت­های پروژه نوشته می­ شود. در روش ماتریس فازی در محل تلاقی اجزای فعالیت و پارامتر­های محیط­زیست در صورتی که اثری وجود داشته، اهمیت اثر^[۱۰] با استفاده۱۰ معیار و توسط منطق فازی محاسبه می­ شود. هدف استفاده از ماتریس فازی در این تحقیق، نشان دادن ویژگی و خصوصیات کیفی اثر بر اجزاء محیط­زیست با بهره گرفتن از منطق فازی می­باشد. استفاده از منطق فازی بدین سبب می­باشد که همیشه در ارزیابی اثرات ابهام و عدم­قطعیت در اطلاعات وجود دارد و امکان اندازه ­گیری دقیق اثرات در محیط­زیست وجود ندارد. تئوری مجموعه فازی^[۱۱] و منطق فازی، به عنوان نظریه­ای ریاضی برای مدل­سازی و صورت­بندی ریاضی ابهام و عدم­قطعیت موجود در ارزیابی اثرات بوده و ابزاری بسیار کارآمد و مفید برای این منظور به شمار می­رود(لوتسما، ۱۹۹۷).
در طراحی و هدایت مطالعات تعیین آثار محیط­زیستی می­توان از رویکردی انعطاف­پذیر که دارای فعالیت های زیر است استفاده کرد:
اول: تعیین جنبه­ های پروژه پیشنهادی، ضرورت پروژه و گزینه ­هایی که می­توان در نظر گرفت
و یا تعیین کرد. این فعالیت شامل موارد و اطلاعات زیر است:

 

 

• نوع پروژه و چگونگی کارکرد آن؛

 

 

 

• محل پیشنهادی؛

 

 

 

• مدت زمان لازم برای ساخت آن؛

 

 

 

• ستانده­های محیط­زیستی بالقوه در طی مرحله( فاز) عملیاتی؛

 

 

 

• تشخیص ضرورت انجام پروژه در مکان پیشنهادی؛

 

 

 

• گزینه­ های منظور شده؛

 

 

فعالیت دوم: منظور کردن مقررات ضروری و مناسب مقوله­ های محیط­زیستی که می ­تواند مربوط به ساخت و اجرای پروژه پیشنهادی باشد.تعیین فرصت و مجال مناسب برای تشخیص مسائل محیط­زیستی معنی­دار و آثار مرتبط با پروژه به این فعالیت کمک می­ کند.
فعالیت سوم: تشخیص آثار بالقوه پروژه مورد نظر. در این زمینه، مرور ادبیات موجود آثار عمومی پروژه­ های مشابه، کار مناسبی است. کار دیگر می تواند تشخیص آثار بالقوه از طریق تهیه ماتریس­های کنش متقابل باشد. ماتریس فهرستی است از عملیات پروژه که در مقابل آن فهرست عوامل محیط­زیستی قرار دارد، به نحوی که بتوان نقاط کنش متقابل را به طور منظم مورد مطالعه قرار دارد.
فعالیت چهارم: توصیف محیطی که تحت تاثیر پروژه قرار می­گیرد. این فعالیت امکان تشخیص عوامل محیط­زیستی مناسب برای مطالعه در جریان را فراهم می­سازد. برای این کار پایگاه­های اطلاعاتی کامپیوتری در خور توجهی درباره مسائلی مانند کیفیت هوا، آب، انواع بوم­ها در مناطق جغرافیایی، گونه­ های در معرض تهدید و خطر، ویژگی­های تاریخی و باستان­شناسی مناطق جغرافیایی، و انواع متعدد عوامل اقتصادی- اجتماعی مانند تراکم جمعیت، سطح درآمد و خصوصیات زیربناها و… وجود دارد.
فعالیت پنجم: پیش ­بینی آثار که از نظر فنی پرچالش­ترین فعالیت است. پیش ­بینی آثار( در صورت امکان) به کمی کردن و یا دست کم توصیف کیفی آثار مورد انتظار پروژه پیشنهادی بر روی عوامل گوناگون محیط­زیستی است. برای پیش ­بینی آثار، طیف وسیعی از فنون از جمله استفاده از قیاس­های تمثیلی از طریق مدل­های ریاضی پیشرفته وجود دارد. در یک مطالعه معین، بر حسب دسترس یا عدم دسترس به اطلاعات و الگوهای ریاضی خاص ممکن است از فنون متعددی استفاده شود.

جواد ابراهیمیان به سال ۱۳۸۵ پایان نامه کارشناسی ارشد خود را تحت عنوان «بررسی عوامل موثر بر انتخاب کانال توزیع محصولات فولادی در فولاد مبارکه اصفهان» در دانشگاه اصفهان دفاع نمود. ابراهیمیان معتقد است واسطه ها، سازمان و یا افرادی هستند که امرانتقال مالکیت از تولید کننده به مصرفکننده نهایی را تسهیل می‌کنند. واسطه موجب ایجاد مطلوبیت زمانی،مکانی،مالکیت برای مصرف کننده نهایی می‌گردد، اغلب مقدار و تنوع کالاهایی که توسط یک موسسه تولید می‌گردد با گستردگی تنوع و مقدار مورد نیاز مشتری تفاوت دارد.کلیه اقلام مورد نیاز یک مشتری توسط یک تولید کننده ساخته نمی شود و انواع تولیدات یک موسسه توسط یکمشتری مصرف نمی شود. بنابراین برای سهولت کار توزیع به واسطه نیاز است تا تولیدات مختلف را جمع آوری، در اندازه های مورد نیاز مشتری تقسیم، و به صورت ترکیب های متفاوت توزیع نماید. این عمل را تمرکز (برابری) توزیع می‌نامند. (ابراهیمیان، ۱۳۸۵)

فرزین به سال ۱۳۸۶ به مطالعه «آسیب شناسی شبکه توزیع شیر در ایران» پرداخته است. این مقاله به بررسی شبکه توزیع شیردر ایران می‌پردازد. به این منظور ابتدا شناخت شاخصهای اقتصادی بازار شیر شامل تولید، مصرف، مصرف سرانه، صادرات و واردات صورت گرفت. سپس نظرات تولیدکنندگان، توزیع کنندگان و مصرف کنندگان در خصوص مهمترین موضوعات شبکه توزیع شیر در کشور از جمله سیاستهای یارانه‌ای، نهادهای سیاستگذار و قانونگذار، نوع بازار کالا، اندازه بنگاه‌ها، هزینه توزیع، زمان توزیع، رعایت استانداردها و نوسانهای قیمتی بررسی شد. در نهایت با بررسی نرم‌ها و مطالعات نظری و مطالعات میدانی، نقاط قوت و ضعف شبکه توزیع از تولید تا مصرف شناسایی گردید. (فرزین، ۱۳۸۶)
ساوجی به سال ۱۳۸۸ مطالعه‌ای را تحت عنوان «مبانی و مفاهیم طراحی کانال‌های توزیع» انجام داده است. براساس مطالعه ساوجی در تعریف کانال توزیع عمدتاً از بازاریابی داخلی سازمان شرکت و نیز سازمانهای مستقل خارج از شرکت نام برده می‌شود زیرا مدیر بازاریابی بایستی برای رسیدن به توزیع محصول از ترکیب هر دو بهره ببرد. توزیع انتقال فیزیکی کالاها از طریق کانالها می‌باشد و کانالها ساخته شده از واحدهای ساختاری داخلی و خارجی هستند که عملیات رساندن کالا یا خدمات را انجام می‌دهند. (ساوجی، ۱۳۸۸)
ابراهیم‌پور و همکارانش نیز به سال پژوهشی را تحت عنوان «کانال توزیع بانک بیمه در بازار خدمات مالی جهانی و بررسی عملکرد آن در فروش بیمه‌های عمر» انجام داده‌اند. براساس این مطالعه کاربرد انواع کانال‌های توزیع و فروش و میزان موفقیت آنها به متغیرهائی همچون ویژگی‌های جمعیت شناختی، قوانین و مقررات، میزان بلوغ و استحکام بازار و نیز ترجیحات مشتری بستگی دارد. بنابراین به‌هنگام انتخاب یک کانال بازاریابی موفق نیاز است تا تمامی متغیرها مورد توجه قرار گیرد، بطوریکه خدمت و فرایند عرضه آن به مشتری با محیط سازگار شود. (ابراهیم‌پور و همکاران، ۱۳۸۹)
قدوسی به سال ۱۳۸۹ نیز پژوهشی را تحت عنوان «جایگاه سازمان میادین میوه و تره بار در شبکه های توزیع و بررسی مشکلات موجود» انجام داده است. قدوسی معتقد است یکی از مهمترین مسایل اقتصاد ایران وجود شبکه های توزیع ناکار آمد است. شبکه ای که همواره از وجود واسطه های زائد، زیاد بودن فاصله میان تولید کننده و مصرف کننده و سنتی بودن و عدم بهره گیری از مبانی علمی و فنی تولید و توزیع رنج برده است. شبکه توزیع در ایران به لحاظ ساختاری ، مدیریتی و ارتباطات، ضعیف عمل نموده است و متاسفانه نتوانسته جایگاه ویژه و کار آمدی را در جنبه های مختلف اقتصادی از جمله در سیستم توزیع محصولات کشاورزی ایفا نماید. سازمان میادین میوه و تره بار به عنوان یکی از شبکه های توزیع در کشور است که نسبت به عرضه اقلام کشاورزی از جمله میوه و تره بار اقدام می‌کند و هدف و منظور اصلی سازمان مذکور با انگیزه حذف عوامل واسطه از طریق ایجاد ارتباط مستق یم بین تولیدکنندگان و مصرف کنندگان می‌باشد. این مقاله سعی دارد با استفاده ار روش توصیفی و میدانی مشکلات موجود در کانالهای توزیع سازمان موردمطالعه را شناسایی نماید. (قدوسی، ۱۳۸۹)
ملکی و همکارانش نیز مطالعه‌ای را تحت عنوان «کانال‌های توزیع و انواع آن در محصولات صنعتی و مصرفی» به سال ۱۳۸۹ انجام داده اند. به زعم این پژوهشگران یکی از سائل مهمی که مدیران با آن مواجه هستند تصمیم‌گیری در مورد کانال توزیع است زیرا این تصمیم‌گیری بر دیگر تصمیمات بازاریابی از جمله قیمت‌گذاری، تبلیغات، بسته‌بندی و. .. اثر مستقیم دارد. توزیع به زبان ساده به معنای رساندن محصول تولید شده به مصرف کننده در زمان و مکان مناسب است. شرکت‌ها اغلب به این عنصر بازاریابی توجه نداشته و برای خود مشکلاتی ایجاد می‌کنند و زمینه موفقیت رقبا را فراهم می‌کنند. (ملکی و همکاران، ۱۳۸۹)
مطالعات متعددی نیز در زمینه استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده‌ها صورت گرفته است. برای نمونه یکی دیگر از نخستین مطالعات انجام شده در زمینه استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) به سال ۱۳۸۲ مطالعه صارمی و شهریاری تحت عنوان «تحلیل پوششی داده‌ها و روش نوین IEP/AHP جهت رتبه‌بندی کامل واحدهای تصمیم‌گیرنده» می‌باشد. در این مطالعه پژوهشگران از تحلیل پوششی داده‌ها در ترکیب با تکنیک‌های سلسله‌مراتبی تصمیم‌گیری استفاده کرده اند. (صارمی و شهریاری، ۱۳۸۲)
صادقی و آزادی در سال ۱۳۸۸ به بررسی «کاربرد روش تحلیل پوششی داده‌ها درانتخاب و ارزیابی کارایی سیستم های شناسایی خودکار» پرداخته اند. در این مقاله به معرفی روش تحلیل پوششی داده‌ها برای بررسی سیستم های شناسایی خودکار از جمله RFID و ارزیابی کارایی آن‌ ها در مقابل هم برای کالاها و محصولات مختلف سازمانهاپرداخته شده و مزایای این ارزیابی ذکر گردیده است. در پایان نیز از روش تحلیل پوششی داده‌ها برای ارزیابی کارایی چهار نوع از این سیستم‌ها برای محصولات شرکت صنایع چوب توسکا استفاده شده است.
شعبانی و همکارانش به سال ۱۳۸۹ پژوهشی را تحت عنوان « مدیریت مصرف انرژی در گلخانه گل میخک با بهره گرفتن از تحلیل پوششی داده ها» انجام داده اند. در این تحقیق، کارایی واحدهای گلخانه‌ها با توجه به انرژی مصرفی در تولید گل میخک در گلخانه های شهرستان محلات در استان مرکزی با بهره گرفتن از تحلیل پوششی داده‌ها محاسبه شد. هدف از این تحقیق تعیین واحدهای کارا و ناکارا، تعیین استفاده بیش از اندازه از انرژی که توسط واحدهای ناکارا مصرف می‌شود و راه کارهایی برای ذخیره سازی انرژی با کاهش ورودی‌ها در حدی که عملکرد تغییر نکند، می‌باشد. نتایج نشان داد که حدود نیمی از واحدهای مورد بررسی که به تولید گل میخک اشتغال دارند کارا بوده اند. در تعدادی از واحدها تا ۹۰درصد می‌توان در انرژی مصرفی صرفه جویی کرد در صورتی که گلخانه داران روش های پیشنهادی در این تحقیق را انجام دهند. (شعبانی و همکاران، ۱۳۸۹)
رشیدی در پایان نامه کارشناسی ارشد خود «مدل‌های DEA برای تخمین خروجی و بهبود کارائی با داده های فازی» را بررسی کرده است. براساس این رساله یکی از مسائلی که در سال‌های اخیر در تحلیل پوششی داده‌ها مطرح می‌شود مساله تخمین خروجی‌ها است که برای اولین بار توسط وی‌ویان مطرح شد. به این صورت که اگر در یک DMU ورودی‌ها را به میزان معینی افزایش دهیم و بخواهیم کارائی ثابت بماند چقدر خروجی باید تولید کنیم که مدل ارائه شده برای پاسخ به این سوال مدل DEA معکوس گویند. در این مقاله به بررسی حالتی پرداخته شده است که ورود‌ی‌ها و خروجی‌ها فازی باشند و مساله مطرح شده بالا را با داده‌های فازی مورد بررسی قرار داده، با بهره گرفتن از α برشهای آن را به یک مساله بازه‌ای تبدیل کرده آنگاه با بهره گرفتن از روش نور مدلی برای آن پیشنهاد شده است. (رشیدی، ۱۳۸۹)
خواجوی و همکاران نیز به سال ۱۳۸۹ مطالعه‌ای تحت عنوان « تکنیک تحلیل پوششی داده ها مکملی برای تحلیل سنتی نسبتهای مالی» انجام داده اند. هدف از پژوهش حاضر معرفی تکنیک تحلیل پوششی داده ها بهعنوان روشی مکمل برای تحلیل سنتی نسبتهای مالی است. یکی از محدودیتهای تحلیل سنتی این است که هر گروه از نسبتها تنها یک بعد از ابعاد مالی را نشان میدهند و در تجزیه و تحلیل صورتهای مالی به سهولت نمی توان نتایج تحلیل گروهای متفاوت نسبتهای مالی را با هم تجمیع کرد و در مورد کلیت صورت های مالی نظر داد. این پژوهش برای رفع این مشکل، تکنیک تحلیل پوششی داده ها را پیشنهاد کرد. (خواجوی و همکاران، ۱۳۸۹)

۲-۲-۲- مطالعات انجام شده خارجی

در یکی از جدیدترین مطالعات انجام شده لیندگرین به سال ۲۰۱۱ به بررسی اهمیت کانال‌های توزیع بر فروش محصولات شرکت پرداخته است. این مقاله با بررسی نقش دوجانبه کانال‌های توزیع بر تولید‌کنندگان و مشتریان در ادبیات کلاسیک بازاریابی شروع شده و سپس ضمن بیان واقعیت‌های بازاریابی نوین مبتنی بر روابط بلندمدت با مصرف کنندگان، به اهمیت کانال‌های توزیع در فروش و سودآوری بلندمدت شرکت تاکید دارد. (لیندگرین، ۲۰۱۱)
نوتیلا، پوتنن و اسمیت نیز به سال ۲۰۱۱ مطالعه‌ای را تحت عنوان تاثیرات کانال‌های توزیع بر گردش مالی شرکت انجام داده اند. در این مطالعه برخی معیارهای اصلی یک کانال توزیع مناسب تشریح شده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد انتخاب صحیح و اصولی یک کانال توزیع بر سودآوری و گردش نقدینگی سازمان تاثیر مستقیم دارد. (نوتیلا و همکاران، ۲۰۱۱)
براساس مطالعه شرل دیویس^[۲۰] فناوری، تغییرات دراماتیکی را در مدیریت خرده‎فروشی به وجود آورده است. تغییرات انقلابی در فناوری، فلسفه امور تجاری خاصه در مورد خرده‎فروشان را عوض کرده است. رهبران خرده‎فروشی با سؤالات بزرگی که حکایت از ابهام در سازگاری و بقاء در آینده دارد، با تغییرات دست و پنجه نرم می‎کنند. امروز این رهبران با به کارگیری راهکارهای فناورانه ابداعی، آموزش کارمندان، مدیریت موجودی، نظام های تحویل، تحقیقات بازاریابی و بهبود روابط با مشتری را مورد توجه قرار داده‎اند. (دیویس، ۱۹۹۸)
در مطلب دیگری، هانترمدسن^[۲۱] قواعد بقای سازمان‌ها را یاد می‌کند و به عنوان قاعده چهارم ^[۲۲]از ظهور واسطه‎های جدید سخن به میان می‎آورد و می‎نویسد: «واسطه‎های جدید با توجه این نیاز سنتی تعریف می‎شود که هیچ عرضه کننده‎ای کالا را مستقیم نمی‎فروشد و هیچ توزیع‎کننده سنتی نیز نمی‎تواند هم پیش‎بینی کند، هم جنس تحویل دهد و هم رضایت تک تک مشتریان را فراهم کند. (مدسن، ۱۹۹۹)
جان کاف^[۲۳] سر دبیر نشریه توزیع صنعتی در مقاله‎ای تحت عنوان تغییر روابط کانال^[۲۴] می‌نویسد: “تغییر روابط تولیدکننده و توزیع کننده، در چرخه تغییر مداوم بازار و تقاضای مشتری، چه بر سر فروش خواهد آورد؟ سالها پیش روابط بین تولیدکننده و توزیع کننده بر محور اطمینان و اعتماد تعریف می‎شد و در بیشتر موارد، تولیدکننده ضمن اعتماد به توزیع کننده، می‌دانست که او مارکهای رقابتی را نخواهد فروخت…حال مسأله به طور کامل تغییر کرده است. امروزه توزیع‎کنندگان اظهار نگرانی می‎کنند که اینترنت به تولیدکنندگان فرصت فروش مستقیم را می‎دهد.» وی در پایان مقاله می‎آورد” :توزیع‎کنندگان باید ثابت کنند که نه تنها تهیه محصول را به عهده می‎گیرند، بلکه متولی تهیه خدمات بعد از آن نیز می‎توانند باشند. در حقیقت آنها باید از تهیه‎کنندگان محصول به تهیه کنندگان خدمات، شیفت کنند. ” (کاف، ۲۰۰۰)
رابرت میکولک^[۲۵] در مقاله‌ای نقش آشکار توزیع^[۲۶] به توزیع‎کنندگان توصیه می‎کند، که باید به ارائه‎کنندگان قوی خدمات تبدیل شوند. سپس به بیان ضرورت حضور توزیع‎کننده در دنیای جدید می‎پردازد: «در فروش یک وسیله، فروشنده یک زبان و یک دید و خریدار زبان و دید دیگری دارد. فروشنده وسیله‎ای بی‎رقیب یا پیشرفته‎تر از رقبا می‎خواهد و خریدار وسیله‎ای خوب و بدون ایراد. اینها همه احتیاج به توزیع‎کننده دارد. (میکلوک، ۲۰۰۱)
در پژوهش تورنتون و وایت^[۲۷] نشان می‌دهد که استراتژی کانال چندگانه ممکن است به خاطر اینکه کارخانه‌ها می‌توانند کانال های مختلف برای فروش محصولات مختلف استفاده کنند، درآمد بیشتری ایجاد کند. هنگامی که یک شرکت استفاده از یک کانال جدید را شروع می‌کند، می‌تواند از طریق این کانال نسبت به کانال سنتی رشد فروش بالاتری داشته باشد ، چرا که با این کانال جدید شرکت غالبا تلاش برای ورود به بخش جدید بازار کرده و در نتیجه از فرصت های رشد قابل توجهی برخوردار می‌شود.( تورنتون و وایت، ۲۰۱۱)
استراتژی کانال چندگانه نیز می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد. بنابراین ، شرکت های با استراتژی کانال چندگانه ممکن است بهتر از شرکت های با استراتژی کانال منفرد عمل کنند. (رایت، ۲۰۰۲) از سوی دیگر، بررسی شده است که اتخاذ یک کانال توزیع جدید ممکن است منجر به تناقض در کانالها شود. علاوه بر این ، مدیریت ساختارهای کانال چندگانه بسیار دشوار هستند. با توجه به استدلال این مقاله ، یک شرکت با استراتژی کانال منفرد بهتر از استراتژی کانال چندگانه عمل کنند.(گرتنر، ۲۰۰۷)
“تاثیر کانالهای توزیع بر فروش محصولات نیجریه ” به بررسی تاثیر کانالهای توزیع و اعضای آن و همچنین لزوم حمایت تولید کنندگان از کانالهای توزیع جهت افزایش میزان فروش پرداخته است. (اوباجی، ۲۰۱۱)

فصل سوم

 

روش تحقیق

 

۳-۱- مقدمه

روش تحقیق مجموعه‌ای از قواعد، ابزار و راه‌های معتبر(قابل اطمینان) و نظام یافته برای بررسی واقعیت‌ها، کشف مجهولات و دستیابی به راه حل مشکلات است. (عزتی، ۱۳۷۶ : ۲۰) اصولاً هدف تمامی علوم، شناخت و درک دنیای پیرامون است. به منظور آگاهی از مسایل و مشکلات دنیای اجتماعی، روش های علمی تغییرات قابل ملاحظه‌ای پیدا کرده‌اند. این روندها و حرکت‌ها سبب شده است که برای بررسی رشته‌های مختلف دانش بشری، از روش علمی استفاده شود. پژوهش علمی یک کوشش نظامند جهت پاسخ دادن به پرسش‌های مطرح شده است. یکی از بخش‌های اصلی هر پژوهش علمی، جمع‌ آوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها جهت آزمون فرضیات یا سوال‌های پژوهشی بیان شده توسط محقق است. انتخاب یک روش پژوهش مناسب، محقق را تا حد زیادی در پیشگیری از بروز اشتباهات یاری می‌رساند. به کارگیری آزمون‌ها و تکینک‌های مناسب با روش پژوهش منجر به حصول اطمینان از دقت و صحت نتایج بدست آمده می‌گردد.
لذا در این فصل تکنیک‌های تجزیه و تحلیل مناسب جهت پاسخ به سوالات و دستیابی به اهداف تبیین شده پژوهش، ارائه خواهد شد.

۳-۲- نوع پژوهش

روش های پژوهش در علوم رفتاری را معمولاً با توجه به دو ملاک هدف و ماهیت تقسیمبندی می‌کنند. (حافظ نیا، ۱۳۸۸،۵۶ ) جهت توضیح روش پژوهش نخست باید نوع پژوهش مشخص شود. به طورکلی روش‌های پژوهش در علوم رفتاری را میتوان با توجه به دو ملاک هدف تحقیق و نحوه گردآوری داده ها تقسیم کرد تحقیقات براساس هدف به دو دسته بنیادی و کاربردی تقسیم میشوند (سرمد،۱۳۸۶ ، ۸۷).
نظر به اینکه هدف اصلی از انجام این پژوهش ارزیابی و مقایسه کارایی کانال‌های توزیع فروش است، می‌توان گفت پژوهش حاضر از نظر هدف در حیطه تحقیقات کاربردی میباشد و با توجه به اینکه در این پژوهش از روش های مطالعه کتابخانهای و نیز روش های میدانی استفاده شده است، می‌توان بیان کرد که پژوهش حاضر بر اساس ماهیت و روش، یک پژوهش توصیفی-پیمایشی است.

۳-۳- جامعه و نمونه آماری

جامعه آماری عبارت است از مجموعه‌ای از افراد، اشیا (واحد) که حداقل در یک صفت مشترک باشند(خاکی،۱۳۷۹، ۲۵۰). به عبارت دیگر به کل افراد، وقایع یا چیزهائی اشاره دارد که محقق می‌خواهد به تحقیق درباره آنها بپردازد. معمولا جامعه آماری را با N نمایش می‌دهند (سکاران،۱۳۸۰ ،۲۹۴). صفت مشترکی است که بین همه عناصر جامعه آماری مشترک و متمایز کننده جامعه آماری از سایر جوامع باشد. (آذر،مومنی،۱۳۸۳،ج۱: ۵)
با توجه به موضوع پژوهش، جامعه آماری این پژوهش را شرکت‌های توزیع کننده‌ی محصولات شرکت کرانه تجارت بین الملل شامل می شود که شامل ۷ شرکت می باشد که در جدول ۳-۱ ارائه شده است:
جدول۳-۱ جامعه آماری تحقیق

 

کد	نام واحدهای تصمیم گیرنده
۱	شرکت پویش نوین
۲	شرکت دانا و شرکا
۳